Shloka 43
श्राद्धकल्पे पितृदेवपूजाक्रमः (Śrāddhakalpa: Order of Pitṛ and Deva Worship)
Devanagari script
अतः परं विधिं सौम्यं भुक्तवत्सु द्विजातिषु / आनुपूर्व्येण विहितं तन्मे निगदतः शृणु
Transliteration
ataḥ paraṃ vidhiṃ saumyaṃ bhuktavatsu dvijātiṣu / ānupūrvyeṇa vihitaṃ tanme nigadataḥ śṛṇu
Translation
अतः परं विधिं सौम्यं भुक्तवत्सु द्विजातिषु । आनुपूर्व्येण विहितं तन्मे निगदतः शृणु ॥
Word by Word
अतःthereafter/therefore
अतः:
सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतौ/अनन्तरार्थे अव्यय (adverb: ‘therefore/thereafter’)
परम्next/further
परम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण (adverb: ‘further/next’)
विधिम्procedure/rite
विधिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सौम्यम्gentle/auspicious
सौम्यम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of विधिम्)
भुक्तवत्सुwhen (they) have eaten / among those who have eaten
भुक्तवत्सु:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formक्तवत् (past active participle) ‘भुक्तवत्’; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
द्विजातिषुamong the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजातिषु:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वि + जाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; ‘द्विजाति’ = twice-born
आनुपूर्व्येणby (proper) sequence
आनुपूर्व्येण:
करण (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootआनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘क्रमेण’ इत्यर्थे
विहितम्prescribed
विहितम्:
विधेयविशेषण (Predicative qualifier/विधेय)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘prescribed/ordained’
तत्that
तत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘that (procedure)’
मेmy/to me
मे:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप
निगदतःof me who is relating (it)
निगदतः:
सम्बन्ध (Genitive absolute-like/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootनि-गद् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle) परस्मैपद; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘while (I am) telling’
शृणुlisten
शृणु:
आज्ञार्थक्रिया (Imperative/आज्ञा)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन