Adhyaya 226: Shiva Proclaims the Supreme Path: Devotion to Vasudeva and the Yadu Lineage
अध्यायः २२६ तीर्थयात्रासमये समागताः ऋषयः त्रिपुरारिं शङ्करं समुपगम्य संसारभयात् कर्मबन्धाच्च मोक्षोपायं पृच्छन्ति। महेश्वरः प्रत्याह—वासुदेवात् परं न किञ्चिदौषधं; कायवाङ्मनसा हरिपूजनमेव परमार्थसाधनम्। ततः वासुदेवस्य नित्यत्वं सर्वव्यापकत्वं च स्तूयते—स ब्रह्मादिदेवानां कारणं, मुनिशरणं, लोकानां सत्यः पितामहः। पुराणकालक्रमे तस्य माहात्म्यं स्थापयितुं शिवः वंशानुक्रमं निरूप्य यादववंशपर्यन्तं नयति, तत्र आनकदुन्दुभिवासुदेवस्य तथा तस्य पुत्रस्य वासुदेवकृष्णस्य प्रादुर्भावं वदति, यः बद्धराजान् मोचयिष्यति जरासन्धं च निहनिष्यति। अन्ते वासुदेवस्य बलरामस्य च नित्यभक्तिं दर्शनं च उपदिश्यते—तस्य दर्शनं ब्रह्मशिवदर्शनतुल्यं, यतो देवाः सर्वे तस्य शरीरे निवसन्ति।
Chapter Arc
{"opening_hook":"In a pilgrimage setting on Gandhamādana, assembled sages approach Tripurāri (Śiva) with an urgent, existential question: what single means decisively cuts the fearsome bondage of birth-and-death (janma–saṃsāra–bandhana)?","rising_action":"Śiva answers with escalating exclusivity—no remedy surpasses Vāsudeva—then expands into a sweeping stuti: Hari as sarvaga, sarvajña, devadeva, the inner support of Brahmā, Rudra, devas, sages, and the cosmos. The discourse then “grounds” theology in itihāsa-purāṇic time by moving into royal genealogy toward the Yadu line.","climax_moment":"The central revelation: worship of Vāsudeva with body, speech, and mind (kāya–vāk–manas) is the unsurpassed path to the supreme goal; and darśana of Vāsudeva is tantamount to seeing Brahmā and Śiva because all deities abide in his body.","resolution":"Śiva concludes with a practical sādhanā-program—continual namaskāra, arcana, and seeking darśana of Devakī-suta (with Bala/Rāma)—and seals the teaching by reiterating Hari’s all-inclusiveness and the salvific certainty of devotion.","key_verse":"Teaching (sense): “There is no higher medicine for saṃsāra than Vāsudeva; worship Hari with body, speech, and mind—by that one attains the supreme state. Seeing Vāsudeva is seeing Brahmā and Maheśvara, for all the gods dwell in his limbs.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Vāsudeva-bhakti as the unsurpassed mokṣa-mārga (taught by Śiva)","secondary_themes":["Hari’s theological supremacy and all-deity indwelling (sarvadevatā-mayatva)","Genealogical legitimation: Manu → Yadu line → Vasudeva (Ānakadundubhi) → Kṛṣṇa","Prophetic horizon of avatāra: Jarāsandha episode, liberation of captive kings, Dvārakā kingship","Ritual-ethical norm: continual namaskāra, arcana, and darśana as daily discipline"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter crystallizes a Brahma Purāṇa-style harmonization: even Maheśvara teaches that the highest release is attained through exclusive devotion to Vāsudeva, and that Vāsudeva’s body is the locus of all gods—thereby making darśana itself a theologically sufficient act of communion.","adi_purana_significance":"As an ‘Adi Purāṇa’ strand, it binds metaphysical supremacy (para-tattva Vāsudeva) to historical-purāṇic continuity (Yadu genealogy) and to lived practice (arcana/darśana), presenting a compact template of Purāṇic soteriology: doctrine → lineage → daily observance."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"bhayānaka","climax_rasa":"adbhuta","closing_rasa":"śānta","rasa_transitions":["bhayānaka → karuṇa → adbhuta → bhakti/śṛṅgāra (devotional intimacy) → śānta"],"devotional_peaks":["Śiva’s categorical declaration that nothing surpasses Vāsudeva as the remedy for saṃsāra","The stuti portraying Vāsudeva as devadeva and the inner seat of Brahmā–Rudra–devas","The darśana-doctrine: seeing Vāsudeva equals seeing Brahmā and Śiva","The closing injunction to sustained namaskāra and arcana to Devakī-suta with Bala/Rāma"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["Gandhamādana Mountain","Dvārakā","Girigahvara (mountain defile/cave associated with Jarāsandha episode)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Cosmic-theological cosmology rather than sarga detail: Vāsudeva is described as eternal, all-pervading source/support in whom Brahmā, Rudra, devas, and worlds subsist; Śeṣa is referenced as part of Viṣṇu’s cosmic support imagery."}
Shlokas in Adhyaya 226
Verse 1
व्यास उवाच श्रुत्वैवं सा जगन्माता भर्तुर् वचनम् आदितः हृष्टा बभूव सुप्रीता विस्मिता च तदा द्विजाः //
अत्र प्रथमश्लोकसंख्या निर्दिष्टा; मूलश्लोकपाठो नोपलब्धः, अतः तदर्थानुवादो न शक्यते।
Verse 2
ये तत्रासन् मुनिवरास् त्रिपुरारेः समीपतः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन गतास् तस्मिन् गिरौ द्विजाः //
अत्र द्वितीयश्लोकसंख्या निर्दिष्टा; मूलपाठाभावे यथार्थोऽनुवादो न सम्भवति।
Verse 3
ते ऽपि संपूज्य तं देवं शूलपाणिं प्रणम्य च पप्रच्छुः संशयं चैव लोकानां हितकाम्यया //
अत्र तृतीयश्लोकसंख्या निर्दिष्टा; मूलश्लोकस्य अभावात् अनुवादः नोपपद्यते।
Verse 4
मुनय ऊचुः त्रिलोचन नमस् ते ऽस्तु दक्षक्रतुविनाशन पृच्छामस् त्वां जगन्नाथ संशयं हृदि संस्थितम् //
अत्र चतुर्थश्लोकसंख्या निर्दिष्टा; मूलपाठं विना पवित्रार्थस्य अनुवादो न शक्यते।
Verse 5
संसारे ऽस्मिन् महाघोरे भैरवे लोमहर्षणे भ्रमन्ति सुचिरं कालं पुरुषाश् चाल्पमेधसः //
अत्र श्लोकः पञ्चमः—धर्मार्थं पवित्रं वचनं प्रवर्तते; यः श्रद्धया शृणोति स पुण्यफलमवाप्नोति।
Verse 6
येनोपायेन मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ब्रूहि तच् छ्रोतुम् इच्छामः परं कौतूहलं हि नः //
अत्र श्लोकः षष्ठः—सत्सङ्गेन मनः शुद्ध्यति, ज्ञानदीपोऽन्तः प्रज्वलति, पापराशिः प्रणश्यति।
Verse 7
महेश्वर उवाच कर्मपाशनिबद्धानां नराणां दुःखभागिनाम् नान्योपायं प्रपश्यामि वासुदेवात् परं द्विजाः //
अत्र श्लोकः सप्तमः—गुरोः प्रसादेन शास्त्रार्थः स्फुटो भवति; विनययुक्तः शिष्यः मार्गं लभते।
Verse 8
ये पूजयन्ति तं देवं शङ्खचक्रगदाधरम् वाङ्मनःकर्मभिः सम्यक् ते यान्ति परमां गतिम् //
अत्र श्लोकः अष्टमः—यज्ञदानतपःकर्माणि श्रद्धया कृतानि लोकहिताय भवन्ति, आत्मनः च विशुद्धये।
Verse 9
किं तेषां जीवितेनेह पशुवच् चेष्टितेन च येषां न प्रवणं चित्तं वासुदेवे जगन्मये //
अत्र श्लोकः नवमः—एवं धर्मस्य महिमा पुराणेषु प्रतिपादितः; तस्मात् नित्यं धर्मे स्थित्वा शान्तिं लभेत।
Verse 15
सो ऽस्याः पृथिव्याः कृत्स्नायाः स्रष्टा त्रिभुवनेश्वरः संहर्ता चैव भूतानां स्थावरस्य चरस्य च //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये पञ्चदशः श्लोकः।
Verse 16
स हि देवदेवः साक्षाद् देवनाथः परंतपः सर्वज्ञः सर्वसंस्रष्टा सर्वगः सर्वतोमुखः //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये षोडशः श्लोकः।
Verse 17
न तस्मात् परमं भूतं त्रिषु लोकेषु किंचन सनातनो महाभागो गोविन्द इति विश्रुतः //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये सप्तदशः श्लोकः।
Verse 18
स सर्वान् पार्थिवान् संख्ये घातयिष्यति मानदः सुरकार्यार्थम् उत्पन्नो मानुष्यं वपुर् आस्थितः //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये अष्टादशः श्लोकः।
Verse 19
नहि देवगणाः शक्तास् त्रिविक्रमविनाकृताः भुवने देवकार्याणि कर्तुं नायकवर्जितः //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये एकोनविंशः श्लोकः।
Verse 20
नायकः सर्वभूतानां सर्वभूतनमस्कृतः एतस्य देवनाथस्य कार्यस्य च परस्य च //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः निर्दिष्टो न दृश्यते; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया श्लोकं प्रदातुम्।
Verse 21
ब्रह्मभूतस्य सततं ब्रह्मर्षिशरणस्य च ब्रह्मा वसति नाभिस्थः शरीरे ऽहं च संस्थितः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः अनुपलब्धः; तस्मात् तदर्थस्य यथावत् अनुवादो न शक्यते। कृपया पाठं ददातु।
Verse 22
सर्वाः सुखं संस्थिताश् च शरीरे तस्य देवताः स देवः पुण्डरीकाक्षः श्रीगर्भः श्रीसहोषितः //
श्लोकस्य संस्कृतमूलं विना अनुवादः निश्चयेन न साध्यते; कृपया श्लोकपाठं समर्पयतु।
Verse 23
शार्ङ्गचक्रायुधः खड्गी सर्वनागरिपुध्वजः उत्तमेन सुशीलेन शौचेन च दमेन च //
अस्य श्लोकस्य पाठः प्रदत्तो नास्ति; अतः धर्मार्थानुरूपः अनुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया मूलं ददातु।
Verse 24
पराक्रमेण वीर्येण वपुषा दर्शनेन च आरोहणप्रमाणेन वीर्येणार्जवसंपदा //
मूलश्लोकपाठाभावे अनुवादः नोपपद्यते; कृपया ब्रह्मपुराणस्य श्लोकं यथावत् लिखित्वा प्रेषयतु।
Verse 25
आनृशंस्येन रूपेण बलेन च समन्वितः अस्त्रैः समुदितः सर्वैर् दिव्यैर् अद्भुतदर्शनैः //
एतत् पञ्चविंशतितमं पद्यं ग्रन्थे निर्दिष्टं; मूलश्लोकः अत्र न प्रदत्तः, तस्मात् यथार्थानुवादः न शक्यते।
Verse 26
योगमायासहस्राक्षो विरूपाक्षो महामनाः वाचा मित्रजनश्लाघी ज्ञातिबन्धुजनप्रियः //
एतत् षड्विंशतितमं पद्यं ग्रन्थे निर्दिष्टं; मूलश्लोकः अत्र न दृश्यते, अतः यथार्थानुवादः नोपपद्यते।
Verse 27
क्षमावांश् चानहंवादी स देवो ब्रह्मदायकः भयहर्ता भयार्तानां मित्रानन्दविवर्धनः //
एतत् सप्तविंशतितमं पद्यं निर्दिष्टं; मूलपाठाभावेऽस्मिन् स्थले अनुवादः निश्चयेन न शक्यते।
Verse 28
शरण्यः सर्वभूतानां दीनानां पालने रतः श्रुतवान् अथ संपन्नः सर्वभूतनमस्कृतः //
एतत् अष्टाविंशतितमं पद्यं ग्रन्थाङ्के निर्दिष्टं; मूलश्लोकस्य अभावात् अनुवादः नोपलभ्यते।
Verse 29
समाश्रितानाम् उपकृच् छत्रूणां भयकृत् तथा नीतिज्ञो नीतिसंपन्नो ब्रह्मवादी जितेन्द्रियः //
एतत् एकोनत्रिंशत्तमं पद्यं निर्दिष्टं; मूलपाठं विना पवित्रार्थस्य यथानुवादः न शक्यते।
Verse 30
भवार्थम् एव देवानां बुद्ध्या परमया युतः प्राजापत्ये शुभे मार्गे मानवे धर्मसंस्कृते //
त्रिंशत्तमोऽध्यायाङ्कः—एतत् पद्यं मूलग्रन्थे निर्दिष्टं नोपलभ्यते; अतः यथार्थानुवादो न शक्यते।
Verse 31
समुत्पत्स्यति गोविन्दो मनोर् वंशे महात्मनः अंशो नाम मनोः पुत्रो ह्य् अन्तर्धामा ततः परम् //
एकत्रिंशत्तमोऽध्यायाङ्कः—अस्य श्लोकस्य मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः; तस्माद् अनुवादः निश्चयेन न क्रियते।
Verse 32
अन्तर्धाम्नो हविर्धामा प्रजापतिर् अनिन्दितः प्राचीनबर्हिर् भविता हविर्धाम्नः सुतो द्विजाः //
द्वात्रिंशत्तमोऽध्यायाङ्कः—मूलश्लोकः अनुपलब्धः; अतः भावानुवादोऽपि प्रमाणतः न दातुं शक्यते।
Verse 33
तस्य प्रचेतःप्रमुखा भविष्यन्ति दशात्मजाः प्राचेतसस् तथा दक्षो भवितेह प्रजापतिः //
त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायाङ्कः—अत्र केवलं अङ्कनिर्देशः दृश्यते; श्लोकपाठाभावे अनुवादः नोपपद्यते।
Verse 34
दाक्षायण्यस् तथादित्यो मनुर् आदित्यतस् ततः मनोश् च वंशज इला सुद्युम्नश् च भविष्यति //
चतुस्त्रिंशत्तमोऽध्यायाङ्कः—श्लोकस्य पाठः न प्रदत्तः; कृपया मूलसंस्कृतं दत्त्वा अनुवादं प्रार्थयताम्।
Verse 35
बुधात् पुरूरवाश् चापि तस्माद् आयुर् भविष्यति नहुषो भविता तस्माद् ययातिस् तस्य चात्मजः //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये पञ्चत्रिंशत्तमोऽयं श्लोकः।
Verse 36
यदुस् तस्मान् महासत्त्वः क्रोष्टा तस्माद् भविष्यति क्रोष्टुश् चैव महान् पुत्रो वृजिनीवान् भविष्यति //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये षट्त्रिंशत्तमोऽयं श्लोकः।
Verse 37
वृजिनीवतश् च भविता उषङ्गुर् अपराजितः उषङ्गोर् भविता पुत्रः शूरश् चित्ररथस् तथा //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये सप्तत्रिंशत्तमोऽयं श्लोकः।
Verse 38
तस्य त्व् अवरजः पुत्रः शूरो नाम भविष्यति तेषां विख्यातवीर्याणां चारित्रगुणशालिनाम् //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये अष्टत्रिंशत्तमोऽयं श्लोकः।
Verse 39
यज्विनां च विशुद्धानां वंशे ब्राह्मणसत्तमाः स शूरः क्षत्रियश्रेष्ठो महावीर्यो महायशाः //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये एकोनचत्वारिंशत्तमोऽयं श्लोकः।
Verse 40
स्ववंशविस्तारकरं जनयिष्यति मानदम् वसुदेवम् इति ख्यातं पुत्रम् आनकदुन्दुभिम् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “४०” इति सङ्ख्यामात्रं दृश्यते। कृपया श्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 41
तस्य पुत्रश् चतुर्बाहुर् वासुदेवो भविष्यति दाता ब्राह्मणसत्कर्ता ब्रह्मभूतो द्विजप्रियः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “४१” इति सङ्ख्यामात्रं दृश्यते। कृपया श्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 42
राज्ञो बद्धान् स सर्वान् वै मोक्षयिष्यति यादवः जरासंधं तु राजानं निर्जित्य गिरिगह्वरे //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “४२” इति सङ्ख्यामात्रं दृश्यते। कृपया श्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 43
सर्वपार्थिवरत्नाढ्यो भविष्यति स वीर्यवान् पृथिव्याम् अप्रतिहतो वीर्येणापि भविष्यति //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “४३” इति सङ्ख्यामात्रं दृश्यते। कृपया श्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 44
विक्रमेण च संपन्नः सर्वपार्थिवपार्थिवः शूरः संहननो भूतो द्वारकायां वसन् प्रभुः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “४४” इति सङ्ख्यामात्रं दृश्यते। कृपया श्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 45
पालयिष्यति गां देवीं विनिर्जित्य दुराशयान् तं भवन्तः समासाद्य ब्राह्मणैर् अर्हणैर् वरैः //
एतत् पञ्चचत्वारिंशत्तमं श्लोकस्थानं; मूलपाठोऽत्र निर्दिष्टः न दृश्यते, अतः केवलं सङ्ख्याङ्कनिर्देशः।
Verse 46
अर्चयन्तु यथान्यायं ब्रह्माणम् इव शाश्वतम् यो हि मां द्रष्टुम् इच्छेत ब्रह्माणं च पितामहम् //
एतत् षट्चत्वारिंशत्तमं श्लोकस्थानं; मूलश्लोकः अत्र न प्रदत्तः, अतः सङ्ख्याङ्कमात्रं सूच्यते।
Verse 47
द्रष्टव्यस् तेन भगवान् वासुदेवः प्रतापवान् दृष्टे तस्मिन्न् अहं दृष्टो न मे ऽत्रास्ति विचारणा //
एतत् सप्तचत्वारिंशत्तमं श्लोकस्थानं; अत्र मूलपाठाभावात् केवलं श्लोकसङ्ख्या निर्दिश्यते।
Verse 48
पितामहो वासुदेव इति वित्त तपोधनाः स यस्य पुण्डरीकाक्षः प्रीतियुक्तो भविष्यति //
एतत् अष्टचत्वारिंशत्तमं श्लोकस्थानं; मूलश्लोकस्य अनुपलब्धत्वात् केवलं क्रमाङ्कः प्रदर्श्यते।
Verse 49
तस्य देवगणः प्रीतो ब्रह्मपूर्वो भविष्यति यस् तु तं मानवो लोके संश्रयिष्यति केशवम् //
एतत् एकोनपञ्चाशत्तमं श्लोकस्थानं; अत्र मूलपाठः नोपलभ्यते, अतः सङ्ख्याङ्कनिर्देश एव।
Verse 50
तस्य कीर्तिर् यशश् चैव स्वर्गश् चैव भविष्यति धर्माणां देशिकः साक्षाद् भविष्यति स धर्मवान् //
एतत् पञ्चाशत्तमं श्लोकं ब्रह्मपुराणे निर्दिष्टं; मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः।
Verse 51
धर्मविद्भिः स देवेशो नमस्कार्यः सदाच्युतः धर्म एव सदा हि स्याद् अस्मिन्न् अभ्यर्चिते विभौ //
एतदेकपञ्चाशत्तमं श्लोकं ब्रह्मपुराणे निर्दिष्टं; मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः।
Verse 52
स हि देवो महातेजाः प्रजाहितचिकीर्षया धर्मार्थं पुरुषव्याघ्र ऋषिकोटीः ससर्ज च //
एतद्द्विपञ्चाशत्तमं श्लोकं ब्रह्मपुराणे निर्दिष्टं; मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः।
Verse 53
ताः सृष्टास् तेन विधिना पर्वते गन्धमादने सनत्कुमारप्रमुखास् तिष्ठन्ति तपसान्विताः //
एतत्त्रिपञ्चाशत्तमं श्लोकं ब्रह्मपुराणे निर्दिष्टं; मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः।
Verse 54
तस्मात् स वाग्मी धर्मज्ञो नमस्यो द्विजपुंगवाः वन्दितो हि स वन्देत मानितो मानयीत च //
एतच्चतुःपञ्चाशत्तमं श्लोकं ब्रह्मपुराणे निर्दिष्टं; मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः।
Verse 55
दृष्टः पश्येद् अहरहः संश्रितः प्रतिसंश्रयेत् अर्चितश् चार्चयेन् नित्यं स देवो द्विजसत्तमाः //
अत्र श्लोकसंख्या पञ्चपञ्चाशत् इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो न दृश्यते।
Verse 56
एवं तस्यानवद्यस्य विष्णोर् वै परमं तपः आदिदेवस्य महतः सज्जनाचरितं सदा //
अत्र श्लोकसंख्या षट्पञ्चाशत् इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकः पाठरूपेण न प्रदत्तः।
Verse 57
भुवने ऽभ्यर्चितो नित्यं देवैर् अपि सनातनः अभयेनानुरूपेण प्रपद्य तम् अनुव्रताः //
अत्र श्लोकसंख्या सप्तपञ्चाशत् इति; अस्य श्लोकस्य मूलपाठो नोपलभ्यते।
Verse 58
कर्मणा मनसा वाचा स नमस्यो द्विजैः सदा यत्नवद्भिर् उपस्थाय द्रष्टव्यो देवकीसुतः //
अत्र श्लोकसंख्या अष्टपञ्चाशत् इति निर्दिष्टा; मूलश्लोकः पाठे न दृश्यते।
Verse 59
एष वै विहितो मार्गो मया वै मुनिसत्तमाः तं दृष्ट्वा सर्वदेवेशं दृष्टाः स्युः सुरसत्तमाः //
अत्र श्लोकसंख्या नवपञ्चाशत् इति; मूलपाठस्याभावात् अर्थानुवादो न शक्यते।
Verse 60
महावराहं तं देवं सर्वलोकपितामहम् अहं चैव नमस्यामि नित्यम् एव जगत्पतिम् //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रेषयत, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 61
तत्र च त्रितयं दृष्टं भविष्यति न संशयः समस्ता हि वयं देवास् तस्य देहे वसामहे //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रेषयत, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 62
तस्यैव चाग्रजो भ्राता सिताद्रिनिचयप्रभः हली बल इति ख्यातो भविष्यति धराधरः //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रेषयत, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 63
त्रिशिरास् तस्य देवस्य दृष्टो ऽनन्त इति प्रभोः सुपर्णो यस्य वीर्येण कश्यपस्यात्मजो बली //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रेषयत, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 64
अन्तं नैवाशकद् द्रष्टुं देवस्य परमात्मनः स च शेषो विचरते परया वै मुदा युतः //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रेषयत, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 65
अन्तर्वसति भोगेन परिरभ्य वसुंधराम् य एष विष्णुः सो ऽनन्तो भगवान् वसुधाधरः //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये पञ्चषष्टितमोऽयं श्लोकः।
Verse 66
यो रामः स हृषीकेशो ऽच्युतः सर्वधराधरः ताव् उभौ पुरुषव्याघ्रौ दिव्यौ दिव्यपराक्रमौ //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये षट्षष्टितमोऽयं श्लोकः।
Verse 67
द्रष्टव्यौ माननीयौ च चक्रलाङ्गलधारिणौ एष वो ऽनुग्रहः प्रोक्तो मया पुण्यस् तपोधनाः तद् भवन्तो यदुश्रेष्ठं पूजयेयुः प्रयत्नतः //
पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमाध्याये सप्तषष्टितमोऽयं श्लोकः।
Frequently Asked Questions
The chapter’s dominant pivot is soteriology through bhakti: Śiva teaches that release from karmic bondage and the fearsome saṃsāra is achieved most decisively by worship and refuge in Vāsudeva with disciplined intention in speech, mind, and action.
It reinforces purāṇic foundations by combining high theology with chronological anchoring: Vāsudeva is presented as the cosmic source in whom Brahmā and the gods reside, and this supremacy is then situated within an explicit genealogical continuum leading to the Yadu line and the anticipated advent of Kṛṣṇa.
Rather than instituting a new tīrtha-rule, the chapter formalizes a devotional regimen: regular darśana-seeking, namaskāra, and arcana of Vāsudeva (Devakī-suta) are prescribed as continual practice; the sages’ setting near Śiva in a pilgrimage context frames this as portable devotion applicable across sacred landscapes.