Brahma Purana — Vasiṣṭha on Sāṃkhya: Vidyā–Avidyā, the Twenty-Fifth Principle, and the Akṣara–Kṣara Distinction, Shloka 20
Devanagari script
तथा विशुद्धो भवति प्रकृतेः परिवर्जनात् अन्यो ऽहम् अन्येयम् इति यदा बुध्यति बुद्धिमान् //
Translation
अत्र श्लोकसंख्या विंशतितमा निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः, तस्मात् केवलं क्रमाङ्कनिर्देशः।
Word by Word
tathāthus, in that manner
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
viśuddhaḥpure, purified
viśuddhaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootviśuddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
bhavatibecomes
bhavati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
prakṛteḥof nature (prakṛti)
prakṛteḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootprakṛti (प्रकृति प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
parivarjanātfrom/through avoidance (renunciation)
parivarjanāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootparivarjana (परिवर्जन प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (cause)
anyaḥdifferent, other
anyaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanya (अन्य प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
ahamI
aham:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
anyādifferent, other
anyā:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanya (अन्य प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
iyamthis (she/this one)
iyam:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
itithus, ‘…’ (quoting)
iti:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थ-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यर्थक-निपात (quotative particle)
yadāwhen
yadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (temporal adverb)
budhyatiunderstands, realizes
budhyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbudh (बुध् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
buddhimānthe intelligent one
buddhimān:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootbuddhimant (बुद्धिमन्त् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; गुणवाचक-नाम (one possessing intellect)
Speaker
Unspecified narrator concluding the discrimination teaching in this excerpt.