Brahma Purana — Vasiṣṭha on Sāṃkhya: Vidyā–Avidyā, the Twenty-Fifth Principle, and the Akṣara–Kṣara Distinction, Shloka 8
Devanagari script
अव्यक्तम् अपरं प्राहुर् विद्या वै पञ्चविंशकः सर्वस्य सर्वम् इत्य् उक्तं ज्ञेयज्ञानस्य पारगः //
Translation
अष्टमः श्लोकः—अत्र अष्टाङ्केन निर्दिष्टं वचनं ज्ञानवैराग्यं वर्धयति।
Word by Word
avyaktamthe unmanifest
avyaktam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootavyakta (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative 1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
aparamother, further
aparam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative 1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषणम्
prāhuḥthey declare
prāhuḥ:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootpra-√ah (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
vidyāknowledge
vidyā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
pañca-viṃśakaḥthe twenty-fifth (principle)
pañca-viṃśakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpañca (संख्या/प्रातिपदिक) + viṃśati (संख्या/प्रातिपदिक) + ka (तद्धित)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); द्विगु-समासः (पञ्चविंशतिः संख्या यस्य/पञ्चविंशतित्वम्)
sarvasyaof all
sarvasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formषष्ठीविभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
sarvameverything
sarvam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nominative/Accusative 1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइति-शब्दः (quotative particle)
uktamis said
uktam:
Kriyā (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Root√vac (धातु) + ta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); कर्मणि प्रयोगे विधेयः
jñeya-jñānasyaof the knowable and knowledge
jñeya-jñānasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootjñeya (कृत्यन्त/प्रातिपदिक) + jñāna (प्रातिपदिक)
Formषष्ठीविभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); इतरेतर-द्वन्द्वः (ज्ञेयम् च ज्ञानम् च)
pāragaḥone who has gone to the far shore; master
pāragaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpāraga (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
Speaker
Vasiṣṭha to the king; citing transmitted doctrine (‘they declare’).