Shloka 23
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
दिव्यैश्चन्दनवृक्षैश्च पादपैरुपशोभितम् / आपश्चन्दनसंयुक्ताः स्पन्देति सततं ततः
Transliteration
divyaiścandanavṛkṣaiśca pādapairupaśobhitam / āpaścandanasaṃyuktāḥ spandeti satataṃ tataḥ
Translation
दिव्यैश्चन्दनवृक्षैश्च पादपैश्चोपशोभितं तद्वनम्। चन्दनगन्धसंयुक्ता आपः तत्र सततं स्पन्दन्ति॥
Word by Word
दिव्यैःwith divine
दिव्यैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन; adjective qualifying वृक्षैः
चन्दन-वृक्षैःwith sandalwood trees
चन्दन-वृक्षैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचन्दन (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चन्दनस्य वृक्षाः)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
पादपैःwith trees
पादपैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन
उपशोभितम्adorned, beautified
उपशोभितम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउप-शोभ् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; qualifies an implied neuter noun (e.g., वनम्/प्रदेशम्)
आपःwaters
आपः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (pluralia tantum), प्रथमा बहुवचन
चन्दन-संयुक्ताःmixed with sandalwood
चन्दन-संयुक्ताः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचन्दन (प्रातिपदिक) + सम्-युज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग प्रथमा बहुवचन (agreeing with आपः by sense); तत्पुरुष: चन्दनेन संयुक्ताः
स्पन्देति(it) throbs/quivers—‘spande’
स्पन्देति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पन्द् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; इति-सम्बद्धं वचनम् (quoted expression)
सततम्constantly
सततम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverb)
ततःfrom there, thereafter
ततः:
अपादान/देश-काल (Ablative sense/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/सर्वनाम-प्रातिपदिक तद्)
Formअव्यय; अपादान/देश-कालसूचक (from there/thereafter)