Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 22

जातव्यसनप्रकृतिरन्ध्रमभिहन्तुकामः स्वारब्धमेकान्तसिद्धिं वास्य कर्मोपहन्तुकामो मूले यात्रायां वा प्रहर्तुकामो यातव्याद्भूयो लभमानो वा ज्यायांसं हीनं समं वा भूयो याचेत ॥ कZ_०७.७.२२ ॥

jātavyasanaprakṛtirandhramabhihantukāmaḥ svārabdhamekāntasiddhiṃ vāsya karmopahantukāmo mūle yātrāyāṃ vā prahartukāmo yātavyādbhūyo labhamāno vā jyāyāṃsaṃ hīnaṃ samaṃ vā bhūyo yāceta

जातव्यसनप्रकृतिरन्ध्रमभिहन्तुकामः स्वारब्धमेकान्तसिद्धिं वास्य कर्मोपहन्तुकामो मूले यात्रायां वा प्रहर्तुकामो यातव्याद्भूयो लभमानो वा ज्यायांसं हीनं समं वा भूयो याचेत।

जातव्यसनप्रकृतिःone whose nature/constitution is already afflicted by vice/misfortune
जातव्यसनप्रकृतिः:
TypeNoun (adjectival bahuvrīhi)
Rootप्रकृति
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; बहुव्रीहिः—‘यस्य प्रकृतिः जातव्यसनम्’
अन्ध्रम्a weak spot; a vulnerable point
अन्ध्रम्:
TypeNoun
Rootअन्ध्र
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
अभिहन्तुकामःdesiring to strike/attack
अभिहन्तुकामः:
TypeVerb-derived adjective (desiderative intent)
Rootहन् (√हन्)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; अभि-हन्तुम् + कामः
स्वारब्धम्what has been undertaken by oneself
स्वारब्धम्:
TypePast passive participle used adjectivally
Rootआरभ् (√आरभ्)
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; स्व-आरब्धम् = ‘by oneself begun/undertaken’
एकान्तसिद्धिम्certain/assured success
एकान्तसिद्धिम्:
TypeNoun
Rootसिद्धि
Formद्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्; एकान्त- = निश्चित/पूर्ण
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
अस्यof him; of this (person)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुं/नपुंसक; ‘of him/its’
कर्मaction; operation; undertaking
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
उपहन्तुकामःwishing to harm/impair
उपहन्तुकामः:
TypeVerb-derived adjective (intent)
Rootहन् (√हन्)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; उप-हन्तुम् + कामः
मूलेat the base; at the root/source
मूले:
TypeNoun
Rootमूल
Formसप्तमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्
यात्रायाम्in an expedition; during a march/campaign
यात्रायाम्:
TypeNoun
Rootयात्रा
Formसप्तमी-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
प्रहर्तुकामःwishing to strike (suddenly)
प्रहर्तुकामः:
TypeVerb-derived adjective (intent)
Rootहृ (√हृ) / हन् (contextual)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; प्र-हर्तुम् + कामः
यातव्याद्from the place/target that is to be reached (the destination)
यातव्याद्:
TypeGerundive (obligation) used substantively
Rootया (√या)
Formपञ्चमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; यातव्य (to be gone/approached)
भूयःagain; further; moreover
भूयः:
TypeAdverb
Rootभूयस्/भूयः
Formपुनरर्थक-अव्ययम्
लभमानःobtaining; receiving
लभमानः:
TypePresent participle (parasmaipada/ātmanepada usage)
Rootलभ् (√लभ्)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; वर्तमानकृदन्तः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
ज्यायांसम्a greater (amount); more
ज्यायांसम्:
TypeAdjective (comparative)
Rootज्यायस्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; तुलनात्मक-विशेषणम्
हीनम्less; inferior (amount)
हीनम्:
TypeAdjective
Rootहीन
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्/नपुंसकलिङ्गम् (contextually object of yācet)
समम्equal (amount)
समम्:
TypeAdjective
Rootसम
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्/पुंलिङ्गम् (contextually object of yācet)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
भूयःagain; further
भूयः:
TypeAdverb
Rootभूयः
Formपुनरर्थक-अव्ययम्
याचेत्should ask/demand
याचेत्:
TypeVerb
Rootयाच् (√याच्)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
V
vijigīṣu (implied)
E
enemy (implied)
A
auxiliary ruler/contracted ally (implied)

FAQs

When the counterparty is vulnerable or vice-prone, or when operational opportunities arise (attack at base/campaign), or when the induced party keeps profiting—then demands can be renewed and adjusted.

To convert changing leverage during operations into improved terms, treating agreements as revisable under advantage.