Sutra 13
Devanagari script
अत ऊर्ध्वं चतुर्वर्षः पञ्चवर्षो वा कर्मण्यः पूर्णप्रमाणः ॥ कZ_०२.३०.१३ ॥
Transliteration
ata ūrdhvaṃ caturvarṣaḥ pañcavarṣo vā karmaṇyaḥ pūrṇa-pramāṇaḥ
Translation
अतः ऊर्ध्वं चतुर्वर्षः पञ्चवर्षो वा कर्मण्यः, पूर्णप्रमाणः इव परिगण्यते।
Word by Word
अतःtherefore; from this point; hence
अतः:
TypeParticle
Rootअतः (अदस्/इदम्-प्रातिपदिक + तस्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb): 'from this/therefore; henceforth'
ऊर्ध्वम्thereafter; above; onwards
ऊर्ध्वम्:
TypeAdverb
Rootऊर्ध्व
Formअव्यय (accusative used adverbially): 'upwards; thereafter/above'
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
चतुर्वर्षःa four-year(-old) (person/animal)
चतुर्वर्षः:
TypeNoun
Rootचतुर् + वर्ष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; बहुव्रीहिसदृश-विशेषणार्थे 'four-year(-old)' (lit. 'four years')
पञ्चवर्षःa five-year(-old) (person/animal)
पञ्चवर्षः:
TypeNoun
Rootपञ्च + वर्ष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषणार्थे 'five-year(-old)'
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
कर्मण्यःfit for work; serviceable
कर्मण्यः:
TypeAdjective
Rootकर्मण्य (कर्मन् + यत्)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त विशेषण: 'fit for work/usable for work'
पूर्णप्रमाणःof full standard measure; fully up to the required measure
पूर्णप्रमाणः:
TypeAdjective
Rootपूर्ण + प्रमाण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषण: 'of full measure/standard'
Entities Mentioned
H
horse (aśva)FAQs
It builds administrative flexibility for differing breeds/conditions while still fixing a clear eligibility window for deployment and full rationing.