Adhyaya 208
A Compendium of Vows and Gifts (Vrata-Dāna-Ādi-Samuccaya)
अग्निर्भगवान् व्रतदानादीनां संक्षिप्तं सुव्यवस्थितं विधानं प्रवर्तयति। तिथिवारनक्षत्रसङ्क्रान्तियोगादिभिः कालचिह्नैः तथा ग्रहण-मन्वादिदिवसादिषु विशेषावसरेषु च अनुष्ठानानि विन्यस्यते। कालो द्रव्यं च विष्णोः अधिष्ठिते इति एकतत्त्वं स्थाप्यते; सूर्य-ईश-ब्रह्मा-लक्ष्म्यादयः विष्णोर्विभूतय इति दर्श्यन्ते, येन नानाविधकर्माणि तत्त्वतः समन्वितानि भवन्ति। āsana-पाद्य-अर्घ्य-मधुपर्क-आचमन-स्नान-वस्त्र-गन्ध-पुष्प-धूप-दीप-नैवेद्यक्रमेण पूजाविधिः, तथा दानकाले प्रतिग्राहकब्राह्मणस्य गोत्रनामनिर्देशयुक्ता दानवाक्यरचना च प्रदर्श्यते। दातुः संकल्पाः—पापनाशः आरोग्यं वंशवृद्धिः विजयः धनसमृद्धिः अन्ते संसारमुक्तिश्च—उक्ताः। नित्यपाठश्रवणयोः भुक्तिमुक्तिफलश्रुतिः, तथा वासुदेवपूजायां मिश्रविधिनिषेधः एकनियमपालनस्य च उपदेशः।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
A time-and-substance taxonomy for ritual action: vows and gifts are mapped to tithi, vāra, nakṣatra, saṅkrānti, yoga, and eclipse/Manv-ādi occasions, alongside a standardized pūjā-sequence and a fixed dāna-vākya (donation formula) for formal gifting.
It converts ritual into a Viṣṇu-centered discipline: by aligning intention (sin-pacification to mokṣa), correct timing (kāla), correct materials (dravya), and consistent procedure (niyama), the practitioner pursues all four puruṣārthas and is promised both bhukti and mukti through regular study and practice.