Sutra 11
Devanagari script
देशकालातिपत्तौ वा संधाय मध्यमेन मित्रस्य साचिव्यं कुर्यात्दूष्येषु वा कर्मसंधिम् ॥ कZ_०७.१८.११ ॥
Transliteration
deśa-kālātipattau vā saṃdhāya madhyamena mitrasya sācivyaṃ kuryāt dūṣyeṣu vā karmasaṃdhim
Translation
देशकालातिपत्तौ वा मध्यमेन संधाय मित्रस्य साचिव्यं कुर्यात्, दूष्येषु वा कर्मसंधिं कुर्यात्।
Word by Word
देश-काल-अतिपत्तौin a contingency due to place and time (i.e., when circumstances of place/time are adverse)
देश-काल-अतिपत्तौ:
TypeNoun
Rootअति√पत्
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी; समासपदम् (देश + काल + अतिपत्ति)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
सन्धायhaving concluded (a treaty/pact)
सन्धाय:
TypeVerb
Rootसम्√धा
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); परस्मैपदी; ‘having made/entered into (a pact)’
मध्यमेनthrough/with the intermediary (the middle king)
मध्यमेन:
TypeNoun (adjectival)
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया; (मध्यम-राजा/मध्यस्थ-राजा)
मित्रस्यof the ally/friend
मित्रस्य:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी
साचिव्यम्cooperation/assistance (allied collaboration)
साचिव्यम्:
TypeNoun
Rootसाचिव्य
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कर्मपदम्
कुर्यात्should do/should arrange
कुर्यात्:
TypeVerb
Root√कृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदी; प्रथमपुरुष; एकवचन
दूष्येषुamong those who can be corrupted/subverted
दूष्येषु:
TypeNoun (adjectival)
Rootदूष्य
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; सप्तमी; (दूष्य = दूषणीय/दूष्य-जन/दूष्य-वस्तु)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
कर्म-सन्धिम्an operational arrangement/pact regarding action
कर्म-सन्धिम्:
TypeNoun
Rootकर्म; सन्धि
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; समासपदम् (कर्मणः सन्धिः)
Entities Mentioned
M
madhyamaM
mitra (ally)FAQs
A pact limited to specific actions—joint moves, sabotage, raids, or pressure—without full political alignment.