Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

The Earth Laughs at World-Conquering Kings; Yuga-Dharma and the Remedy for Kali

काम एष नरेन्द्राणां मोघ: स्याद् विदुषामपि । येन फेनोपमे पिण्डे येऽतिविश्रम्भिता नृपा: ॥ २ ॥

kāma eṣa narendrāṇāṁ moghaḥ syād viduṣām api yena phenopame piṇḍe ye ’ti-viśrambhitā nṛpāḥ

काम एष नरेन्द्राणां मोघः स्याद् विदुषामपि। येन फेनोपमे देहे पिण्डेऽस्मिन् नृपाः परं विश्वासं कुर्वन्ति, स च क्षणभङ्गुरः॥

कामःdesire, lust
कामः:
कर्ता/विधेय (subject)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एषःthis
एषः:
विशेषण (of कामः)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम; ‘कामः’ इत्यस्य विशेषणम्
नरेन्द्राणाम्of kings (lords of men)
नरेन्द्राणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (नराणाम् इन्द्राः); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
मोघःfutile, vain
मोघः:
विधेय-विशेषण (predicate)
TypeAdjective
Rootमोघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/विधेय (predicate adjective)
स्यात्would be / is (indeed)
स्यात्:
क्रिया (copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु √अस्)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विदुषाम्of the learned
विदुषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
अपिeven, also
अपि:
सम्बन्ध-निबन्धन (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-अव्यय (particle: also/even)
येनby which
येन:
करण/हेतु (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धबोधक
फेन-उपमेin a lump like foam
फेन-उपमे:
विशेषण (of पिण्डे)
TypeAdjective
Rootफेन (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (फेन इव उपमः); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (पिण्डे)
पिण्डेin the mass/lump (body)
पिण्डे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
येwho
ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक
अति-विश्रम्भिताःoverconfident
अति-विश्रम्भिताः:
विशेषण (of नृपाः)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग) + विश्रम्भ (धातु √श्रम्भ्/√श्रभ् ‘to trust, be confident’) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (नृपाः)
नृपाःkings
नृपाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
N
narendra (kings)
N
nṛpa (rulers)
V
vidvān (learned persons)

FAQs

This verse states that lust is ultimately fruitless; it makes even rulers and learned people place blind confidence in the temporary body, leading to delusion and downfall.

Foam appears substantial but vanishes quickly; likewise the body is fragile and short-lived, so becoming proud and overly trusting in it is a mistake.

Remember the body’s impermanence, reduce decisions driven by lust and ego, and cultivate restraint and devotion so leadership and personal life are guided by dharma rather than impulse.