Shloka 122
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
कशेति नाम यद्वाचो वाचा क्रूरमुदात्दृतम् / दक्षाभिशप्तः कुपितः कश्यपस्तेन सो ऽभवत्
Transliteration
kaśeti nāma yadvāco vācā krūramudātdṛtam / dakṣābhiśaptaḥ kupitaḥ kaśyapastena so 'bhavat
Translation
‘कशे’ति नाम यद्वाचो वाचा क्रूरम् उदात्तधृतम्; दक्षाभिशप्तः कुपितः कश्यपस्तेन सोऽभवत्।
Word by Word
कश‘kaś’
कश:
Pratipadya (प्रातिपाद्य)
TypeNoun
Rootकश (प्रातिपदिक/शब्द)
Formअव्ययवत् उद्धरण-शब्द (quoted form); नामनिर्देश
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनिपात (name-indicating particle)
यत्which/that
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative)
वाचःof speech
वाचः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वाचाby speech/with words
वाचा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
क्रूरम्cruel, harsh
क्रूरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
उदात्-हृतम्uttered/aloudly taken up
उदात्-हृतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootउदात् + हृ (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘taken/uttered aloud’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपसर्ग: उद्-
दक्ष-अभिशप्तःcursed by Dakṣa
दक्ष-अभिशप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदक्ष + अभि-शप् (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘cursed’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-कर्तृ: ‘by Dakṣa’ implied in compound sense
कुपितःangered
कुपितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकुप् (धातु)
Formक्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कश्यपःKaśyapa
कश्यपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; हेतु/करण
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद