Shloka 2
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
सूत उवाच कीर्त्तयिष्ये तृतीयं वः सोपोद्धातं सविस्तरम् / पादं समुच्चयाद्विप्रा गदतो मे निबोधत
Transliteration
sūta uvāca kīrttayiṣye tṛtīyaṃ vaḥ sopoddhātaṃ savistaram / pādaṃ samuccayādviprā gadato me nibodhata
Translation
सूत उवाच— कीर्त्तयिष्ये तृतीयं वः सोपोद्धातं सविस्तरम् । पादं समुच्चयाद्विप्रा गदतो मे निबोधत ॥
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कीर्त्तयिष्येI shall narrate/mention
कीर्त्तयिष्ये:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√कीर्त् (धातु) (कीर्तयति; णिच्)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (कीर्तयिष्ये)
तृतीयम्the third
तृतीयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण
वःto you/for you
वः:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी (Dative/Genitive), बहुवचन; enclitic
सोपोद्धातम्with a preface
सोपोद्धातम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-उपोद्घात (प्रातिपदिक: स + उपोद्घात)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव (सह उपोद्घातेन)
सविस्तरम्in detail
सविस्तरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-विस्तर (प्रातिपदिक: स + विस्तर)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव (सह विस्तरेण = in detail)
पादम्section/pāda
पादम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समुच्चयात्from the compilation/summary
समुच्चयात्:
Apadana (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootसमुच्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान/हेतु (from the collection/summary)
विप्राःO brahmins
विप्राः:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, बहुवचन
गदतःof me speaking
गदतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeVerb
Rootगदत् (कृदन्त; √गद् धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; मम (of me who is speaking)
मेmy/of me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; enclitic
निबोधतunderstand/heed
निबोधत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√बुध् (धातु) with नि-उपसर्ग
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद