Shloka 16
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
यत्किञ्चित्स्पृशते तोयमवतीर्णो नदीजले / वृषोत्सर्ग्गत्पितॄणां तु ह्यक्षयं समुदाहृतम्
Transliteration
yatkiñcitspṛśate toyamavatīrṇo nadījale / vṛṣotsarggatpitṝṇāṃ tu hyakṣayaṃ samudāhṛtam
Translation
यत्किञ्चित् तोयं स नदीजलेऽवतीर्णः स्पृशते; वृषोत्सर्गत् पितॄणां तु ह्यक्षयम् इति समुदाहृतम्।
Word by Word
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
किञ्चित्anything (at all)
किञ्चित्:
Visheshaṇa (विशेषण/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम/अव्यय-प्रयोग)
Formअनिश्चितार्थक-अव्यय (indefinite particle)
स्पृशतेtouches
स्पृशते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तोयम्water
तोयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अवतीर्णःhaving descended/entered
अवतीर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअव-तॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
नदी-जलेin river-water
नदी-जले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नद्याः जलम्)
वृष-उत्सर्गात्from the release (gift) of a bull
वृष-उत्सर्गात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक) + उत्सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषस्य उत्सर्गः)
पितॄणाम्of the ancestors (pitṛs)
पितॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (causal/emphatic particle)
अक्षयम्imperishable/inexhaustible
अक्षयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्
समुदाहृतम्is declared/said
समुदाहृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उद्-आ-हृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘is declared’