Sutra 55
Devanagari script
उन्मथ्यावधानवर्जान्येतान्येव स्वभूमावभियानापयानस्थितयुद्धानीति रथयुद्धानि ॥ कZ_१०.५.५५ ॥
Transliteration
unmathyāvadhānavarjānyetānyeva svabhūmāvabhiyānāpayānasthitayuddhānīti rathayuddhāni
Translation
उन्मथ्यावधानं वर्जयित्वा एतान्येव—स्वभूमौ अभियानम्, अपयानम्, स्थितयुद्धं च—इति रथयुद्धानि।
Word by Word
उन्मथ्यhaving harassed / having thrown into turmoil
उन्मथ्य:
TypeVerb (absolutive/gerund)
Rootउन्मथ्
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (ल्यप्/क्त्वा); from causative/denominative sense not required here; ‘having churned up/harassed’
अवधान-वर्जानिdone without caution / heedless
अवधान-वर्जानि:
TypeAdjective (compound)
Rootवृज् (वर्ज)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; ‘अवधानं वर्जयन्ति’ = ‘without caution/without heed’
अन्येothers
अन्ये:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
एतानिthese
एतानि:
TypePronoun
Rootएतद्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन
एवindeed / only
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formनिपात; अवधारणार्थक
स्व-भूमौin one’s own territory
स्व-भूमौ:
TypeNoun (compound)
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; ‘स्वा च सा भूमिः’
अभियानadvance / expedition
अभियान:
TypeNoun
Rootया (इ)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समाहार/सूची-शैली)
अपायनwithdrawal / retreat
अपायन:
TypeNoun
Rootया (इ)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूची-शैली)
स्थित-युद्धानिstanding/positional battles
स्थित-युद्धानि:
TypeNoun (compound)
Rootयुध्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; ‘स्थितं युद्धं’ = standing/positional battle
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formनिपात; उक्त्यर्थे
रथ-युद्धानिchariot-battles / chariot warfare
रथ-युद्धानि:
TypeNoun (compound)
Rootयुध्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; ‘रथेन/रथे युद्धानि’
Entities Mentioned
R
ratha (chariots)FAQs
Chariots are terrain-sensitive; doctrine emphasizes operations on suitable/known ground with simple movement states (advance, retire, hold).