Shloka 104
Pitṛ-Śrāddha Vidhi: Rājata-dāna, Kṛṣṇājina, and Vedi/Garta Construction
Ancestral Rite Protocols
Devanagari script
नरनारीगणेभ्यश्च पूजां प्राप्नोति शाश्वतीम् / अक्षयं पूजितास्तेन भवन्ति पितरो ऽग्नयः
Transliteration
naranārīgaṇebhyaśca pūjāṃ prāpnoti śāśvatīm / akṣayaṃ pūjitāstena bhavanti pitaro 'gnayaḥ
Translation
नरनारीगणेभ्यश्च पूजां प्राप्नोति शाश्वतीम् । अक्षयं पूजितास्तेन भवन्ति पितरोऽग्नयः ॥
Word by Word
नर-नारी-गणेभ्यःto the groups of men and women
नर-नारी-गणेभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + नारी (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (Masculine), पञ्चमी/षष्ठी? actually तृतीया?; here: पञ्चमी? No—गणेभ्यः = चतुर्थी (4th/Dative) बहुवचन (Plural); समासः: द्वन्द्व (copulative) ‘नरनारी’ + तत्पुरुष-सम्बन्ध ‘गण’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पूजाम्worship, honor
पूजाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
प्राप्नोतिattains/receives
प्राप्नोति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
शाश्वतीम्eternal, perpetual
शाश्वतीम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशाश्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifier) of ‘पूजाम्’
अक्षयम्imperishable
अक्षयम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); विधेय-विशेषण (predicative adjective)
पूजिताःhaving been worshipped
पूजिताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपूजित (कृदन्त; √पूज् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); ‘पितरः’ इत्यस्य विशेषणम्
तेनby him/thereby
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग (Masc/Neut), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
पितरःthe ancestors (pitṛs)
पितरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
अग्नयःthe fires (Agni deities)
अग्नयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); ‘पितरः’ इत्यस्य सह-समुच्चय (co-ordinate)