Brahma Purana — The Path of Liberation: Self-Knowledge, Sense-Restraint, and Crossing the River of Worldly Flow, Shloka 5
Devanagari script
अनादिनिधनो ह्य् आत्मा तं बुद्ध्वा विहरेन् नरः अक्रुध्यन्न् अप्रहृष्यंश् च नित्यं विगतमत्सरः //
Translation
पञ्चमः श्लोकः—एतत्पुराणं नित्यं सेवनीयं शान्त्यै कल्याणहेतवे।
Word by Word
anādi-nidhanaḥbeginningless and endless
anādi-nidhanaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanādi (प्रातिपदिक) + nidhana (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (anādiś ca nidhanaś ca)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (particle: 'indeed/for')
ātmāSelf
ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
tamthat (Self)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
buddhvāhaving understood
buddhvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√budh (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
viharetshould live / should conduct oneself
viharet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√hṛ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
naraḥa man, person
naraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
akrudhyannot getting angry
akrudhyan:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Roota-krudhya(t) (कृदन्त, √krudh)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; शतृ-प्रत्यय (present active participle) नकारार्थ-उपपद (negated)
aprahṛṣyannot exulting
aprahṛṣyan:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Roota-prahṛṣya(t) (कृदन्त, √hṛṣ)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; शतृ-प्रत्यय (present active participle) नकारार्थ-उपपद
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
nityamalways
nityam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverbial accusative)
vigata-matsaraḥfree from envy
vigata-matsaraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvigata (कृदन्त, √gam with vi-) + matsara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (vigato matsaro yasya)
Speaker
Continuing Vyāsa’s discourse.