Shloka 58
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
पितरं प्रार्थयित्वान्यं योगभ्रष्टा पपात ह / त्रीण्यवश्यद्विमानानि पतन्ती सा दिवश्च्युता
Transliteration
pitaraṃ prārthayitvānyaṃ yogabhraṣṭā papāta ha / trīṇyavaśyadvimānāni patantī sā divaścyutā
Translation
अन्यं पितरं प्रार्थयित्वा योगभ्रष्टा सा ह पपात; दिवश्च्युता पतन्ती त्रीण्यवश्यद्विमानानि।
Word by Word
पितरम्father
पितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्रार्थयित्वाhaving begged/entreated
प्रार्थयित्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√अर्थ्/अर्थय् (धातु) → प्रार्थयित्वा (क्त्वान्त अव्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)
अन्यम्another
अन्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पितरम् इत्यस्य)
योग-भ्रष्टाfallen from yoga
योग-भ्रष्टा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयोग (प्रातिपदिक) + भ्रष्ट (भ्रंश् धातु → क्त कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (योगात् भ्रष्टा = 'fallen from yoga')
पपातfell
पपात:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हindeed
ह:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
त्रीणिthree
त्रीणि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्याविशेषणम्
अवश्यत्saw
अवश्यत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
विमानानिvimānas (aerial cars)
विमानानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
पतन्तीfalling
पतन्ती:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतन्ती (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्तः
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दिवःfrom heaven
दिवः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
च्युताfallen down
च्युता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootच्यु (धातु) → च्युत (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (fallen)