Shloka 48
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
प्रजापतय इत्येवं पठ्यन्ते ब्रह्मणःसुताः / अपरे पितरो नाम एतैरेव महर्षिभिः
Transliteration
prajāpataya ityevaṃ paṭhyante brahmaṇaḥsutāḥ / apare pitaro nāma etaireva maharṣibhiḥ
Translation
प्रजापतय इत्येवं ब्रह्मणः सुताः पठ्यन्ते; एतैरेव महर्षिभिरपरे ‘पितरः’ इति नाम्ना कीर्त्यन्ते।
Word by Word
प्रजापतयःthe Prajapatis
प्रजापतयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; समासः प्रजा+पति (षष्ठी-तत्पुरुष)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-समाप्ति सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइति-शब्दः (quotative particle)
एवम्in this manner
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
पठ्यन्तेare recited/read
पठ्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपठ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
सुताःsons
सुताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
अपरेothers
अपरे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; विशेषण
पितरःthe Pitṛs (ancestors)
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
नामby name / indeed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/उपपद)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (indeclinable meaning 'by name/indeed')
एतैःby these
एतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle of emphasis)
महर्षिभिःby the great sages
महर्षिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; समासः महा+ऋषि (कर्मधारय)