Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 6

प्रभूतं मे शत्रुबलं शत्रुबलेन योधयिष्यामि नगरस्थानमटवीं वा तत्र मे श्ववराहयोः कलहे चण्डालस्येवान्यतरसिद्धिर्भविष्यतिण् आसाराणामटवीनां वा कण्टकमर्दनमेतत्करिष्यामिण् अत्युपचितं वा कोपभयान्नित्यमासन्नमरिबलं वासयेदन्यत्राभ्यन्तरकोपशङ्कायाः शत्रुयुद्धावरयुद्धकालश्च इत्यमित्रबलकालः ॥ कZ_०९.२.०६ ॥

prabhūtaṃ me śatrubalaṃ śatrubalena yodhayiṣyāmi nagarasthānam aṭavīṃ vā; tatra me śvavarāhayoḥ kalahe caṇḍālasya ivānyatarasiddhir bhaviṣyati; āsārāṇām aṭavīnāṃ vā kaṇṭakamardanam etat kariṣyāmi; atyupacitaṃ vā kopabhayān nityam āsannam aribalaṃ vāsayed anyatrābhyantarakopaśaṅkāyāḥ; śatruyuddhāvarayuddhakālaś ca—iti amitrabalakālaḥ

यदा मम शत्रुबलं प्रभूतं भवति, तदा शत्रुबलेनैव योत्स्ये—नगरस्थानेऽटव्यां वा। तत्र मे श्ववराहयोः कलहे चण्डालस्येव, अन्यतरसिद्धिर्भविष्यति—यस्य पक्षो जयति तस्यैव। एवं मया आसाराणाम् अटवीनां वा कण्टकमर्दनं कृतं भविष्यति। अपि च, यदि अरिबलम् अत्युपचितं स्यात्, तर्हि तस्य कोपभयात् नित्यमासन्नं न वासयेत्; अन्यत्र वासयेत्, अभ्यन्तरकोपशङ्कायाः। एष शत्रुयुद्धावरयुद्धकालः—अमित्रबलप्रयोगकालः।

प्रभूतम्abundant, very great
प्रभूतम्:
TypeAdjective
Rootप्रभूत
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; विशेषणम्
मेof me, my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम् (enclitic)
शत्रु-बलम्the enemy’s force
शत्रु-बलम्:
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; ‘शत्रोः बलम्’
शत्रु-बलेनby/with the enemy’s force
शत्रु-बलेन:
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् तृतीया; ‘शत्रोः बलेन’
योधयिष्यामिI will make (them) fight / I will engage (them) in battle
योधयिष्यामि:
TypeVerb
Rootयुध्
Formकर्तरि; लृट् (भविष्यत्कालः) परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः एकवचनम्; णिच् (causative) — ‘to cause to fight’
नगर-स्थानम्a city location / town area
नगर-स्थानम्:
TypeNoun
Rootस्थान
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; ‘नगरस्य स्थानम्’
अटवीम्a forest
अटवीम्:
TypeNoun
Rootअटवी
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
तत्रthere
तत्र:
TypeAdverb
Rootतत्र
Formदेशवाचक अव्ययम्
मेof me, my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम् (enclitic)
श्व-वराहयोःof a dog and a boar / between dog and boar
श्व-वराहयोः:
TypeNoun
Rootवराह
Formपुंलिङ्गे द्विवचनस्य षष्ठी/सप्तमी; ‘श्व’ (=श्वन्) + ‘वराह’
कलहेin a quarrel/fight
कलहे:
TypeNoun
Rootकलह
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी
चण्डालस्यof a caṇḍāla (outcaste)
चण्डालस्य:
TypeNoun
Rootचण्डाल
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् षष्ठी
इवlike, as if
इव:
TypeParticle
Rootइव
Formउपमार्थक अव्ययम्
अन्यतर-सिद्धिःthe success of either one (party)
अन्यतर-सिद्धिः:
TypeNoun
Rootसिद्धि
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; ‘अन्यतरस्य सिद्धिः’ (=one side’s success)
भविष्यतिwill happen / will be
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
Formकर्तरि; लृट् परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
आसाराणाम्of marauders/raiders (predatory elements)
आसाराणाम्:
TypeNoun
Rootआसार
Formपुंलिङ्गे बहुवचनम् षष्ठी
अटवीनाम्of forests / forest-tracts
अटवीनाम्:
TypeNoun
Rootअटवी
Formस्त्रीलिङ्गे बहुवचनम् षष्ठी
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
कण्टक-मर्दनम्crushing/suppression of thorns (troublemakers)
कण्टक-मर्दनम्:
TypeNoun
Rootमर्दन
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; ‘कण्टकस्य मर्दनम्’
एतत्this
एतत्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया
करिष्यामिI will do / I will carry out
करिष्यामि:
TypeVerb
Rootकृ
Formकर्तरि; लृट् परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः एकवचनम्
अत्युपचितम्overgrown, excessively increased
अत्युपचितम्:
TypeAdjective
Rootअत्युपचित
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
कोप-भयात्from fear of (their) anger
कोप-भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् पञ्चमी; ‘कोपस्य भयात्’
नित्यम्always, constantly
नित्यम्:
TypeAdverb
Rootनित्य
Formकालवाचक अव्ययवत् प्रयोगः
आसन्नम्near, close at hand
आसन्नम्:
TypeAdjective
Rootआसन्न
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम्
अरि-बलम्the enemy’s force
अरि-बलम्:
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; ‘अरेः बलम्’
वासयेत्should station / should quarter (it)
वासयेत्:
TypeVerb
Rootवस्
Formकर्तरि; विधिलिङ् परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; णिच् (causative) — ‘to cause to dwell/encamp’
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
TypeAdverb
Rootअन्यत्र
Formदेशवाचक अव्ययम्
अभ्यन्तर-कोप-शङ्कायाःof/owing to suspicion of internal anger (uprising)
अभ्यन्तर-कोप-शङ्कायाः:
TypeNoun
Rootशङ्का
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् षष्ठी/पञ्चमी (contextually: ‘because of fear/suspicion’); ‘अभ्यन्तरस्य कोपस्य शङ्का’
शत्रु-युद्धenemy-war
शत्रु-युद्ध:
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समाहार/निर्देश); ‘शत्रोः युद्धम्’
अवर-युद्ध-कालःthe time for a lesser/secondary war
अवर-युद्ध-कालः:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; ‘अवरयुद्धस्य कालः’
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्ययम्
अमित्र-बल-कालःthe occasion/time concerning the enemy’s force
अमित्र-बल-कालः:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; ‘अमित्रस्य बलस्य कालः’ (heading/label)
E
enemy forces (śatru/amitra)
F
fortified town (nagarasthāna)
F
forest theatre (aṭavī)
T
third party operator (caṇḍāla metaphor)

FAQs

Let rival forces exhaust each other; a third party can secure advantage regardless of which side prevails, provided it manages timing and positioning.

To prevent a nearby, concentrated hostile contingent from turning into an internal coup or revolt risk.