Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Kṛṣṇa Defeats Bāṇāsura and Receives Śiva’s Prayers

The Śoṇitapura Battle and the Jvara Episode

देवदत्तमिमं लब्ध्वा नृलोकमजितेन्द्रिय: । यो नाद्रियेत त्वत्पादौ स शोच्यो ह्यात्मवञ्चक: ॥ ४१ ॥

deva-dattam imaṁ labdhvā nṛ-lokam ajitendriyaḥ yo nādriyeta tvat-pādau sa śocyo hy ātma-vañcakaḥ

देवदत्तं नृलोकं लब्ध्वा अपि, अजितेन्द्रियः यः त्वत्पादौ नाद्रियेत, स आत्मवञ्चकः शोच्य एव।

देव-दत्तम्given by God
देव-दत्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदेव (प्रातिपदिक) + दत्त (दा धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘देवेन दत्तम्’ इति तृतीया-तत्पुरुषार्थ (given by God)
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; निर्देश (this)
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
नृ-लोकम्the human world (human birth)
नृ-लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘नॄणां लोकः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
अजित-इन्द्रियःone with uncontrolled senses
अजित-इन्द्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + जित (जि धातु, क्त; कृदन्त) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि—‘अजितानि इन्द्रियाणि यस्य’ (one whose senses are unconquered)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (who)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
आद्रियेतshould honor / would respect
आद्रियेत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+दृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
त्वत्-पादौyour two feet
त्वत्-पादौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन; ‘त्वदीयौ पादौ’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शोच्यःlamentable
शोच्यः:
Pratijna/Predicate (विशेष्य-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुच् (धातु) → शोच्य (यत्-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त—‘शोचितव्यः’ (to be lamented)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
आत्म-वञ्चकःa self-deceiver
आत्म-वञ्चकः:
Pratijna/Predicate (विशेष्य)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + वञ्चक (वञ्च् धातु, ण्वुल्/क-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘आत्मानं वञ्चयति’ इति उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ

Lord Śiva here condemns those who refuse to engage in the devotional service of the Supreme Lord.

Ś
Śiva
Ś
Śrī Kṛṣṇa

FAQs

This verse says human life is a divinely granted opportunity, and it becomes wasted if one does not honor and take shelter of the Lord’s lotus feet.

In the context of the Bāṇāsura episode, Śiva offers prayers acknowledging Kṛṣṇa’s supremacy and teaches that neglecting devotion—despite receiving human life—is self-cheating.

Use human life intentionally: restrain sense-driven habits and prioritize daily bhakti—such as chanting, prayer, and service—so life is not spent in self-deception.