Sutra 10
Devanagari script
प्रतिमानान्ययोमयानि मागधमेकलशैलमयानि यानि वा नोदकप्रदेहाभ्यां वृद्धिं गच्छेयुरुष्णेन वा ह्रासम् ॥ कZ_०२.१९.१० ॥
Transliteration
pratimānānyayomayāni māgadhamekalaśailamayāni yāni vā nodakapradehābhyāṃ vṛddhiṃ gaccheyuruṣṇena vā hrāsam
Translation
प्रतिमानानि अयोमयानि, मागध-एकलशैलमयानि वा; यानि नोदकप्रदेहाभ्यां वृद्धिं गच्छेयुः, उष्णेन वा ह्रासम्—तानि कारयेत्।
Word by Word
प्रतिमानानिstandard weights/measures (reference standards)
प्रतिमानानि:
TypeNoun
Rootप्रतिमान
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन
अयःमयानिmade of iron
अयःमयानि:
TypeAdjective
Rootअयःमय
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; प्रतिमानानि इति विशेषणम्
मागधम्of the Magadhan standard
मागधम्:
TypeAdjective
Rootमागध
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; (प्रतिमानम्/मानम् इत्यर्थे) विशेषणरूपेण
एकलशैलमयानिmade of a single stone (monolithic)
एकलशैलमयानि:
TypeAdjective
Rootएकलशैलमय
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; प्रतिमानानि इति विशेषणम्
यानिwhich (those)
यानि:
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
उदकप्रदेहाभ्याम्by water and by smearing/coating (with moisture)
उदकप्रदेहाभ्याम्:
TypeNoun
Rootउदकप्रदेह
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे); तृतीया द्विवचन; साधन/हेतौ
वृद्धिम्increase
वृद्धिम्:
TypeNoun
Rootवृद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
गच्छेयुःshould undergo / would go to (i.e., increase)
गच्छेयुः:
TypeVerb
Rootगम्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष बहुवचन
उष्णेनby heat
उष्णेन:
TypeAdjective
Rootउष्ण
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन; साधन/हेतौ
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
ह्रासम्decrease
ह्रासम्:
TypeNoun
Rootह्रास
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
Entities Mentioned
M
metrology workshop/state artisansM
market inspectorsM
merchants and buyers (affected parties)FAQs
To prevent deliberate manipulation (swelling/shrinking) and accidental drift, ensuring stable taxation, pricing, and legal enforcement.
It is compliance-oriented and technical: governance is secured through durable standards and controllable procedures, not only moral exhortation.