Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 79
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
मानुषास्थीनि संस्पृश्य उपोष्यं शुचिकारणात् / त्रिरात्रमुक्तं सस्नेहान्येकरात्रमतो ऽन्यथा
Transliteration
mānuṣāsthīni saṃspṛśya upoṣyaṃ śucikāraṇāt / trirātramuktaṃ sasnehānyekarātramato 'nyathā
Translation
मानुषास्थीनि संस्पृश्य शुचिकारणात् उपोष्यं; सस्नेहे त्रिरात्रमुक्तं, अन्यथा तु एकरात्रं।
Word by Word
मानुष-अस्थीनिhuman bones
मानुष-अस्थीनि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक) + अस्थि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; Accusative plural as object of संस्पृश्य
संस्पृश्यhaving touched
संस्पृश्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + स्पृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); having touched
उपोष्यम्one should fast
उपोष्यम्:
Vidhi (विधि)
TypeAdjective
Rootउप + वस् (धातु) → उपोष्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्/ण्यत् (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘to be fasted/one should fast’ (elliptic)
शुचि-कारणात्for the reason of purity
शुचि-कारणात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootशुचि (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; Ablative singular; ‘for the sake of purity’
त्रि-रात्रम्three nights
त्रि-रात्रम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; here as measure of duration
उक्तम्is prescribed
उक्तम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘is said/prescribed’
स-स्नेहानिwith unctuous (items)
स-स्नेहानि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + स्नेह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; ‘with oiliness/unctuous (foods)’ (पाठे ‘सस्नेहानि’ = ‘स्नेहयुक्तानि’)
एक-रात्रम्one night
एक-रात्रम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + रात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; one night
अतःtherefore/then
अतः:
Sambandha/Hetu-dyotaka (सम्बन्ध/हेतुद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; adverb ‘therefore/otherwise than this’ (contextual)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय; adverb ‘otherwise’