Shloka 71
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
यमुनाप्रभवे चैव सर्वपापैः प्रमुच्यते / अत्युष्णाश्चातिशीताश्च आपस्तस्मिन्निदर्शनम्
Transliteration
yamunāprabhave caiva sarvapāpaiḥ pramucyate / atyuṣṇāścātiśītāśca āpastasminnidarśanam
Translation
यमुनाप्रभवे सर्वपापैः प्रमुच्यते; अत्युष्णा अतिशीताश्च आपस्तस्मिन्निदर्शनम्।
Word by Word
यमुनाप्रभवेat Yamunā-prabhava (source of Yamunā)
यमुनाप्रभवे:
अधिकरण (सप्तमी/Locative)
TypeNoun
Rootयमुनाप्रभव (प्रातिपदिक; यमुना + प्रभव)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular; तत्पुरुष-समास (place-name: source/origin of Yamunā)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/coordination conjunction
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (अवधारण/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/particle of emphasis
सर्वपापैःfrom all sins
सर्वपापैः:
अपादान (वियोगे/Separation; ‘from’)
TypeNoun
Rootसर्वपाप (प्रातिपदिक; सर्व + पाप)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; Instrumental plural; कर्मधारय-समास ‘all sins’
प्रमुच्यतेis freed/released
प्रमुच्यते:
क्रिया (मुख्यक्रिया/Main verb)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु) + प्र
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive sense)
अत्युष्णाःvery hot
अत्युष्णाः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअत्युष्ण (प्रातिपदिक; अति + उष्ण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural; विशेषण (of आपः)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/coordination conjunction
अतिशीताःvery cold
अतिशीताः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअतिशीत (प्रातिपदिक; अति + शीत)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural; विशेषण (of आपः)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय/Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/coordination conjunction
आपःwaters
आपः:
कर्ता (कर्ता/Kartā)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural (pluralia tantum)
तस्मिन्in that (place)
तस्मिन्:
अधिकरण (सप्तमी/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Pronoun, Locative singular
निदर्शनम्a sign/indication
निदर्शनम्:
विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootनिदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular; predicate noun