Shloka 14
Pitṛ-Śrāddha Vidhi: Rājata-dāna, Kṛṣṇājina, and Vedi/Garta Construction
Ancestral Rite Protocols
Devanagari script
तान्स्थापयेदमावास्यां गर्त्तान्वै चतुरङ्गुलान् / त्रिःसप्तसंस्थास्ते यज्ञास्त्रैलोक्यं धार्यते तु यः
Transliteration
tānsthāpayedamāvāsyāṃ garttānvai caturaṅgulān / triḥsaptasaṃsthāste yajñāstrailokyaṃ dhāryate tu yaḥ
Translation
अमावास्यायां चतुरङ्गुलप्रमाणान् गर्तान् तान् स्थापयेत्। त्रिःसप्तसंस्थाः एते यज्ञाः, येन त्रैलोक्यं धार्यते।
Word by Word
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; pronoun ‘those’
स्थापयेत्should place
स्थापयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; causative sense ‘should cause to be placed/should place’
अमावास्यायाम्on the new-moon day
अमावास्यायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमावास्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative ‘on new-moon day’
गर्तान्pits
गर्तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘pits/holes’
वैindeed
वै:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/assurance
चतुरङ्गुलान्four-finger(-breadth) (deep/wide)
चतुरङ्गुलान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + अङ्गुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; परिमाण-विशेषण; ‘four-finger(-breadth)’
त्रिःthrice
त्रिः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (adverb) ‘thrice’
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; here used as numeral qualifier ‘seven’
संस्थाःarrangements
संस्थाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंस्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘arrangements/establishments’
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; pronoun ‘they/those’
यज्ञाःsacrifices
यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘sacrifices/rites’
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘the three worlds’
धार्यतेis sustained
धार्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive) ‘is supported/maintained’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (concessive/contrastive particle)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; relative pronoun ‘who’