Brahma Purana — Devasthana Tirtha: Origin, Naming, and the Eighteen Sacred Fords, Shloka 1
Devanagari script
ब्रह्मोवाच देवस्थानम् इति ख्यातं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् तस्य प्रभावं वक्ष्यामि शृणु यत्नेन नारद //
Translation
अत्र श्लोकसंख्या ‘1’ इति निर्दिश्यते; मूलश्लोकपाठो न प्रदत्तः, अतः पाठाभावे अनुवादो न शक्यते।
Word by Word
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा एकवचन (Nom sg)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
deva-sthānamabode of the gods
deva-sthānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + sthāna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha), षष्ठी-तत्पुरुष: "devānāṃ sthānam"; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc sg)
itithus; as
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), इति-निर्देशक (quotative particle)
khyātamknown; famed
khyātam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkhyāta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √khyā)
Formकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc sg); devasthānam/tīrtham इत्यस्य विशेषण: "renowned/called"
tīrthamholy place
tīrtham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc sg)
trailokya-viśrutamrenowned in the three worlds
trailokya-viśrutam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottri-lokya (प्रातिपदिक) + viśruta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √śru)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha), सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे: "trailokye viśrutam / trailokyasya viśrutam"; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc sg); tīrtham इति विशेषण
tasyaof that (tīrtha)
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी एकवचन (Gen sg)
prabhāvampower; greatness
prabhāvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprabhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया एकवचन (Acc sg)
vakṣyāmiI shall tell
vakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular)
śṛṇulisten
śṛṇu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular)
yatnenacarefully; with effort
yatnena:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन (Instr sg) क्रियाविशेषणवत् (adverbial): "with effort/attentively"
nāradaO Nārada
nārada:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन एकवचन (Voc sg)
Speaker
Brahmā speaking to Nārada