Sutra 20
Devanagari script
प्रयासतश्चार्थमानौ कुर्याद्व्यसनेषु चानुग्रहम् ॥ कZ_०७.१६.२० ॥
Transliteration
prayāsataś cārthamānau kuryād vyasaneṣu cānugraham
Translation
स प्रयत्नतः अर्थमानौ कुर्यात्, व्यसनेषु च अनुग्रहं कुर्यात्।
Word by Word
प्रयासतःby effort; with exertion
प्रयासतः:
TypeNoun (abstract)
Rootप्र-यस् (यत्न/प्रयत्न)
Formपुं/नपुं; पञ्चमी एकवचन; अव्ययीभावार्थे (तसिल्-प्रत्ययान्त) ‘प्रयासतः’ = ‘प्रयासेन/प्रयत्नात्’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अर्थमानौtwo (persons) who value/esteem the objective (wealth/interest); i.e., the two parties who keep the aim in view
अर्थमानौ:
TypeNoun (agent noun)
Rootअर्थ + मान (मानिन्)
Formपुं; प्रथमा द्विवचन; ‘अर्थमानिन्’ = अर्थं मानयति/अर्थे मानः यस्य; कर्तृपद (कुर्यात् इत्यस्य)
कुर्यात्should do; should undertake
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
व्यसनेषुin calamities; in times of distress
व्यसनेषु:
TypeNoun
Rootवि + असन्/अस् (व्यसन)
Formनपुंसक; सप्तमी बहुवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अनुग्रहम्favor; assistance; support
अनुग्रहम्:
TypeNoun (action noun)
Rootअनु + ग्रह्
Formपुं; द्वितीया एकवचन; कर्मपद (कुर्यात् इत्यस्य)
Entities Mentioned
K
king (policy-maker)P
protected/assimilated person (likely a subordinate ruler or notable)FAQs
Material benefit secures interests, while honor secures status; together they stabilize loyalty and reduce incentives to defect.