Shloka 5

The Lord Appears to the Devas and Instructs the Truce; Mandara Is Brought for Churning

Devanagari script

विरिञ्चो भगवान्‍द‍ृष्ट्वा सह शर्वेण तां तनुम् । स्वच्छां मरकतश्यामां कञ्जगर्भारुणेक्षणाम् ॥ ३ ॥ तप्तहेमावदातेन लसत्कौशेयवाससा । प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीं सुमुखीं सुन्दरभ्रुवम् ॥ ४ ॥ महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषिताम् । कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम् ॥ ५ ॥ काञ्चीकलापवलयहारनूपुरशोभिताम् । कौस्तुभाभरणां लक्ष्मीं बिभ्रतीं वनमालिनीम् ॥ ६ ॥ सुदर्शनादिभि: स्वास्त्रैर्मूर्तिमद्भ‍िरुपासिताम् । तुष्टाव देवप्रवर: सशर्व: पुरुषं परम् । सर्वामरगणै: साकं सर्वाङ्गैरवनिं गतै: ॥ ७ ॥

Transliteration

viriñco bhagavān dṛṣṭvā saha śarveṇa tāṁ tanum svacchāṁ marakata-śyāmāṁ kañja-garbhāruṇekṣaṇām

Translation

महामणिकिरीटेन केयूराभ्यां च भूषितां, कर्णाभरणनिर्भातकपोलश्रीमुखाम्बुजाम्। स्मितशोभितसुमुखीं सुन्दरभ्रुवं हरिं विरिञ्चः शर्वसहितो ददर्श॥

Synonyms

• तप्तहेमावदातेन: by/with (a garment) white like heated gold
• तप्तहेमावदातेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: तप्त + हेम + अवदात (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (तप्तहेमवत् अवदातः); ‘वाससा’ इति विशेषण

• लसत्कौशेयवाससा: with a shining silk garment
• लसत्कौशेयवाससा: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: लसत् (दृश्यमान-प्रातिपदिक, कृदन्त) + कौशेय + वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (लसत् कौशेयम् वासः यस्य); ‘भूषिताम्/…’ इत्यर्थे वर्णन-करणम्

• प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीम्: whose all limbs are lovely and serene
• प्रसन्नचारुसर्वाङ्गीम्: कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न + चारु + सर्व + अङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः; ‘तनुम्/लक्ष्मीम्’ इत्यादि विशेषण

• सुमुखीम्: beautiful-faced
• सुमुखीम्: कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु + मुखिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सु’ उपसर्गपूर्वकः; विशेषण

• सुन्दरभ्रुवम्: having beautiful eyebrows
• सुन्दरभ्रुवम्: कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सुन्दर + भ्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (सुन्दरे भ्रू यस्याः); विशेषण

Characters & Entities

• Brahmā (Viriñci)
• Śiva (Śarva)
• Śrī Lakṣmī
• The Supreme Lord (Puruṣaṁ Param)
• Sudarśana (personified weapon)
• The devas (demigods)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the appearance and qualities of Goddess Lakshmi?

In this passage, Lakṣmī is described as spotless and radiant, emerald-hued with lotus-reddish eyes, beautifully adorned with silk, jewels, and ornaments—signifying divine purity, auspiciousness, and spiritual splendor.

Why do Brahmā and Śiva praise the Supreme Person in this verse?

After beholding the Lord’s divine manifestation and the presence of Śrī Lakṣmī, Brahmā and Śiva, along with the devas, respond with reverence—offering praise and full prostration to the Supreme Person as the ultimate shelter.

Practical application: what does prostration and praise teach in modern devotional life?

It teaches humility and gratitude—recognizing a higher divine order, offering respect with body, speech, and mind, and centering one’s life on remembrance and worship rather than pride or control.