Sutra 10
Devanagari script
गुरुव्यसनं न्यायवृत्तिमभियुक्तं प्रकृतयोऽनुगृह्णन्ति लघुव्यसनमन्यायवृत्तिमुपेक्षन्ते विरक्ता बलवन्तमप्युच्छिन्दन्ति ॥ कZ_०७.५.१० ॥
Transliteration
guruvyasanaṃ nyāyavṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo'nugṛhṇanti laghuvyasanam anyāyavṛttim upekṣante viraktā balavantam apy ucchindanti
Translation
आक्रम्यमाणे सति प्रकृतयः न्यायवृत्तिम् अभियुक्तं राजानं गुरुव्यसनेऽपि अनुगृह्णन्ति; अन्यायवृत्तिं तु लघुव्यसनेऽपि उपेक्षन्ते; विरक्ता भवन्ति चेत् बलवन्तमपि राजानम् उच्छिन्दन्ति।
Word by Word
गुरु-व्यसनम्a grave calamity / serious vice
गुरु-व्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यस् (व्यसन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे—द्वितीया; ‘अनुगृह्णन्ति/उपेक्षन्ति’ इत्यस्य कर्म)
न्याय-वृत्तिम्conduct in accordance with justice/law
न्याय-वृत्तिम्:
TypeNoun
Rootवृत् (वृत्ति)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘अभियुक्तम्’ इत्यस्य विशेष्य (कर्म)
अभियुक्तम्afflicted/assailed (by misfortune)
अभियुक्तम्:
TypeParticiple
Rootअभि-युज्
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘(राजानम्) अभियुक्तम्’—दोषेण/आपदि ग्रस्तम्/आक्रान्तम् इत्यर्थे
प्रकृतयःthe constituents of the state (prakṛtis)
प्रकृतयः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तृ
अनुगृह्णन्तिsupport / favor / help
अनुगृह्णन्ति:
TypeVerb
Rootअनु-ग्रह्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
लघु-व्यसनम्a minor calamity / small vice
लघु-व्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यस् (व्यसन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे—द्वितीया; ‘उपेक्षन्ते’ इत्यस्य कर्म)
अन्याय-वृत्तिम्unjust conduct
अन्याय-वृत्तिम्:
TypeNoun
Rootवृत् (वृत्ति)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘उपेक्षन्ते’ इत्यस्य कर्म
उपेक्षन्तेdisregard / remain indifferent to
उपेक्षन्ते:
TypeVerb
Rootउप-ईक्ष्
Formलट्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
विरक्ताःdisaffected / alienated
विरक्ताः:
TypeAdjective
Rootवि-रञ्ज् (रक्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तृ (प्रकृतयः एव)
बलवन्तम्even a powerful (man/king)
बलवन्तम्:
TypeAdjective
Rootबलवत्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘उच्छिन्दन्ति’ इत्यस्य कर्म
अपिeven / also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात; अव्यय
उच्छिन्दन्तिcut off / overthrow / eliminate
उच्छिन्दन्ति:
TypeVerb
Rootउद्-छिद्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
Entities Mentioned
P
prakṛtayaḥ (state elements)N
nyāyavṛtti (just rule)A
anyāyavṛtti (unjust rule)V
virakta (alienated)FAQs
Legitimacy and internal cohesion determine wartime resilience more than raw power alone.
Prefer targets with disaffected populations/elite networks; they are more likely to defect or refuse mobilization.