Brahma Purana — Brahmatirtha, Rudratirtha, and Sauryatirtha: The Sanctification of Brahma’s Severed Fifth Head, Shloka 5
Devanagari script
निवारयन्तं माम् एवं भक्षणायोद्यतं तथा तं दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे वित्रस्ता विष्णुम् अब्रुवन् //
Translation
पञ्चमः श्लोकः—एतत् पुराणं लोकहिताय, धर्मसंस्थापनाय च कथ्यते।
Word by Word
nivārayantam(him) restraining / preventing
nivārayantam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootni-√vṛ (धातु) + śatṛ-pratyaya (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मणि प्रयुक्तम्
māmme
mām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
bhakṣaṇāyafor eating / for devouring
bhakṣaṇāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootbhakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजन/उद्देश्य (dative of purpose)
udyatamraised / ready / intent
udyatam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootud-√yam (धातु) + kta-pratyaya (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used adjectivally); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'taṃ' इत्यस्य विशेषणम्
tathāalso / likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यतावाचक (also/likewise)
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु) + ktvā-pratyaya (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
vibudhāḥthe gods / wise beings
vibudhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvibudha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; 'vibudhāḥ' इत्यस्य विशेषणम्
vitrastāḥterrified
vitrastāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√tras (धातु) + kta-pratyaya (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'vibudhāḥ' इत्यस्य विशेषणम्
viṣṇumViṣṇu
viṣṇum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन
abruvansaid / spoke
abruvan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past); प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
Speaker
The gods (Vibudhas) addressing Viṣṇu