Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 54
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
अर्थकामरताश्चैव न ताञ्छ्राद्धेषु भोजयेत् / वर्णाश्रमाणां धर्मेषु विरुद्धाःसर्वकर्मणि
Transliteration
arthakāmaratāścaiva na tāñchrāddheṣu bhojayet / varṇāśramāṇāṃ dharmeṣu viruddhāḥsarvakarmaṇi
Translation
अर्थकामरताश्चैव न ताञ्छ्राद्धेषु भोजयेत् । वर्णाश्रमधर्मेषु विरुद्धाः सर्वकर्मणि ॥
Word by Word
अर्थकामरताःthose devoted to wealth and pleasure
अर्थकामरताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअर्थ + काम + रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—अर्थकाम (द्वन्द्व) + रत (तत्पुरुष-सम्बन्ध)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
तान्them
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
श्राद्धेषुin śrāddha rites
श्राद्धेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
भोजयेत्should feed
भोजयेत्:
Kriyā (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative sense: ‘cause to eat/feed’)
वर्णाश्रमाणाम्of the varṇas and āśramas
वर्णाश्रमाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootवर्ण + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—वर्णाश्रम (द्वन्द्व)
धर्मेषुin the duties
धर्मेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
विरुद्धाःopposed/contrary
विरुद्धाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/adjectival)
TypeAdjective
Rootविरुद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘तान्’)
सर्वकर्मणिin every rite/action
सर्वकर्मणि:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootसर्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—सर्वकर्म (कर्मधारय: ‘all acts’)