Sutra 6
Devanagari script
द्रव्यवनयोरपि यो महत्सारवद्द्रव्याटवीकं विषयान्ते नदीमातृकं द्रव्यवनं छेदयति सोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०७.१२.०६ ॥
Transliteration
dravyavanayorapi yo mahatsāravaddravyāṭavīkaṃ viṣayānte nadīmātṛkaṃ dravyavanaṃ chedayati so'tisaṃdhatte
Translation
द्रव्यवनयोः अपि यो महत्सारवत् द्रव्याटवीकं विषयान्ते नदीमातृकं द्रव्यवनं छेदयति सः अतिसंधत्ते।
Word by Word
द्रव्यवनयोःof the (two) revenue-yielding forest-tracts (i.e., dravyavana and dravyāṭavīka)
द्रव्यवनयोः:
TypeNoun
Rootद्रव्य + वन
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual); नपुंसकलिङ्ग (वन/आटवीक)
अपिeven / also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात (concessive/additive)
यःwho (he who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्ग
महत्great / extensive
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘द्रव्यवनम्/द्रव्याटवीकम्’ इत्यस्य विशेषणम्
सारवत्rich in valuable resources
सारवत्:
TypeAdjective
Rootसारवत्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘सम्पन्न/मूल्ययुक्त’ अर्थे
द्रव्याटवीकम्a revenue-yielding forest tract (dravyāṭavīka)
द्रव्याटवीकम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य + आटवीक
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग
विषयान्तेat the border of the district/territory
विषयान्ते:
TypeNoun
Rootविषय + अन्त
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुल्लिङ्ग; अधिकरणम्
नदीमातृकम्having rivers as its basis/source (river-fed)
नदीमातृकम्:
TypeAdjective
Rootनदी + मातृक
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘द्रव्यवनम्’ इत्यस्य विशेषणम्
द्रव्यवनम्a revenue-yielding forest (dravyavana)
द्रव्यवनम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य + वन
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग
छेदयतिcuts through / severs (encroaches by cutting)
छेदयति:
TypeVerb
Rootछिद् (छेदने)
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; causative (णिच्): ‘causes to be cut / cuts’
सःhe
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्ग
अतिसंधत्तेcommits overreaching/encroachment (acts fraudulently beyond bounds)
अतिसंधत्ते:
TypeVerb
Rootअति + सं + धा (संधाने)
Formलट्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘अतिसंधा’ = to overreach/commit fraud/encroach
Entities Mentioned
D
dravyavana (resource forest)F
frontier (viṣayānta)R
river system (nadī)FAQs
Frontier siting and river support make extraction, transport, and wartime supply easier for one party, shifting strategic and fiscal benefits unevenly.