Sutra 21
Devanagari script
लगुसमुत्थमल्पं मित्रं कार्यकालं नातिपातयति दौर्बल्याच्च यथेष्टभोग्यं भवति नेतरत्प्रकृष्टभौमम् ॥ कZ_०७.९.२१ ॥
Transliteration
lagusamuttham alpam mitraṃ kāryakālaṃ nātipātayati daurbalyāc ca yatheṣṭabhogyaṃ bhavati na itarat prakṛṣṭabhaumam
Translation
लघुसमुत्थमल्पं मित्रं कार्यकालं नातिपातयति; दौर्बल्याच्च यथेष्टभोग्यं भवति—नेतरत्प्रकृष्टभौमम्।
Word by Word
लघु-समुत्थम्(a friend) of small/quick rise (i.e., easily raised/obtained)
लघु-समुत्थम्:
TypeAdjective
Rootसम्-उत्था
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
अल्पम्small; insignificant
अल्पम्:
TypeAdjective
Rootअल्प
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
मित्रम्ally; friend
मित्रम्:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्
कार्य-कालम्the time for action; the proper occasion
कार्य-कालम्:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे ‘कार्यस्य कालम्’
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
अति-पातयतिlets (it) pass excessively; misses/overruns
अति-पातयति:
TypeVerb
Rootअति-√पत् (पत्/पतति)
Formलट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; causative sense ‘to let pass/overstep’
दौर्बल्यात्from weakness; due to weakness
दौर्बल्यात्:
TypeNoun
Rootदौर्बल्य
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम्; हेतौ (कारणे)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
यथा-इष्ट-भोग्यम्enjoyable/usable as one wishes; at will
यथा-इष्ट-भोग्यम्:
TypeAdjective
Rootभोग्य
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘यथेच्छं भोग्यं’ इत्यर्थे
भवतिbecomes; turns out to be
भवति:
TypeVerb
Root√भू
Formलट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
इतरत्otherwise; the other (case)
इतरत्:
TypePronoun/Adjective
Rootइतर
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘अन्यत्’
प्रकृष्ट-भौमम्excellent in land/territory; territorially superior
प्रकृष्ट-भौमम्:
TypeAdjective
Rootभौम
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
Entities Mentioned
S
small allyS
strong territorial power (prakṛṣṭabhauma)FAQs
A manageable ally is less likely to delay, renegotiate, or expand objectives; it allows the ruler to act within the required operational window.