Shloka 98
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
काश्यपस्य महातीर्थं कालसर्पिरिति श्रुतम् / तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यमक्षयमिच्छता
Transliteration
kāśyapasya mahātīrthaṃ kālasarpiriti śrutam / tatra śrāddhāni deyāni nityamakṣayamicchatā
Translation
काश्यपस्य महातीर्थं ‘कालसर्पि’ इति श्रुतम्। तत्र नित्यमक्षयफलमिच्छता श्राद्धानि देयानि॥
Word by Word
काश्यपस्यof Kāśyapa
काश्यपस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकाश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular
महा-तीर्थम्a great sacred ford (holy place)
महा-तीर्थम्:
कर्म/विधेय (Karma/Predicate nominal)
TypeNoun
Rootमहत् + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Nom./Acc. singular; कर्मधारयः (विशेषण-विशेष्य)
काल-सर्पिः(named) Kālasarpi
काल-सर्पिः:
सम्बोधन/नाम (Apposition/Name)
TypeNoun
Rootकाल + सर्पि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘कालस्य सर्पिः’)
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्ति अव्यय (quotative particle)
श्रुतम्is heard/known
श्रुतम्:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — ‘is heard/known’
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
श्राद्धानिśrāddha rites
श्राद्धानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन — Nom./Acc. plural
देयानिto be offered
देयानि:
विधेय-विशेषण (Predicative adjective)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formविधिलिङ्गार्थक योग्यतावाचक कृदन्त (gerundive/यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन — ‘to be given’ (agreeing with श्राद्धानि)
नित्यम्always
नित्यम्:
क्रिया-विशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक एकवचन (adverbial accusative)
अक्षयम्imperishable (merit/result)
अक्षयम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular; फलवाचक (object of desire)
इच्छताby one desiring
इच्छता:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootइष्/इच्छ् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental singular; कर्तृवाचक ‘by one who desires’