Adhyaya 178: Sage Kaṇḍu, Pramlocā’s Temptation, and Liberation at Puruṣottama
अध्यायः १७८ तपोविघ्नस्य, दैवीयप्रेरणायाः, क्षेत्रमहिम्नश्च उपदेशात्मकं आख्यानं निरूपयति। व्यासः गोमतीतीरे एकान्ते घोरं तपः कुर्वन्तं वेदविदं जितेन्द्रियं महर्षिं कण्डुं वर्णयति। तस्य तपोतेजसा भीतः शक्रः काम-वायु-वसन्तसहायां अप्सरसां प्रम्लोचां ब्रह्मचर्यविघ्नाय प्रेषयति। कण्डुः विषयमोहात् शताब्दान्यपि आसक्त्या वसन् कालगमनं न वेत्ति, कर्मानुष्ठानं च जहाति। रहस्ये प्रकाशे स आत्मनः तपःक्षयम् अनुशोच्य प्रम्लोचां विसृजति; तदा वृक्षैः रक्षितात् स्वेदगर्भात् वायु-चन्द्रपोषितात् मारीषाया अद्भुतजन्म कथ्यते। पश्चात् स प्रायश्चित्तार्थं दक्षिणसमुद्रतीरे पुरुषोत्तमक्षेत्रे विष्णोः सन्निधिं गत्वा ‘ब्रह्मपार’ इति एकाग्रजपं करोति, हरेर्दर्शनं मोक्षाश्वासनं च लभते, पुनर्जितेन्द्रियत्वेन अद्वैतभावनया च मुक्तिं प्राप्नोति।
Chapter Arc
{"opening_hook":"Vyāsa introduces Kaṇḍu as a near-ideal tapasvin—Veda-versed, sense-restrained—kindling immediate suspense by placing him alone on the secluded Gomatī bank where austerity is said to ‘heat’ the three worlds.","rising_action":"Indra, fearing the power of tapas, deploys a classic purāṇic counter-force: Pramlocā aided by Kāma (desire), Vāyu (restless movement), and Vasanta (seasonal allure). Sensory beauty and subtle disturbance erode Kaṇḍu’s brahmacarya; he drops sandhyā, japa, homa, svādhyāya, and niyamas, and centuries pass unnoticed in attachment at Mandara-droṇī.","climax_moment":"The moral and theological pivot comes when Kaṇḍu awakens to the deception, laments the ruin of his tapas, yet refuses to curse Pramlocā—placing blame on his own unmastered senses—and then turns to the salvific geography of Puruṣottama-kṣetra, where his ‘brahmapāra’ japa and expansive stuti draw Hari’s direct darśana and mokṣa-assurance.","resolution":"The chapter closes with restoration through bhakti and jñāna: Kaṇḍu regains equanimity, restrains the senses, contemplates the nirguṇa/nirlepa Puruṣottama, and attains supreme liberation; a phalaśruti adds that hearing/reciting this account purifies and leads to heavenly ascent.","key_verse":"Teaching (sense-control + refuge in Puruṣottama): “Not another is to be blamed—my own senses, ungoverned, became the cause of my fall. Taking refuge in Puruṣottama, and fixing the mind on Hari beyond guṇas, one attains the highest release.” (rendered summary-translation of the chapter’s central instruction)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Puruṣottama-kṣetra as mokṣa-giving refuge after ascetic fall (tīrtha-soteriology).","secondary_themes":["Ascetic vulnerability: tapas without vigilant indriya-nigraha is unstable","Indra’s obstruction motif: deva-fear of tapas as a purāṇic test-pattern","Accountability over scapegoating: Kaṇḍu blames his senses, not Pramlocā","Mythic genealogy: Māriṣā’s wondrous birth and linkage to Dakṣa-lineage"],"brahma_purana_doctrine":"Puruṣottama on the southern ocean shore is presented as rare, wish-fulfilling, and explicitly muktida: concentrated japa and bhakti there, joined to nirguṇa contemplation, overrides even severe spiritual loss and culminates in mokṣa.","adi_purana_significance":"As ‘Ādi Purāṇa,’ the chapter models a foundational purāṇic pedagogy: (1) tapas is powerful yet precarious, (2) bhakti-centered tīrtha is a universal corrective, and (3) cosmic genealogy and sacred geography are woven into a single salvation narrative."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"शान्त","climax_rasa":"अद्भुत","closing_rasa":"शान्त","rasa_transitions":["शान्त → रौद्र (Indra’s anxious opposition) → शृङ्गार (temptation) → करुण (Kaṇḍu’s remorse) → अद्भुत (Hari-darśana) → शान्त (mokṣa)"],"devotional_peaks":["Kaṇḍu’s ‘brahmapāra’ japa at Puruṣottama","The expansive stuti identifying Hari with kāla, bhūtas, and Veda","Hari’s boon discourse elevating bhakti as accessible to all and mokṣa-bestowing"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["गोमती नदी (Gomatī riverbank)","पुरुषोत्तमक्षेत्र (Puruṣottama-kṣetra)","दक्षिणोदधितीर (southern ocean shore)"],"jagannath_content":"Puruṣottama is praised as a rare, muktida Viṣṇu-āyatana on the southern seacoast; the emphasis is on darśana, japa, and liberation-granting power of the kṣetra (a core Puri/Jagannātha-zone valuation, even when Jagannātha is not foregrounded by name).","surya_content":null,"cosmology_content":"Stuti-material briefly universalizes Viṣṇu as the ground of time, elements, and Vedic order—cosmology invoked as theology rather than as a full sarga/pralaya account."}
Shlokas in Adhyaya 178
Verse 1
व्यास उवाच तस्मिन् क्षेत्रे मुनिश्रेष्ठाः सर्वसत्त्वसुखावहे धर्मार्थकाममोक्षाणां फलदे पुरुषोत्तमे //
अष्टसप्ततितमाध्यायस्य प्रथमः श्लोकः।
Verse 2
कण्डुर् नाम महातेजा ऋषिः परमधार्मिकः सत्यवादी शुचिर् दान्तः सर्वभूतहिते रतः //
एतत् द्वितीयं श्लोकं पवित्रं पुराणोक्तं धर्मार्थं प्रकाशयति।
Verse 3
जितेन्द्रियो जितक्रोधो वेदवेदाङ्गपारगः अवाप परमां सिद्धिम् आराध्य पुरुषोत्तमम् //
एतत् तृतीयं श्लोकं पुराणे धर्मविस्तारं श्रद्धया निरूपयति।
Verse 4
अन्ये ऽपि तत्र संसिद्धा मुनयः संशितव्रताः सर्वभूतहिता दान्ता जितक्रोधा विमत्सराः //
एतत् चतुर्थं श्लोकं शास्त्रार्थं संगृह्य पावनं वचनं वदति।
Verse 5
मुनय ऊचुः को ऽसौ कण्डुः कथं तत्र जगाम परमां गतिम् श्रोतुम् इच्छामहे तस्य चरितं ब्रूहि सत्तम //
एतत् पञ्चमं श्लोकं पुराणधर्मस्य सारं श्रोतॄणां हिताय दर्शयति।
Verse 6
व्यास उवाच शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः कथां तस्य मनोहराम् प्रवक्ष्यामि समासेन मुनेस् तस्य विचेष्टितम् //
एतत् षष्ठं श्लोकं पुण्यप्रदं ज्ञानं दत्त्वा मोक्षमार्गं सूचयति।
Verse 7
पवित्रे गोमतीतीरे विजने सुमनोहरे कन्दमूलफलैः पूर्णे समित्पुष्पकुशान्वितैः //
सप्तमः श्लोकः—अत्र मूलपाठः केवलं “७” इति निर्दिष्टः; तस्मात् अर्थानुवादः पाठाभावे न शक्यते।
Verse 8
नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते नानापक्षिरुते रम्ये नानामृगगणान्विते //
अष्टमः श्लोकः—अत्र मूलपाठः केवलं “८” इति निर्दिष्टः; तस्मात् अर्थानुवादः पाठाभावे न शक्यते।
Verse 9
तत्राश्रमपदं कण्डोर् बभूव मुनिसत्तमाः सर्वर्तुफलपुष्पाढ्यं कदलीखण्डमण्डितम् //
नवमः श्लोकः—अत्र मूलपाठः केवलं “९” इति निर्दिष्टः; तस्मात् अर्थानुवादः पाठाभावे न शक्यते।
Verse 10
तपस् तेपे मुनिस् तत्र सुमहत् परमाद्भुतम् व्रतोपवासैर् नियमैः स्नानमौनसुसंयमैः //
दशमः श्लोकः—अत्र मूलपाठः केवलं “१०” इति निर्दिष्टः; तस्मात् अर्थानुवादः पाठाभावे न शक्यते।
Verse 11
ग्रीष्मे पञ्चतपा भूत्वा वर्षासु स्थण्डिलेशयः आर्द्रवासास् तु हेमन्ते स तेपे सुमहत् तपः //
एकादशः श्लोकः—अत्र मूलपाठः केवलं “११” इति निर्दिष्टः; तस्मात् अर्थानुवादः पाठाभावे न शक्यते।
Verse 12
दृष्ट्वा तु तपसो वीर्यं मुनेस् तस्य सुविस्मिताः बभूवुर् देवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास् तथा //
द्वादशः श्लोकः—अत्र मूलपाठो निर्दिष्टः नास्ति; अतः केवलं ‘१२’ इति सङ्ख्याङ्कनं दृश्यते।
Verse 13
भूमिं तथान्तरिक्षं च दिवं च मुनिसत्तमाः कण्डुः संतापयाम् आस त्रैलोक्यं तपसो बलात् //
त्रयोदशः श्लोकः—अत्र मूलश्लोकः अनुपलब्धः; केवलं ‘१३’ इति सङ्ख्या निर्दिश्यते।
Verse 14
अहो ऽस्य परमं धैर्यम् अहो ऽस्य परमं तपः इत्य् अब्रुवंस् तदा दृष्ट्वा देवास् तं तपसि स्थितम् //
चतुर्दशः श्लोकः—मूलपाठः अत्र न प्रदत्तः; ‘१४’ इति मात्रं सङ्ख्याङ्कनं दृश्यते।
Verse 15
मन्त्रयाम् आसुर् अव्यग्राः शक्रेण सहितास् तदा भयात् तस्य समुद्विग्नास् तपोविघ्नम् अभीप्सवः //
पञ्चदशः श्लोकः—अत्र श्लोकस्य मूलवाक्यं नोपलभ्यते; ‘१५’ इति सङ्ख्या एव प्रदर्श्यते।
Verse 16
ज्ञात्वा तेषाम् अभिप्रायं शक्रस् त्रिभुवनेश्वरः प्रम्लोचाख्यां वरारोहां रूपयौवनगर्विताम् //
षोडशः श्लोकः—अत्र मूलश्लोकपाठः न दृश्यते; ‘१६’ इति सङ्ख्याङ्कनं मात्रं उपलब्धम्।
Verse 17
सुमध्यां चारुजङ्घां तां पीनश्रोणिपयोधराम् सर्वलक्षणसंपन्नां प्रोवाच फलसूदनः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 18
शक्र उवाच प्रम्लोचे गच्छ शीघ्रं त्वं यदासौ तप्यते मुनिः विघ्नार्थं तस्य तपसः क्षोभयस्वांशु सुप्रभे //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 19
प्रम्लोचोवाच तव वाक्यं सुरश्रेष्ठ करोमि सततं प्रभो किंतु शङ्का ममैवात्र जीवितस्य च संशयः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 20
बिभेमि तं मुनिवरं ब्रह्मचर्यव्रते स्थितम् अत्युग्रं दीप्ततपसं ज्वलनार्कसमप्रभम् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 21
ज्ञात्वा मां स मुनिः क्रोधाद् विघ्नार्थं समुपागताम् कण्डुः परमतेजस्वी शापं दास्यति दुःसहम् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 22
उर्वशी मेनका रम्भा घृताची पुञ्जिकस्थला विश्वाची सहजन्या च पूर्वचित्तिस् तिलोत्तमा //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया श्लोकं प्रददातु।
Verse 23
अलम्बुषा मिश्रकेशी शशिलेखा च वामना अन्याश् चाप्सरसः सन्ति रूपयौवनगर्विताः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः अनुपलब्धः; तस्मात् तात्पर्ययुक्तोऽनुवादः न शक्यते। कृपया श्लोकं लिखतु।
Verse 24
सुमध्याश् चारुवदनाः पीनोन्नतपयोधराः कामप्रधानकुशलास् तास् तत्र संनियोजय //
श्लोकस्य संस्कृतमूलं विना अनुवादः न युज्यते; कृपया १७८.२४ श्लोकपाठं प्रददातु।
Verse 25
ब्रह्मोवाच तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह शचीपतिः तिष्ठन्तु नाम चान्यास् तास् त्वं चात्र कुशला शुभे //
अस्य श्लोकस्य मूलसंस्कृतपाठः न प्रदत्तः; तस्मात् प्रमाणानुवादः न शक्यते। कृपया पाठं ददातु।
Verse 26
कामं वसन्तं वायुं च सहायार्थे ददामि ते तैः सार्धं गच्छ सुश्रोणि यत्रास्ते स महामुनिः //
१७८.२६ श्लोकस्य मूलपाठं विना अर्थनिर्णयः न भवति; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 27
शक्रस्य वचनं श्रुत्वा तदा सा चारुलोचना जगामाकाशमार्गेण तैः सार्धं चाश्रमं मुनेः //
अत्र श्लोकस्य पाठः निर्दिष्टः; तस्यार्थः प्रसङ्गानुसारं ज्ञेयः।
Verse 28
गत्वा सा तत्र रुचिरं ददर्श वनम् उत्तमम् मुनिं च दीप्ततपसम् आश्रमस्थम् अकल्मषम् //
अत्र श्लोकसंख्या मात्रं दृश्यते; मूलपाठे सति एव यथार्थानुवादः शक्यः।
Verse 29
अपश्यत् सा वनं रम्यं तैः सार्धं नन्दनोपमम् सर्वर्तुवरपुष्पाढ्यं शाखामृगगणाकुलम् //
मूलश्लोकः अत्र न प्रदत्तः; अतः भावानुवादः निश्चयेन न क्रियते।
Verse 30
पुण्यं पद्मबलोपेतं सपल्लवमहाबलम् श्रोत्ररम्यान् सुमधुराञ् शब्दान् खगमुखेरितान् //
यदा मूलपाठः प्रदीयते तदा तस्य पवित्रः अर्थः यथाशक्ति अनूद्यते।
Verse 31
सर्वर्तुफलभाराढ्यान् सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलान् अपश्यत् पादपांश् चैव विहंगैर् अनुनादितान् //
अतः कृपया श्लोकस्य मूलवाक्यानि प्रदातुं; तेन सम्यगनुवादः सिद्ध्यति।
Verse 32
आम्रान् आम्रातकान् भव्यान् नारिकेरान् सतिन्दुकान् अथ बिल्वांस् तथा जीवान् दाडिमान् बीजपूरकान् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “३२” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं दत्त्वा अनुवादः क्रियताम्।
Verse 33
पनसांल् लकुचान् नीपाञ् शिरीषान् सुमनोहरान् पारावतांस् तथा कोलान् अरिमेदाम्लवेतसान् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “३३” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं दत्त्वा अनुवादः क्रियताम्।
Verse 34
भल्लातकान् आमलकाञ् शतपर्णांश् च किंशुकान् इङ्गुदान् करवीरांश् च हरीतकीविभीतकान् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “३४” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं दत्त्वा अनुवादः क्रियताम्।
Verse 35
एतान् अन्यांश् च सा वृक्षान् ददर्श पृथुलोचना तथैवाशोकपुंनागकेतकीबकुलान् अथ //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “३५” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं दत्त्वा अनुवादः क्रियताम्।
Verse 36
पारिजातान् कोविदारान् मन्दारेन्दीवरांस् तथा पाटलाः पुष्पिता रम्या देवदारुद्रुमांस् तथा //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “३६” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं दत्त्वा अनुवादः क्रियताम्।
Verse 37
शालांस् तालांस् तमालांश् च निचुलांल् लोमकांस् तथा अन्यांश् च पादपश्रेष्ठान् अपश्यत् फलपुष्पितान् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “३७” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतपाठं ददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादः क्रियते।
Verse 38
चकोरैः शतपत्त्रैश् च भृङ्गराजैस् तथा शुकैः कोकिलैः कलविङ्कैश् च हारीतैर् जीवजीवकैः //
अत्र श्लोकस्य मूलसंस्कृतपाठः नोपलभ्यते; केवलं “३८” इति संख्या। कृपया पाठं प्रदाय, तदा पवित्रार्थानुसारः अनुवादः दास्यते।
Verse 39
प्रियपुत्रैश् चातकैश् च तथान्यैर् विविधैः खगैः श्रोत्ररम्यं सुमधुरं कूजद्भिश् चाप्य् अधिष्ठितम् //
अस्य श्लोकस्य संस्कृतमूलपाठः न दत्तः; केवलं “३९” इति निर्दिश्यते। कृपया श्लोकं प्रदाय, तदा सम्यगनुवादः भविष्यति।
Verse 40
सरांसि च मनोज्ञानि प्रसन्नसलिलानि च कुमुदैः पुण्डरीकैश् च तथा नीलोत्पलैः शुभैः //
अत्र “४०” इति संख्या एव; श्लोकपाठः अनुपलब्धः। कृपया मूलसंस्कृतं ददातु, तदा धर्म्यः अनुवादः समर्प्यते।
Verse 41
कह्लारैः कमलैश् चैव आचितानि समन्ततः कादम्बैश् चक्रवाकैश् च तथैव जलकुक्कुटैः //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः न प्रदत्तः; केवलं “४१” इति। कृपया संस्कृतश्लोकं ददातु, तदा श्रद्धापूर्वकं अनुवादः प्रदीयते।
Verse 42
कारण्डवैर् बकैर् हंसैः कूर्मैर् मद्गुभिर् एव च एतैश् चान्यैश् च कीर्णानि समन्ताज् जलचारिभिः //
अत्र श्लोके केवलं “४२” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्; मूलपाठो नोपलभ्यते, अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते।
Verse 43
क्रमेणैव तथा सा तु वनं बभ्राम तैः सह एवं दृष्ट्वा वनं रम्यं तैः सार्धं परमाद्भुतम् //
अत्र श्लोके केवलं “४३” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्; मूलपाठो नोपलभ्यते, अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते।
Verse 44
विस्मयोत्फुल्लनयना सा बभूव वराङ्गना प्रोवाच वायुं कामं च वसन्तं च द्विजोत्तमाः //
अत्र श्लोके केवलं “४४” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्; मूलपाठो नोपलभ्यते, अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते।
Verse 45
प्रम्लोचोवाच कुरुध्वं मम साहाय्यं यूयं सर्वे पृथक् पृथक् //
अत्र श्लोके केवलं “४५” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्; मूलपाठो नोपलभ्यते, अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते।
Verse 46
ब्रह्मोवाच एवम् उक्त्वा तदा सा तु तथेत्य् उक्ता सुरैर् द्विजाः प्रत्युवाचाद्य यास्यामि यत्रासौ संस्थितो मुनिः //
अत्र श्लोके केवलं “४६” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्; मूलपाठो नोपलभ्यते, अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते।
Verse 47
अद्य तं देहयन्तारं प्रयुक्तेन्द्रियवाजिनम् स्मरशस्त्रगलद्रश्मिं करिष्यामि कुसारथिम् //
अत्र श्लोकसंख्या ‘४७’ इति निर्दिष्टा; मूलपाठः उपलब्धो नास्ति, तस्मात् अनुवादः न शक्यते।
Verse 48
ब्रह्मा जनार्दनो वापि यदि वा नीललोहितः तथाप्य् अद्य करिष्यामि कामबाणक्षतान्तरम् //
अत्र श्लोकसंख्या ‘४८’ इति निर्दिष्टा; मूलश्लोकः अनुपलब्धः, अतः अनुवादः नोपपद्यते।
Verse 49
इत्य् उक्त्वा प्रययौ साथ यत्रासौ तिष्ठते मुनिः मुनेस् तपःप्रभावेण प्रशान्तश्वापदाश्रमम् //
अत्र ‘४९’ इति केवलं संख्या दृश्यते; श्लोकपाठाभावे अनुवादः न शक्यते।
Verse 50
सा पुंस्कोकिलमाधुर्ये नदीतीरे व्यवस्थिता स्तोकमात्रं स्थिता तस्माद् अगायत वराप्सराः //
अत्र श्लोकः न प्रदत्तः, केवलं ‘५०’ इति संख्या; अतः अनुवादः नोपलभ्यते।
Verse 51
ततो वसन्तः सहसा बलं समकरोत् तदा कोकिलारावमधुरम् अकालिकमनोहरम् //
अत्र ‘५१’ इति संख्या मात्रं प्रदर्शिता; श्लोकपाठस्य अभावात् अनुवादः न शक्यते।
Verse 52
ववौ गन्धवहश् चैव मलयाद्रिनिकेतनः पुष्पान् उच्चावचान् मेध्यान् पातयंश् च शनैः शनैः //
अत्र श्लोकसंख्या द्विपञ्चाशत् इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः।
Verse 53
पुष्पबाणधरश् चैव गत्वा तस्य समीपतः मुनेश् च क्षोभयाम् आस कामस् तस्यापि मानसम् //
अत्र श्लोकसंख्या त्रिपञ्चाशत् इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकः अनुपलब्धः।
Verse 54
ततो गीतध्वनिं श्रुत्वा मुनिर् विस्मितमानसः जगाम यत्र सा सुभ्रूः कामबाणप्रपीडितः //
अत्र श्लोकसंख्या चतुःपञ्चाशत् इति; मूलपाठो नोपलभ्यते।
Verse 55
दृष्ट्वा ताम् आह संदृष्टो विस्मयोत्फुल्ललोचनः भ्रष्टोत्तरीयो विकलः पुलकाञ्चितविग्रहः //
अत्र श्लोकसंख्या पञ्चपञ्चाशत् इति; श्लोकवाक्यं न प्रदत्तम्।
Verse 56
ऋषिर् उवाच कासि कस्यासि सुश्रोणि सुभगे चारुहासिनि मनो हरसि मे सुभ्रु ब्रूहि सत्यं सुमध्यमे //
अत्र श्लोकसंख्या षट्पञ्चाशत् इति; मूलश्लोकपाठः अनुपस्थितः।
Verse 57
प्रम्लोचोवाच तव कर्मकरा चाहं पुष्पार्थम् अहम् आगता आदेशं देहि मे क्षिप्रं किं करोमि तवाज्ञया //
अत्र श्लोकः पञ्चाशत्तमोऽयं निर्दिष्टः; मूलपाठो लुप्तः, तस्मात् अर्थानुवादो न शक्यते।
Verse 58
व्यास उवाच श्रुत्वैवं वचनं तस्यास् त्यक्त्वा धैर्यं विमोहितः आदाय हस्ते तां बालां प्रविवेश स्वम् आश्रमम् //
अत्र श्लोकः अष्टपञ्चाशत्तमोऽयं निर्दिष्टः; मूलपाठाभावे अर्थव्याख्या नोपपद्यते।
Verse 59
ततः कामश् च वायुश् च वसन्तश् च द्विजोत्तमाः जग्मुर् यथागतं सर्वे कृतकृत्यास् त्रिविष्टपम् //
अत्र श्लोकः नवपञ्चाशत्तमोऽयं निर्दिष्टः; पाठप्राप्त्यभावात् अनुवादो न क्रियते।
Verse 60
शशंसुश् च हरिं गत्वा तस्यास् तस्य च चेष्टितम् श्रुत्वा शक्रस् तदा देवाः प्रीताः सुमनसो ऽभवन् //
अत्र श्लोकः षष्टितमोऽयं निर्दिष्टः; मूलश्लोकस्य अभावे भावार्थो न प्रदीयते।
Verse 61
स च कण्डुस् तया सार्धं प्रविशन्न् एव चाश्रमम् आत्मनः परमं रूपं चकार मदनाकृति //
अत्र श्लोकः एकषष्टितमोऽयं निर्दिष्टः; पाठाभावे यथार्थानुवादः न सम्भवति।
Verse 62
रूपयौवनसंपन्नम् अतीव सुमनोहरम् दिव्यालंकारसंयुक्तं षोडशवत्सराकृति //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः द्विषष्टितमः।
Verse 63
दिव्यवस्त्रधरं कान्तं दिव्यस्रग्गन्धभूषितम् सर्वोपभोगसंपन्नं सहसा तपसो बलात् //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः त्रिषष्टितमः।
Verse 64
दृष्ट्वा सा तस्य तद् वीर्यं परं विस्मयम् आगता अहो ऽस्य तपसो वीर्यम् इत्य् उक्त्वा मुदिताभवत् //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः चतुःषष्टितमः।
Verse 65
स्नानं संध्यां जपं होमं स्वाध्यायं देवतार्चनम् व्रतोपवासनियमं ध्यानं च मुनिसत्तमाः //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः पञ्चषष्टितमः।
Verse 66
त्यक्त्वा स रेमे मुदितस् तया सार्धम् अहर्निशम् मन्मथाविष्टहृदयो न बुबोध तपःक्षयम् //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः षट्षष्टितमः।
Verse 67
संध्यारात्रिदिवापक्षमासर्त्वयनहायनम् न बुबोध गतं कालं विषयासक्तमानसः //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “67” इति सङ्केतमात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादः क्रियते।
Verse 68
सा च तं कामजैर् भावैर् विदग्धा रहसि द्विजाः वरयाम् आस सुश्रोणिः प्रलापकुशला तदा //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “68” इति सङ्केतमात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादः क्रियते।
Verse 69
एवं कण्डुस् तया सार्धं वर्षाणाम् अधिकं शतम् अतिष्ठन् मन्दरद्रोण्यां ग्राम्यधर्मरतो मुनिः //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “69” इति सङ्केतमात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादः क्रियते।
Verse 70
सा तं प्राह महाभागं गन्तुम् इच्छाम्य् अहं दिवम् प्रसादसुमुखो ब्रह्मन्न् अनुज्ञातुं त्वम् अर्हसि //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “70” इति सङ्केतमात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादः क्रियते।
Verse 71
तयैवम् उक्तः स मुनिस् तस्याम् आसक्तमानसः दिनानि कतिचिद् भद्रे स्थीयताम् इत्य् अभाषत //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “71” इति सङ्केतमात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादः क्रियते।
Verse 72
एवम् उक्ता ततस् तेन साग्रं वर्षशतं पुनः बुभुजे विषयांस् तन्वी तेन सार्धं महात्मना //
द्विसप्ततितमोऽध्यायः—श्लोकः द्विसप्ततिः; अस्य पद्यस्य पाठः अत्र निर्दिष्टः।
Verse 73
अनुज्ञां देहि भगवन् व्रजामि त्रिदशालयम् उक्तस् तयेति स पुनः स्थीयताम् इत्य् अभाषत //
त्रिसप्ततितमोऽध्यायः—श्लोकः त्रिसप्ततिः; अस्य पद्यस्य पाठः अत्र निर्दिष्टः।
Verse 74
पुनर् गते वर्षशते साधिके सा शुभानना याम्य् अहं त्रिदिवं ब्रह्मन् प्रणयस्मितशोभनम् //
चतुःसप्ततितमोऽध्यायः—श्लोकः चतुःसप्ततिः; अस्य पद्यस्य पाठः अत्र निर्दिष्टः।
Verse 75
उक्तस् तयैवं स मुनिः पुनर् आहायतेक्षणाम् इहास्यतां मया सुभ्रु चिरं कालं गमिष्यसि //
पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः—श्लोकः पञ्चसप्ततिः; अस्य पद्यस्य पाठः अत्र निर्दिष्टः।
Verse 76
तच्छापभीता सुश्रोणी सह तेनर्षिणा पुनः शतद्वयं किंचिद् ऊनं वर्षाणां समतिष्ठत //
षट्सप्ततितमोऽध्यायः—श्लोकः षट्सप्ततिः; अस्य पद्यस्य पाठः अत्र निर्दिष्टः।
Verse 77
गमनाय महाभागो देवराजनिवेशनम् प्रोक्तः प्रोक्तस् तया तन्व्या स्थीयताम् इत्य् अभाषत //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं ‘७७’ इति सङ्ख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं ददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादः क्रियते।
Verse 78
तस्य शापभयाद् भीरुर् दाक्षिण्येन च दक्षिणा प्रोक्ता प्रणयभङ्गार्तिवेदिनी न जहौ मुनिम् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः नोपलभ्यते; केवलं ‘७८’ इति निर्दिष्टम्। कृपया संस्कृतपाठं प्रदाय, तदा श्रद्धापूर्वकं अनुवादः दास्यते।
Verse 79
तया च रमतस् तस्य परमर्षेर् अहर्निशम् नवं नवम् अभूत् प्रेम मन्मथासक्तचेतसः //
अस्य श्लोकस्य संस्कृतमूलं न प्रदत्तम्; केवलं ‘७९’ इति सङ्ख्या। मूलपाठं दत्त्वा अनुवादं प्राप्स्यथ।
Verse 80
एकदा तु त्वरायुक्तो निश्चक्रामोटजान् मुनिः निष्क्रामन्तं च कुत्रेति गम्यते प्राह सा शुभा //
अत्र ‘८०’ इति मात्रं दृश्यते; श्लोकपाठो न दृश्यते। कृपया ब्रह्मपुराणस्य श्लोकं सम्पूर्णं लिखित्वा प्रेषयतु।
Verse 81
इत्य् उक्तः स तया प्राह परिवृत्तम् अहः शुभे संध्योपास्तिं करिष्यामि क्रियालोपो ऽन्यथा भवेत् //
अस्य श्लोकस्य मूलसंस्कृतपाठः अनुपलब्धः; केवलं ‘८१’ इति। मूलश्लोकं प्रदाय, तदा सर्वभाषासु अनुवादः प्रदीयते।
Verse 82
ततः प्रहस्य मुदिता सा तं प्राह महामुनिम् किम् अद्य सर्वधर्मज्ञ परिवृत्तम् अहस् तव गतम् एतन् न कुरुते विस्मयं कस्य कथ्यते //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः द्व्यशीतितमः; अत्र मूलपाठः प्रदत्तः नास्ति, अतः केवलं श्लोकाङ्कनिर्देशः क्रियते।
Verse 83
मुनिर् उवाच प्रातस् त्वम् आगता भद्रे नदीतीरम् इदं शुभम् मया दृष्टासि सुश्रोणि प्रविष्टा च ममाश्रमम् //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः त्र्यशीतितमः; मूलश्लोकपाठाभावे अनुवादः न शक्यते, अतः श्लोकाङ्कः एव निर्दिश्यते।
Verse 84
इयं च वर्तते संध्या परिणामम् अहो गतम् अवहासः किमर्थो ऽयं सद्भावः कथ्यतां मम //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः चतुरशीतितमः; मूलपाठं विना अर्थानुवादः नोपपद्यते, अतः श्लोकसंख्या निर्दिश्यते।
Verse 85
प्रम्लोचोवाच प्रत्यूषस्य् आगता ब्रह्मन् सत्यम् एतन् न मे मृषा किंत्व् अद्य तस्य कालस्य गतान्य् अब्दशतानि ते //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः पञ्चाशीतितमः; मूलश्लोकस्य अभावात् अनुवादः न प्रदीयते, केवलं निर्देशः क्रियते।
Verse 86
ततः ससाध्वसो विप्रस् तां पप्रच्छायतेक्षणाम् कथ्यतां भीरु कः कालस् त्वया मे रमतः सदा //
अष्टादशाध्यायस्य श्लोकः षडशीतितमः; मूलपाठं विना शास्त्रार्थस्य अनुवादः न शक्यते, अतः श्लोकाङ्कः मात्रः।
Verse 87
प्रम्लोचोवाच सप्तोत्तराण्य् अतीतानि नववर्षशतानि च मासाश् च षट् तथैवान्यत् समतीतं दिनत्रयम् //
अस्य श्लोकस्य मूलसंस्कृतपाठः प्रदत्तो नास्ति; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया श्लोकं प्रददातु।
Verse 88
ऋषिर् उवाच सत्यं भीरु वदस्य् एतत् परिहासो ऽथवा शुभे दिनम् एकम् अहं मन्ये त्वया सार्धम् इहोषितम् //
अस्य श्लोकस्य मूलसंस्कृतपाठः अनुपलब्धः; तस्मात् प्रमाणानुवादः न शक्यते। कृपया पाठं प्रददातु।
Verse 89
प्रम्लोचोवाच वदिष्याम्य् अनृतं ब्रह्मन् कथम् अत्र तवान्तिके विशेषाद् अद्य भवता पृष्टा मार्गानुगामिना //
अत्र श्लोकस्य संस्कृतमूलं न प्रदत्तम्; अतः भावानुवादोऽपि निश्चयेन न शक्यते। कृपया श्लोकं लिखतु।
Verse 90
व्यास उवाच निशम्य तद् वचस् तस्याः स मुनिर् द्विजसत्तमाः धिग् धिङ् माम् इत्य् अनाचारं विनिन्द्यात्मानम् आत्मना //
श्लोकस्य मूलपाठाभावे अनुवादः न युक्तः; कृपया ब्रह्मपुराणस्य श्लोकं सम्यक् प्रददातु।
Verse 91
मुनिर् उवाच तपांसि मम नष्टानि हतं ब्रह्मविदां धनम् हृतो विवेकः केनापि योषिन् मोहाय निर्मिता //
कृते श्लोकपाठप्रदाने तदर्थं यथाशक्ति पञ्चदशभाषासु अनुवादं करिष्यामि; अधुना पाठो न दृश्यते।
Verse 94
च् देवराजस्य यत् क्षोभं कुर्वन्त्या भावचेष्टितैः
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “९४” इति सङ्ख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतपाठं ददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 95
द् न त्वां करोम्य् अहं भस्म क्रोधतीव्रेण वह्निना सतां साप्तपदं मैत्र्यम् उषितो ऽहं त्वया सह //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “९५” इति सङ्ख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतपाठं ददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 96
अथवा तव दोषः कः किं वा कुर्याम् अहं तव ममैव दोषो नितरां येनाहम् अजितेन्द्रियः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “९६” इति सङ्ख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतपाठं ददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 97
यथा शक्रप्रियार्थिन्या कृतो मत्तपसो व्ययः त्वया दृष्टिमहामोहमनुनाहं जुगुप्सितः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “९७” इति सङ्ख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतपाठं ददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 98
व्यास उवाच यावद् इत्थं स विप्रर्षिस् तां ब्रवीति सुमध्यमाम् तावत् स्खलत्स्वेदजला सा बभूवातिवेपथुः //
अष्टादशोत्तरशततमोऽयं श्लोकाङ्कः; मूलपाठोऽत्र निर्दिष्टो न दृश्यते।
Verse 99
प्रवेपमानां स च तां स्विन्नगात्रलतां सतीम् गच्छ गच्छेति सक्रोधम् उवाच मुनिसत्तमः //
अष्टादशोत्तरशतैकनवतितमोऽयं श्लोकाङ्कः; मूलश्लोकः प्रदत्तो नास्ति।
Verse 100
सा तु निर्भर्त्सिता तेन विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् आकाशगामिनी स्वेदं ममार्ज तरुपल्लवैः //
अष्टादशोत्तरशततमोऽयं श्लोकाङ्कः; मूलपाठाभावेऽर्थानुवादो न शक्यते।
Verse 101
वृक्षाद् वृक्षं ययौ बाला उदग्रारुणपल्लवैः निर्ममार्ज च गात्राणि गलत्स्वेदजलानि वै //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “१०१” इति सङ्ख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतपाठं ददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 102
ऋषिणा यस् तदा गर्भस् तस्या देहे समाहितः निर्जगाम सरोमाञ्चस्वेदरूपी तदङ्गतः //
अत्र श्लोकसंख्या १०२ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति, तस्मात् अर्थानुवादः न शक्यते।
Verse 103
तं वृक्षा जगृहुर् गर्भम् एकं चक्रे च मारुतः सोमेनाप्यायितो गोभिः स तदा ववृद्धे शनैः //
अत्र श्लोकसंख्या १०३ इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकः अनुपलब्धः, अतः अनुवादः नोपपद्यते।
Verse 104
मारिषा नाम कन्याभूद् वृक्षाणां चारुलोचना प्राचेतसानां सा भार्या दक्षस्य जननी द्विजाः //
अत्र श्लोकसंख्या १०४ इति केवलं सूच्यते; पाठाभावेऽर्थव्याख्या न शक्या।
Verse 105
स चापि भगवान् कण्डुः क्षीणे तपसि सत्तमः पुरुषोत्तमाख्यं भो विप्रा विष्णोर् आयतनं ययौ //
अत्र १०५ इति श्लोकाङ्कः प्रदर्श्यते; मूलग्रन्थपाठो न दृश्यते, तस्मात् अनुवादो न शक्यते।
Verse 106
ददर्श परमं क्षेत्रं मुक्तिदं भुवि दुर्लभम् दक्षिणस्योदधेस् तीरे सर्वकामफलप्रदम् //
अत्र श्लोकसंख्या १०६ इति निर्दिष्टा; मूलश्लोकपाठाभावे पवित्रार्थानुवादः न सम्भवति।
Verse 107
सुरम्यं वालुकाकीर्णं केतकीवनशोभितम् नानाद्रुमलताकीर्णं नानापक्षिरुतं शिवम् //
अत्र श्लोकसंख्या १०७ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति, तस्मात् अनुवादो न शक्यते।
Verse 108
सर्वत्र सुखसंचारं सर्वर्तुकुसुमान्वितम् सर्वसौख्यप्रदं नॄणां धन्यं सर्वगुणाकरम् //
अत्र श्लोकसंख्या १०८ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति, तस्मात् अनुवादो न शक्यते।
Verse 109
भृग्वाद्यैः सेवितं पूर्वं मुनिसिद्धवरैस् तथा गन्धर्वैः किंनरैर् यक्षैस् तथान्यैर् मोक्षकाङ्क्षिभिः //
अत्र श्लोकसंख्या १०९ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति, तस्मात् अनुवादो न शक्यते।
Verse 110
ददर्श च हरिं तत्र देवैः सर्वैर् अलंकृतम् ब्राह्मणाद्यैस् तथा वर्णैर् आश्रमस्थैर् निषेवितम् //
अत्र श्लोकसंख्या ११० इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति, तस्मात् अनुवादो न शक्यते।
Verse 111
दृष्ट्वैव स तदा क्षेत्रं देवं च पुरुषोत्तमम् कृतकृत्यम् इवात्मानं मेने स मुनिसत्तमः //
अत्र श्लोकसंख्या १११ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति, तस्मात् अनुवादो न शक्यते।
Verse 112
तत्रैकाग्रमना भूत्वा चकाराराधनं हरेः ब्रह्मपारमयं कुर्वञ् जपम् एकाग्रमानसः ऊर्ध्वबाहुर् महायोगी स्थित्वासौ मुनिसत्तमः //
अत्र श्लोकसंख्या ११२ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो न दृश्यते।
Verse 113
मुनय ऊचुः ब्रह्मपारं मुने श्रोतुम् इच्छामः परमं शुभम् जपता कण्डुना देवो येनाराध्यत केशवः //
अत्र श्लोकसंख्या ११३ इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकपाठोऽत्र न प्रदत्तः।
Verse 114
व्यास उवाच पारं परं विष्णुर् अपारपारः परः परेभ्यः परमात्मरूपः स ब्रह्मपारः परपारभूतः परः पराणाम् अपि पारपारः
अत्र श्लोकसंख्या ११४ इति; मूलपाठाभावेऽर्थानुवादो न शक्यते।
Verse 115
स कारणं कारणसंश्रितो ऽपि तस्यापि हेतुः परहेतुहेतुः कार्यो ऽपि चैष सह कर्मकर्तृ रूपैर् अनेकैर् अवतीह सर्वम्
अत्र ११५ इति श्लोकाङ्कः; मूलश्लोकस्य दर्शनं विना व्याख्या न क्रियते।
Verse 116
ब्रह्म प्रभुर् ब्रह्म स सर्वभूतो ब्रह्म प्रजानां पतिर् अच्युतो ऽसौ ब्रह्माव्ययं नित्यम् अजं स विष्णुर् अपक्षयाद्यैर् अखिलैर् असङ्गः
अत्र श्लोकसंख्या ११६ इति; मूलपाठप्राप्तौ तदर्थो यथावत् प्रदीयते।
Verse 117
ब्रह्माक्षरम् अजं नित्यं यथासौ पुरुषोत्तमः तथा रागादयो दोषाः प्रयान्तु प्रशमं मम //
अत्र श्लोकसंख्या ११७ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो न दृश्यते।
Verse 118
व्यास उवाच श्रुत्वा तस्य मुनेर् जाप्यं ब्रह्मपारं द्विजोत्तमाः भक्तिं च परमां ज्ञात्वा सुदृढां पुरुषोत्तमः //
अत्र श्लोकसंख्या ११८ इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकपाठोऽत्र न प्रदर्श्यते।
Verse 119
प्रीत्या स परया देवस् तदासौ भक्तवत्सलः गत्वा तस्य समीपं तु प्रोवाच मधुसूदनः //
अत्र श्लोकसंख्या ११९ इति केवलं सूच्यते; तस्य मूलपाठो नोपलभ्यते।
Verse 120
मेघगम्भीरया वाचा दिशः संनादयन्न् इव आरुह्य गरुडं विप्रा विनताकुलनन्दनम् //
अत्र श्लोकसंख्या १२० इति निर्दिष्टा; मूलश्लोकस्य वचनं न दृश्यते।
Verse 121
श्रीभगवान् उवाच मुने ब्रूहि परं कार्यं यत् ते मनसि वर्तते वरदो ऽहम् अनुप्राप्तो वरं वरय सुव्रत //
अत्र श्लोकसंख्या १२१ इति निर्दिश्यते; अस्य श्लोकस्य मूलपाठोऽत्र नोपलभ्यते।
Verse 122
श्रुत्वैवं वचनं तस्य देवदेवस्य चक्रिणः चक्षुर् उन्मील्य सहसा ददर्श पुरतो हरिम् //
अत्र श्लोकसंख्या १२२ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति।
Verse 123
अतसीपुष्पसंकाशं पद्मपत्त्रायतेक्षणम् शङ्खचक्रगदापाणिं मुकुटाङ्गदधारिणम् //
अत्र श्लोकसंख्या १२३ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति।
Verse 124
चतुर्बाहुम् उदाराङ्गं पीतवस्त्रधरं शुभम् श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्तं वनमालाविभूषितम् //
अत्र श्लोकसंख्या १२४ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति।
Verse 125
सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वरत्नविभूषितम् दिव्यचन्दनलिप्ताङ्गं दिव्यमाल्यविभूषितम् //
अत्र श्लोकसंख्या १२५ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति।
Verse 126
ततः स विस्मयाविष्टो रोमाञ्चिततनूरुहः दण्डवत् प्रणिपत्योर्व्यां प्रणामम् अकरोत् तदा //
अत्र श्लोकसंख्या १२६ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति।
Verse 127
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः इत्य् उक्त्वा मुनिशार्दूलास् तं स्तोतुम् उपचक्रमे //
अत्र श्लोकसंख्या ‘१२७’ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो नास्ति।
Verse 128
कण्डुर् उवाच नारायण हरे कृष्ण श्रीवत्साङ्क जगत्पते जगद्बीज जगद्धाम जगत्साक्षिन् नमो ऽस्तु ते //
अत्र श्लोकसंख्या ‘१२८’ इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकः प्रदत्तो नास्ति।
Verse 129
अव्यक्त जिष्णो प्रभव प्रधानपुरुषोत्तम पुण्डरीकाक्ष गोविन्द लोकनाथ नमो ऽस्तु ते //
अत्र ‘१२९’ इति श्लोकाङ्कः केवलं दृश्यते; पाठः अनुपलब्धः।
Verse 130
हिरण्यगर्भ श्रीनाथ पद्मनाथ सनातन भूगर्भ ध्रुव ईशान हृषीकेश नमो ऽस्तु ते //
अत्र ‘१३०’ इति श्लोकसंख्या निर्दिष्टा; मूलश्लोकपाठो न प्रदत्तः।
Verse 131
अनाद्यन्तामृताजेय जय त्वं जयतां वर अजिताखण्ड श्रीकृष्ण श्रीनिवास नमो ऽस्तु ते //
अत्र ‘१३१’ इति श्लोकाङ्कनिर्देशः; मूलपाठस्याभावात् अनुवादो न शक्यते।
Verse 132
पर्जन्यधर्मकर्ता च दुष्पार दुरधिष्ठित दुःखार्तिनाशन हरे जलशायिन् नमो ऽस्तु ते //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः उपलब्धः नास्ति; केवलं “१३२” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्। कृपया देवनागरी-पाठं प्रददातु।
Verse 133
भूतपाव्यक्त भूतेश भूततत्त्वैर् अनाकुल भूताधिवास भूतात्मन् भूतगर्भ नमो ऽस्तु ते //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः उपलब्धः नास्ति; केवलं “१३३” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्। कृपया देवनागरी-पाठं प्रददातु।
Verse 134
यज्ञयज्वन् यज्ञधर यज्ञधाताभयप्रद यज्ञगर्भ हिरण्याङ्ग पृश्निगर्भ नमो ऽस्तु ते //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः उपलब्धः नास्ति; केवलं “१३४” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्। कृपया देवनागरी-पाठं प्रददातु।
Verse 135
क्षेत्रज्ञः क्षेत्रभृत् क्षेत्री क्षेत्रहा क्षेत्रकृद् वशी क्षेत्रात्मन् क्षेत्ररहित क्षेत्रस्रष्ट्रे नमो ऽस्तु ते //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः उपलब्धः नास्ति; केवलं “१३५” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्। कृपया देवनागरी-पाठं प्रददातु।
Verse 136
गुणालय गुणावास गुणाश्रय गुणावह गुणभोक्तृ गुणाराम गुणत्यागिन् नमो ऽस्तु ते //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठः उपलब्धः नास्ति; केवलं “१३६” इति सङ्ख्यामात्रं प्रदत्तम्। कृपया देवनागरी-पाठं प्रददातु।
Verse 137
त्वं विष्णुस् त्वं हरिश् चक्री त्वं जिष्णुस् त्वं जनार्दनः त्वं भूतस् त्वं वषट्कारस् त्वं भव्यस् त्वं भवत्प्रभुः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 138
त्वं भूतकृत् त्वम् अव्यक्तस् त्वं भवो भूतभृद् भवान् त्वं भूतभावनो देवस् त्वाम् आहुर् अजम् ईश्वरम् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 139
त्वम् अनन्तः कृतज्ञस् त्वं प्रकृतिस् त्वं वृषाकपिः त्वं रुद्रस् त्वं दुराधर्षस् त्वम् अमोघस् त्वम् ईश्वरः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 140
त्वं विश्वकर्मा जिष्णुस् त्वं त्वं शंभुस् त्वं वृषाकृतिः त्वं शंकरस् त्वम् उशना त्वं सत्यं त्वं तपो जनः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 141
त्वं विश्वजेता त्वं शर्म त्वं शरण्यस् त्वम् अक्षरम् त्वं शंभुस् त्वं स्वयंभूश् च त्वं ज्येष्ठस् त्वं परायणः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादः कर्तुं न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 142
त्वम् आदित्यस् त्वम् ॐकारस् त्वं प्राणस् त्वं तमिस्रहा त्वं पर्जन्यस् त्वं प्रथितस् त्वं वेधास् त्वं सुरेश्वरः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “१४२” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 143
त्वम् ऋग् यजुः साम चैव त्वम् आत्मा संमतो भवान् त्वम् अग्निस् त्वं च पवनस् त्वम् आपो वसुधा भवान् //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “१४३” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 144
त्वं स्रष्टा त्वं तथा भोक्ता होता त्वं च हविः क्रतुः त्वं प्रभुस् त्वं विभुः श्रेष्ठस् त्वं लोकपतिर् अच्युतः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “१४४” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 145
त्वं सर्वदर्शनः श्रीमांस् त्वं सर्वदमनो ऽरिहा त्वम् अहस् त्वं तथा रात्रिस् त्वाम् आहुर् वत्सरं बुधाः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “१४५” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 146
त्वं कालस् त्वं कला काष्ठा त्वं मुहूर्तः क्षणा लवाः त्वं बालस् त्वं तथा वृद्धस् त्वं पुमान् स्त्री नपुंसकः //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; केवलं “१४६” इति संख्या दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्ये।
Verse 147
त्वं विश्वयोनिस् त्वं चक्षुस् त्वं स्थाणुस् त्वं शुचिश्रवाः त्वं शाश्वतस् त्वम् अजितस् त्वम् उपेन्द्रस् त्वम् उत्तमः //
अत्र श्लोकसंख्या १४७ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो न दृश्यते।
Verse 148
त्वं सर्वविश्वसुखदस् त्वं वेदाङ्गं त्वम् अव्ययः त्वं वेदवेदस् त्वं धाता विधाता त्वं समाहितः //
अत्र श्लोकसंख्या १४८ इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकपाठाभावात् व्याख्यानुवादो न शक्यते।
Verse 149
त्वं जलनिधिर् आमूलं त्वं धाता त्वं पुनर् वसुः त्वं वैद्यस् त्वं धृतात्मा च त्वम् अतीन्द्रियगोचरः //
अत्र १४९ इति श्लोकसंख्या दृश्यते; पाठाभावेऽर्थनिर्णयो नोपपद्यते।
Verse 150
त्वम् अग्रणीर् ग्रामणीस् त्वं त्वं सुपर्णस् त्वम् आदिमान् त्वं संग्रहस् त्वं सुमहत् त्वं धृतात्मा त्वम् अच्युतः //
अत्र श्लोकसंख्या १५० इति; मूलपाठस्य अनुपलब्धत्वात् भाषान्तरं न क्रियते।
Verse 151
त्वं यमस् त्वं च नियमस् त्वं प्रांशुस् त्वं चतुर्भुजः त्वम् एवान्नान्तरात्मा त्वं परमात्मा त्वम् उच्यते //
अत्र १५१ इति श्लोकसंख्या; मूलश्लोकस्य पाठो न प्रदत्तः, तस्माद् अनुवादो न शक्यते।
Verse 152
त्वं गुरुस् त्वं गुरुतमस् त्वं वामस् त्वं प्रदक्षिणः त्वं पिप्पलस् त्वम् अगमस् त्वं व्यक्तस् त्वं प्रजापतिः //
अत्र श्लोकसंख्या १५२ इति निर्दिश्यते; अस्य पद्यस्य मूलपाठः उपलब्धो नास्ति।
Verse 153
हिरण्यनाभस् त्वं देवस् त्वं शशी त्वं प्रजापतिः अनिर्देश्यवपुस् त्वं वै त्वं यमस् त्वं सुरारिहा //
अत्र श्लोकसंख्या १५३ इति निर्दिश्यते; अस्य श्लोकस्य मूलपाठः नोपलभ्यते।
Verse 154
त्वं च संकर्षणो देवस् त्वं कर्ता त्वं सनातनः त्वं वासुदेवो ऽमेयात्मा त्वम् एव गुणवर्जितः //
अत्र श्लोकसंख्या १५४ इति निर्दिष्टा; अस्य श्लोकस्य मूलवचनं न दृश्यते।
Verse 155
त्वं ज्येष्ठस् त्वं वरिष्ठस् त्वं त्वं सहिष्णुश् च माधवः सहस्रशीर्षा त्वं देवस् त्वम् अव्यक्तः सहस्रदृक् //
अत्र श्लोकसंख्या १५५ इति; अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्राप्यते न।
Verse 156
सहस्रपादस् त्वं देवस् त्वं विराट् त्वं सुरप्रभुः त्वम् एव तिष्ठसे भूयो देवदेव दशाङ्गुलः //
अत्र श्लोकसंख्या १५६ इति निर्दिश्यते; अस्य श्लोकस्य मूलपाठोऽनुपलब्धः।
Verse 157
यद् भूतं तत् त्वम् एवोक्तः पुरुषः शक्र उत्तमः यद् भाव्यं तत् त्वम् ईशानस् त्वम् ऋतस् त्वं तथामृतः //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः; अतः यथार्थानुवादो न शक्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु।
Verse 158
त्वत्तो रोहत्य् अयं लोको महीयांस् त्वम् अनुत्तमः त्वं ज्यायान् पुरुषस् त्वं च त्वं देव दशधा स्थितः //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठोऽत्र न दृश्यते; तस्मात् यथार्थानुवादः न शक्यः। कृपया श्लोकं प्रददातु।
Verse 159
विश्वभूतश् चतुर्भागो नवभागो ऽमृतो दिवि नवभागो ऽन्तरिक्षस्थः पौरुषेयः सनातनः //
अत्र श्लोकस्य संस्कृतमूलं न प्रदत्तम्; अतः तदर्थानुवादः न सम्भवति। कृपया मूलश्लोकं ददातु।
Verse 160
भागद्वयं च भूसंस्थं चतुर्भागो ऽप्य् अभूद् इह त्वत्तो यज्ञाः संभवन्ति जगतो वृष्टिकारणम् //
श्लोकस्य मूलसंस्कृतपाठाभावे निश्चयेन अनुवादो न क्रियते; कृपया पाठं समर्पयतु।
Verse 161
त्वत्तो विराट् समुत्पन्नो जगतो हृदि यः पुमान् सो ऽतिरिच्यत भूतेभ्यस् तेजसा यशसा श्रिया //
अस्य पद्यस्य संस्कृतमूलं विना भावार्थः न निर्णीयते; कृपया श्लोकपाठं प्रददातु।
Verse 162
त्वत्तः सुराणाम् आहारः पृषदाज्यम् अजायत ग्राम्यारण्याश् चौषधयस् त्वत्तः पशुमृगादयः //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “१६२” इति सूचनामात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं ददातु।
Verse 163
ध्येयध्यानपरस् त्वं च कृतवान् असि चौषधीः त्वं देवदेव सप्तास्य कालाख्यो दीप्तविग्रहः //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “१६३” इति सूचनामात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं ददातु।
Verse 164
जङ्गमाजङ्गमं सर्वं जगद् एतच् चराचरम् त्वत्तः सर्वम् इदं जातं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “१६४” इति सूचनामात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं ददातु।
Verse 165
अनिरुद्धस् त्वं माधवस् त्वं प्रद्युम्नः सुरारिहा देव सर्वसुरश्रेष्ठ सर्वलोकपरायण //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “१६५” इति सूचनामात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं ददातु।
Verse 166
त्राहि माम् अरविन्दाक्ष नारायण नमो ऽस्तु ते नमस् ते भगवन् विष्णो नमस् ते पुरुषोत्तम //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तो नास्ति; केवलं “१६६” इति सूचनामात्रं दृश्यते। कृपया संस्कृतश्लोकं ददातु।
Verse 167
नमस् ते सर्वलोकेश नमस् ते कमलालय गुणालय नमस् ते ऽस्तु नमस् ते ऽस्तु गुणाकर //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 168
वासुदेव नमस् ते ऽस्तु नमस् ते ऽस्तु सुरोत्तम जनार्दन नमस् ते ऽस्तु नमस् ते ऽस्तु सनातन //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 169
नमस् ते योगिनां गम्य योगावास नमो ऽस्तु ते गोपते श्रीपते विष्णो नमस् ते ऽस्तु मरुत्पते //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 170
जगत्पते जगत्सूते नमस् ते ज्ञानिनां पते दिवस्पते नमस् ते ऽस्तु नमस् ते ऽस्तु महीपते //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 171
नमस् ते मधुहन्त्रे च नमस् ते पुष्करेक्षण कैटभघ्न नमस् ते ऽस्तु सुब्रह्मण्य नमो ऽस्तु ते //
अत्र श्लोकस्य मूलपाठो न प्रदत्तः; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथाशास्त्रं अनुवादं करिष्यामि।
Verse 172
नमो ऽस्तु ते महामीन श्रुतिपृष्ठधराच्युत समुद्रसलिलक्षोभ पद्मजाह्लादकारिणे //
अत्र श्लोके ‘१७२’ इति सङ्ख्या निर्दिश्यते; ग्रन्थे तस्य पाठः यथास्थाने द्रष्टव्यः।
Verse 173
अश्वशीर्ष महाघोण महापुरुषविग्रह मधुकैटभहन्त्रे च नमस् ते तुरगानन //
अत्र श्लोके ‘१७३’ इति सङ्ख्या निर्दिश्यते; ग्रन्थे तस्य पाठः यथास्थाने द्रष्टव्यः।
Verse 174
महाकमठभोगाय पृथिव्युद्धरणाय च विधृताद्रिस्वरूपाय महाकूर्माय ते नमः //
अत्र श्लोके ‘१७४’ इति सङ्ख्या निर्दिश्यते; ग्रन्थे तस्य पाठः यथास्थाने द्रष्टव्यः।
Verse 175
नमो महावराहाय पृथिव्युद्धारकारिणे नमश् चादिवराहाय विश्वरूपाय वेधसे //
अत्र श्लोके ‘१७५’ इति सङ्ख्या निर्दिश्यते; ग्रन्थे तस्य पाठः यथास्थाने द्रष्टव्यः।
Verse 176
नमो ऽनन्ताय सूक्ष्माय मुख्याय च वराय च परमाणुस्वरूपाय योगिगम्याय ते नमः //
अत्र श्लोके ‘१७६’ इति सङ्ख्या निर्दिश्यते; ग्रन्थे तस्य पाठः यथास्थाने द्रष्टव्यः।
Verse 177
तस्मै नमः कारणकारणाय योगीन्द्रवृत्तनिलयाय सुदुर्विदाय क्षीरार्णवाश्रितमहाहिसुतल्पगाय तुभ्यं नमः कनकरत्नसुकुण्डलाय
अत्र श्लोकसंख्या १७७ इति निर्दिष्टा; मूलपाठो न प्रदत्तः, तस्मात् अर्थानुवादो न शक्यते। कृपया श्लोकं प्रदद्यात्।
Verse 178
व्यास उवाच इत्थं स्तुतस् तदा तेन प्रीतः प्रोवाच माधवः क्षिप्रं ब्रूहि मुनिश्रेष्ठ मत्तो यद् अभिवाञ्छसि //
अत्र श्लोकसंख्या १७८ इति निर्दिष्टा; मूलश्लोकः अनुपलब्धः, अतः अनुवादो न सम्भवति। कृपया पाठं ददातु।
Verse 179
कण्डुर् उवाच संसारे ऽस्मिञ् जगन्नाथ दुस्तरे लोमहर्षणे अनित्ये दुःखबहुले कदलीदलसंनिभे //
अत्र १७९ इति केवलं संख्या दृश्यते; श्लोकपाठो न प्रदत्तः, तस्मात् यथार्थानुवादो न शक्यते। कृपया श्लोकं लिखत।
Verse 180
निराश्रये निरालम्बे जलबुद्बुदचञ्चले सर्वोपद्रवसंयुक्ते दुस्तरे चातिभैरवे //
अत्र १८० इति श्लोकसंख्या निर्दिष्टा; किन्तु मूलश्लोकः नोपलभ्यते, अतः अनुवादः न क्रियते। कृपया मूलपाठं ददातु।
Verse 181
भ्रमामि सुचिरं कालं मायया मोहितस् तव न चान्तम् अभिगच्छामि विषयासक्तमानसः //
अत्र १८१ इति संख्या मात्रं प्रदर्श्यते; मूलश्लोकपाठाभावे अनुवादः न सम्भवः। कृपया श्लोकं समर्पयत।
Verse 182
त्वाम् अहं चाद्य देवेश संसारभयपीडितः गतो ऽस्मि शरणं कृष्ण माम् उद्धर भवार्णवात् //
अत्र श्लोकसंख्या १८२ इति निर्दिश्यते; मूलपाठोऽत्र उपलब्धो न दृश्यते।
Verse 183
गन्तुम् इच्छामि परमं पदं यत् ते सनातनम् प्रसादात् तव देवेश पुनरावृत्तिदुर्लभम् //
अत्र श्लोकसंख्या १८३ इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकपाठोऽत्र न प्रदत्तः।
Verse 184
श्रीभगवान् उवाच भक्तो ऽसि मे मुनिश्रेष्ठ माम् आराधय नित्यशः मत्प्रसादाद् ध्रुवं मोक्षं प्राप्यसि त्वं समीहितम् //
अत्र १८४ इति श्लोकाङ्कः; तस्य मूलवाक्यं नोपलभ्यते।
Verse 185
मद्भक्ताः क्षत्रिया वैश्याः स्त्रियः शूद्रान्त्यजातिजाः प्राप्नुवन्ति परां सिद्धिं किं पुनस् त्वं द्विजोत्तम //
अत्र श्लोकसंख्या १८५ निर्दिष्टा; मूलपाठस्याभावात् अनुवादो न शक्यते।
Verse 186
श्वपाको ऽपि च मद्भक्तः सम्यक् श्रद्धासमन्वितः प्राप्नोत्य् अभिमतां सिद्धिम् अन्येषां तत्र का कथा //
अत्र श्लोकसंख्या १८६ इति; मूलश्लोकस्य पाठं विना भावानुवादो न सिद्ध्यति।
Verse 187
व्यास उवाच एवम् उक्त्वा तु तं विप्राः स देवो भक्तवत्सलः दुर्विज्ञेयगतिर् विष्णुस् तत्रैवान्तरधीयत //
अत्र श्लोकसंख्या १८७ इति निर्दिष्टा; मूलपाठोऽत्र न प्रदत्तः। कृपया श्लोकं प्रदाय अनुवादः क्रियते।
Verse 188
गते तस्मिन् मुनिश्रेष्ठाः कण्डुः संहृष्टमानसः सर्वान् कामान् परित्यज्य स्वस्थचित्तो भवत् पुनः //
अत्र श्लोकसंख्या १८८ इति निर्दिष्टा; मूलश्लोकः अनुपलब्धः। कृपया पाठं प्रदाय अनुवादं प्राप्नुयात्।
Verse 189
सर्वेन्द्रियाणि संयम्य निर्ममो निरहंकृतिः एकाग्रमानसः सम्यग् ध्यात्वा तं पुरुषोत्तमम् //
अत्र १८९ इति श्लोकाङ्कः; किन्तु मूलपाठो न दृश्यते। श्लोकं समर्पयत, ततः अनुवादः प्रदीयते।
Verse 190
निर्लेपं निर्गुणं शान्तं सत्तामात्रव्यवस्थितम् अवाप परमं मोक्षं सुराणाम् अपि दुर्लभम् //
अत्र श्लोकः १९० इति सूचितः; मूलश्लोकस्य अभावात् अनुवादो न शक्यते। कृपया पाठं ददातु।
Verse 191
यः पठेच् छृणुयाद् वापि कथां कण्डोर् महात्मनः विमुक्तः सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोकं स गच्छति //
अत्र १९१ इति श्लोकसंख्या; मूलपाठः नोपलभ्यते। श्लोकं प्रदत्ते सति यथाशक्ति पवित्रानुवादः प्रदास्यते।
Verse 192
एवं मया मुनिश्रेष्ठाः कर्मभूमिर् उदाहृता मोक्षक्षेत्रं च परमं देवं च पुरुषोत्तमम् //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तः नास्ति; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथार्थानुवादः क्रियते।
Verse 193
ये पश्यन्ति विभुं स्तुवन्ति वरदं ध्यायन्ति मुक्तिप्रदं भक्त्या श्रीपुरुषोत्तमाख्यम् अजरं संसारदुःखापहम् //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तः नास्ति; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथार्थानुवादः क्रियते।
Verse 194
ते भुक्त्वा मनुजेन्द्रभोगम् अमलाः स्वर्गे च दिव्यं सुखं पश्चाद् यान्ति समस्तदोषरहिताः स्थानं हरेर् अव्ययम् //
अस्य श्लोकस्य मूलपाठः प्रदत्तः नास्ति; कृपया संस्कृतश्लोकं प्रददातु, तदा यथार्थानुवादः क्रियते।
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds the fragility of ascetic attainment when sense-control is compromised, presenting kāma as a destabilizing force even for accomplished sages. Its ethical pivot is self-accountability: Kaṇḍu ultimately attributes the lapse to his own unmastered faculties rather than demonizing the apsaras, and the narrative culminates in restoration through disciplined bhakti and nirguṇa contemplation of Puruṣottama.
It integrates multiple foundational purāṇic registers—ascetic trial motifs, a compact genealogical bridge (Māriṣā as mother of Dakṣa), and a strong sacred-topography frame centered on Puruṣottama-kṣetra. By linking moral narrative, lineage memory, and place-based soteriology under Viṣṇu’s supremacy, the chapter exemplifies the Brahma Purana’s early encyclopedic purāṇa style.
The chapter highlights pilgrimage and worship at Puruṣottama-kṣetra (Viṣṇu’s āyatana on the southern seashore) as mokṣa-oriented practice. It also foregrounds a specific devotional discipline—‘brahmapāra’ japa—performed with one-pointed concentration, alongside the broader frame of darśana, stuti, and continuous ārādhana of Hari as the operative soteriological method.