Shloka 17

Parīkṣit’s Final Absorption, Takṣaka’s Bite, Janamejaya’s Snake Sacrifice, and the Vedic Sound-Lineage

Devanagari script

सर्पसत्रे समिद्धाग्नौ दह्यमानान् महोरगान् । द‍ृष्ट्वेन्द्रं भयसंविग्नस्तक्षक: शरणं ययौ ॥ १७ ॥

Transliteration

sarpa-satre samiddhāgnau dahyamānān mahoragān dṛṣṭvendraṁ bhaya-saṁvignas takṣakaḥ śaraṇaṁ yayau

Translation

सर्पसत्रे समिद्धाग्नौ दह्यमानान् महोरगान् दृष्ट्वा तक्षकः भयसंविग्न इन्द्रं शरणं ययौ।

Synonyms

• सर्पसत्रे: in the serpent-sacrifice
• सर्पसत्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्प + सत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्पाणां सत्रे)

• समिद्धाग्नौ: in the kindled fire
• समिद्धाग्नौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समिद्ध + अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (समिद्धः अग्निः यस्मिन्)

• दह्यमानान्: being burned
• दह्यमानान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दह् (धातु) → दह्यमान (शानच्-प्रत्यय, कर्मणि वर्तमान कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकालिक कर्मणि कृदन्त (being burnt)

• महोरगान्: great serpents
• महोरगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + उरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (महान्तः उरगाः)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund/Absolutive)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भयसंविग्नः: agitated with fear
• भयसंविग्नः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भय + संविग्न (सम्+विज् धातु, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः—तत्पुरुषः (भयेन संविग्नः)

• तक्षकः: Takṣaka
• तक्षकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तक्षक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Characters & Entities

• Takṣaka
• Indra

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Takshaka during the snake sacrifice (Sarpa Satra)?

It describes Takṣaka becoming terrified as the sacrifice-fire burned the great serpents, and then seeking shelter by going to Indra.

Why did Takshaka take shelter of Indra in this verse?

Because the sarpa-satra was destroying the serpents, Takṣaka, overwhelmed by fear, looked to Indra as a powerful protector and ran to him for refuge.

Practical application: what does this verse teach about fear and seeking refuge?

Fear often drives one to seek immediate protection from worldly power; the Bhagavatam’s broader lesson is to cultivate higher refuge—steady dependence on dharma and devotion—rather than panic-driven shelter.