Sutra 1

Devanagari script

गणिकाध्यक्षो गणिकान्वयामगणिकान्वयां वा रूपयौवनशिल्पसम्पन्नां सहस्रेण गणिकां कारयेत्कुटुम्बार्धेन प्रतिगणिकाम् ॥ कZ_०२.२७.०१ ॥

Transliteration

gaṇikādhyakṣo gaṇikānvayām agaṇikānvayāṃ vā rūpa-yauvana-śilpa-sampannāṃ sahasreṇa gaṇikāṃ kārayet kuṭumbārdhena pratigaṇikām

Translation

गणिकाध्यक्षः गणिकान्वयाम् अगणिकान्वयां वा रूप-यौवन-शिल्पसम्पन्नां स्त्रीं सहस्रेण गणिकां कारयेत्; प्रतिगणिकां तु कुटुम्बार्धेन।

Word by Word

• गणिकाध्यक्षः: the superintendent in charge of courtesans
• Type: Noun
• Root: अध्यक्ष
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; समासः गणिकानाम् अध्यक्षः

• गणिकान्वयाम्: a woman belonging to a courtesan lineage
• Type: Noun (used adjectivally)
• Root: अन्वय
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; गणिका + अन्वया (समास/व्युत्पत्त्या ‘गणिकाकुलसम्बद्धा’), कर्मपदं (कारयेत् इत्यस्य)

• अगणिकान्वयाम्: a woman not belonging to a courtesan lineage
• Type: Noun (used adjectivally)
• Root: अन्वय
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; नञ्-पूर्वकः—‘गणिकान्वया’ इत्यस्य निषेधः; विकल्पे (वा)

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• रूपयौवनशिल्पसम्पन्नाम्: endowed with beauty, youth, and artistic skills
• Type: Adjective (participle)
• Root: सम्पन्न
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; रूप + यौवन + शिल्प + सम्पन्ना = ‘रूपेण यौवनेन शिल्पेन च सम्पन्ना’

• सहस्रेण: with a thousand (as the price/fee)
• Type: Noun
• Root: सहस्र
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-एकवचन; करण/हेतौ—मूल्येन ‘सहस्रेण’

• गणिकाम्: a courtesan
• Type: Noun
• Root: गणिका
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्म (कारयेत्)

• कारयेत्: should appoint/establish (make her a courtesan)
• Type: Verb
• Root: कृ (णिच्)
• Form: लोट्/विधिलिङ्-प्रयोगार्थः (आज्ञा/विधान); परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रत्ययेन causative—‘कारयति’ = ‘करोति/नियोजयति’

• कुटुम्बार्धेन: with half (the amount/value) to the family
• Type: Noun
• Root: कुटुम्ब + अर्ध
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-एकवचन; समासः कुटुम्बस्य अर्धेन; करण/मूल्यांशेन

• प्रतिगणिकाम्: for each courtesan / per courtesan
• Type: Avyaya (indeclinable adverbial)
• Root: गणिका
• Form: अव्ययीभावार्थे ‘प्रति’ + द्वितीया; अर्थः ‘प्रत्येकां गणिकां प्रति’

Entities Mentioned

• gaṇikādhyakṣa
• gaṇikā
• pratigaṇikā

More Details

FAQs

What is the policy purpose of allowing women 'of courtesan lineage or not' to be registered?

It enlarges the regulated labor pool and brings the activity under state oversight, reducing clandestine markets while increasing predictable revenue.

Why specify attributes like beauty, youth, and skill?

They function as eligibility/quality criteria for a revenue-generating, reputation-sensitive state-regulated service.