Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

The Appearance of Vāmanadeva and His Arrival at Bali’s Sacrifice

मौञ्‍ज्या मेखलया वीतमुपवीताजिनोत्तरम् । जटिलं वामनं विप्रं मायामाणवकं हरिम् ॥ २४ ॥ प्रविष्टं वीक्ष्य भृगव: सशिष्यास्ते सहाग्निभि: । प्रत्यगृह्णन्समुत्थाय सङ्‌क्षिप्तास्तस्य तेजसा ॥ २५ ॥

mauñjyā mekhalayā vītam upavītājinottaram jaṭilaṁ vāmanaṁ vipraṁ māyā-māṇavakaṁ harim

मौञ्जीमेखलया वीतम् उपवीताजिनोत्तरम् । जटिलं वामनं विप्रं मायामाणवकं हरिम् ॥ यज्ञशालां प्रविष्टं तं वीक्ष्य भृगवः सशिष्याः सहाग्निभिः । तस्य तेजसा सङ्क्षिप्ताः समुत्थाय प्रत्यगृह्णन् नमस्कृत्य यथाविधि ॥

मौञ्ज्याwith a muñja cord
मौञ्ज्या:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमौञ्जी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन — 'by/with a muñja-girdle/cord'
मेखलयाwith a belt
मेखलया:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमेखला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन — 'with a belt/girdle'
वीतम्encircled, girded
वीतम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवीत (√वी/वे ‘to weave/encircle’ इति धातु; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन — 'encircled/covered' (qualifying हरिम्)
उपवीत-अजिन-उत्तरम्with sacred thread and antelope-skin upper garment
उपवीत-अजिन-उत्तरम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootउपवीत (प्रातिपदिक) + अजिन (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (निर्धारण/विशेषण), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — 'having upper garment of antelope-skin and sacred thread' (qualifying हरिम्)
जटिलम्matted-haired
जटिलम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootजटिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — 'matted-haired' (qualifying हरिम्)
वामनम्Vāmana, the dwarf
वामनम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवामन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — 'dwarf (Vāmana)' (qualifying हरिम्)
विप्रम्a brāhmaṇa
विप्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — 'a brāhmaṇa' (appositional to हरिम्)
माया-माणवकम्a wondrous boy (by māyā)
माया-माणवकम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक) + माणवक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — 'a wondrous/illusory boy (brahmacārin)' (appositional to हरिम्)
हरिम्Hari
हरिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — 'Hari' (object understood with context)
H
Hari (Vāmana/Viṣṇu)

FAQs

This verse describes Vāmana as Hari in the form of a dwarf brāhmaṇa-brahmacārī, marked by the muñja belt, sacred thread, deerskin, and matted hair—signs of Vedic ascetic discipline and divine purpose.

Vāmana appears to approach Bali in a humble brāhmaṇa form, initiating the divine test that draws out Bali’s truthfulness and culminates in Bali’s surrender to the Lord.

Great spiritual power may come in simple, humble appearances; the verse encourages reverence, humility, and discernment rather than judging by external size or status.