Shloka 74
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
स्थाणुभूतो ऽचरत्तत्र वसिष्टो वै महातपाः / अद्यापि तत्र दृश्यन्ते पादपा मणिबर्हणाः
Transliteration
sthāṇubhūto 'carattatra vasiṣṭo vai mahātapāḥ / adyāpi tatra dṛśyante pādapā maṇibarhaṇāḥ
Translation
स्थाणुभूतो वसिष्ठो वै महातपाः तत्राचरत्। अद्यापि तत्र मणिबर्हणाः पादपाः दृश्यन्ते।
Word by Word
स्थाणुभूतःhaving become like a pillar (motionless)
स्थाणुभूतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थाणु-भूत (प्रातिपदिक; स्थाणु + भूत)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (to vasiṣṭa)
अचरत्did not move / remained
अचरत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; नकारार्थे (context: ‘did not move’)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; व्यक्तिवाचक
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
महातपाःof great austerity
महातपाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा-तपस् (प्रातिपदिक; महा + तपस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (to vasiṣṭa)
अद्यtoday, even now
अद्य:
कालाधिकरण (Kālādhikaraṇa/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
अपिalso, even
अपि:
सम्बन्ध (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अप्यर्थ (also/even)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय
दृश्यन्तेare seen
दृश्यन्ते:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग (passive sense: ‘are seen’)
पादपाःtrees
पादपाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootपादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
मणिबर्हणाःhaving jeweled plumage/crests (ornamented with gems)
मणिबर्हणाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमणि-बर्हण (प्रातिपदिक; मणि + बर्हण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण (to pādapāḥ)