Shloka 103
Devanagari script
विना यज्ञोपवीतेन मोघं तत्समुपस्पृशेत् / उष्ट्रस्यावेश्च संस्पर्शे दर्शने ऽवाच्यवाचिनाम्
Transliteration
vinā yajñopavītena moghaṃ tatsamupaspṛśet / uṣṭrasyāveśca saṃsparśe darśane 'vācyavācinām
Translation
विना यज्ञोपवीतेन मोघं तत् समुपस्पृशेत्; उष्ट्रस्यावेश्च संस्पर्शे, अवाच्यवाचिनां दर्शने—शुद्धिः विधीयते।
Word by Word
विनाwithout
विना:
Sambandha (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश अव्यय/पूर्वप्रयोग (preposition), ‘without’
यज्ञोपवीतेनwith the sacred thread (yajñopavīta)
यज्ञोपवीतेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयज्ञ + उपवीत (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (यज्ञस्य उपवीतम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
मोघम्in vain/fruitlessly
मोघम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootमोघ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; used adverbially ‘in vain’
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (pronoun)
समुपस्पृशेत्should touch
समुपस्पृशेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उप + स्पृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष, एकवचन; should touch
उष्ट्रस्यof a camel
उष्ट्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootउष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
अवेःof a sheep
अवेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
संस्पर्शेin contact/touch
संस्पर्शे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंस्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
दर्शनेin seeing/sight
दर्शने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
अवाच्यवाचिनाम्of those who speak what should not be spoken
अवाच्यवाचिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअवाच्य + वाचिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (अवाच्यं वदन्ति इति); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural