Sutra 14
Devanagari script
पुराण चोरव्यञ्जनाश्चान्तेवासिनश्चैत्यचतुष्पथशून्यपदोदपाननदीनिपानतीर्थायतनाश्रमारण्यशैलवनगहनेषु स्तेनामित्रप्रवीरपुरुषाणां च प्रवेशनस्थानगमनप्रयोजनान्युपलभेरन् ॥ कZ_०२.३५.१४ ॥
Transliteration
purāṇa coravyañjanāś cāntevāsinaś caityacatuṣpathaśūnyapadodapānanadīnipānatīrthāyatanāśramāraṇyaśailavanagahaneṣu stenāmitrapravīrapuruṣāṇāṃ ca praveśanasthānagamanaprayojanāny upalabheran
Translation
पुराणचोरव्यञ्जनाश्चान्तेवासिनश्च चैत्यचतुष्पथशून्यपदोदपाननदीनिपानतीर्थायतनाश्रमारण्यशैलवनगहनेषु स्तेनामित्रप्रवीरपुरुषाणां च प्रवेशनस्थानगमनप्रयोजनान्युपलभेरन्।
Word by Word
पुराणाःold/experienced (persons)
पुराणाः:
TypeNoun/Adjective
Rootपुराण
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः (विशेषणवत्)
चोरव्यञ्जनाःthose bearing marks/indications of thieves; suspicious thief-like persons
चोरव्यञ्जनाः:
TypeNoun
Rootव्यञ्जन (with चोर-)
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘चोराणां व्यञ्जनानि/लक्षणानि येषां ते’ (बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अन्तेवासिनःresident pupils/disciples (boarders)
अन्तेवासिनः:
TypeNoun
Rootअन्तेवासिन्
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
चैत्यat shrines/holy monuments
चैत्य:
TypeNoun
Rootचैत्य
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
चतुष्पथat crossroads
चतुष्पथ:
TypeNoun
Rootचतुष्पथ
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
शून्यपदin deserted paths/places
शून्यपद:
TypeNoun
Rootशून्यपद
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
उदपानat wells
उदपान:
TypeNoun
Rootउदपान
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
नदीat rivers
नदी:
TypeNoun
Rootनदी
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
निपानat watering places
निपान:
TypeNoun
Rootनिपान
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
तीर्थat fords/ghats
तीर्थ:
TypeNoun
Rootतीर्थ
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
आयतनat sanctuaries/abodes (institutions)
आयतन:
TypeNoun
Rootआयतन
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
आश्रमat hermitages
आश्रम:
TypeNoun
Rootआश्रम
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
अरण्यin forests
अरण्य:
TypeNoun
Rootअरण्य
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
शैलin mountains
शैल:
TypeNoun
Rootशैल
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे)
वनगहनin dense thickets/forest depths
वनगहन:
TypeNoun/Adjective
Rootवनगहन
Formसप्तमी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्थलवाचक-समासे); ‘गहनं वनम्’
एषुin these (places)
एषु:
TypePronoun
Rootएतद्
Formसप्तमी-बहुवचनम्, सर्वनाम
स्तेनof thieves
स्तेन:
TypeNoun
Rootस्तेन
Formषष्ठी-बहुवचन-समासपूर्वपद (स्तेनामित्रप्रवीरपुरुषाणाम्)
अमित्रof enemies
अमित्र:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formषष्ठी-बहुवचन-समासपूर्वपद
प्रवीरof leaders/champions
प्रवीर:
TypeNoun
Rootप्रवीर
Formषष्ठी-बहुवचन-समासपूर्वपद
पुरुषाणाम्of men/persons
पुरुषाणाम्:
TypeNoun
Rootपुरुष
Formषष्ठी-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; पूर्वपदानि (स्तेन-अमित्र-प्रवीर) विशेषणवत्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
प्रवेशनस्थानplaces of entry/infiltration
प्रवेशनस्थान:
TypeNoun
Rootप्रवेशनस्थान
Formद्वितीया-बहुवचनम् (प्रवेशनस्थानानि); ‘प्रवेशनस्य स्थानम्’
गमनmovements/going
गमन:
TypeNoun
Rootगमन
Formद्वितीया-बहुवचनम् (गमनानि)
प्रयोजनानिpurposes/motives
प्रयोजनानि:
TypeNoun
Rootप्रयोजन
Formद्वितीया-बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गः
उपलभेरन्they should ascertain/find out
उपलभेरन्:
TypeVerb
Rootउप-लभ्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; लट्-आदेशार्थे ‘should ascertain/obtain’
Entities Mentioned
F
Former thieves as informantsĀ
Āntevāsins (embedded residents/attendants)T
Thieves (stena)E
Enemy agents/operatives (amitra-pravīra-puruṣa)R
Religious sites, crossings, and wilderness nodesFAQs
They are predictable congregation and transit nodes—natural intelligence collection points for tracking movement patterns, supply needs, and covert entry routes.