Adhyaya 198
Monthly Vows (Māsa-vratāni) and Cāturmāsya Disciplines; Introduction of Kaumudī-vrata
अत्र भगवान् अग्निः मासव्रतानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि शास्त्रतः निरूपयति। चातुर्मास्यनियमाः प्रथमं—विशेषतः पवित्रचतुर्मासे तैलाभ्यङ्गत्यागः—ततः मासविशेषे त्यागदानविधानानि (वैशाखे गोदानम्, माघे वा चैत्रे गुडगोदानम् इत्यादि) कथ्यन्ते। नक्तभोजनम्, एकभक्तम्, फलव्रतम्, एकाह्नोपवासः, मौनम्, चान्द्रायणम्, प्राजापत्यं च इत्यादयः तपोविधयः स्वर्गं, विष्णुलोकं, तथा मोक्षाभिमुखं पुण्यं च क्रमशः ददतीति दर्श्यते। सङ्कल्पेन कालसंस्थापनया च व्रतं पूर्णं भवति—चातुर्मास्यपूर्वतैयार्याः, सूर्यस्य कर्कटप्रवेशे हरिपूजा, मृत्यौ मध्येऽपि व्रतसिद्ध्यर्थं प्रार्थना च। अन्ते आश्विने कौमुदीव्रतप्रस्तावः—द्वादश्यां विष्णोः पुष्पदीपघृततैलतिलैः पूजनं, ‘ॐ नमो वासुदेवाय’ इति मन्त्रजपः, चतुर्वर्गफलप्राप्तिश्च।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
Renunciation of oil-anointing (abhyanga/taila-tyāga) during the four months beginning with Āṣāḍha, paired with dawn-bathing and devotion to Hari.
It repeatedly couples renunciation/fasting with formal gifts—especially go-dāna and guḍa-dhenu—presenting donation as the outward completion of inner restraint and a generator of merit and higher worlds.
The Kaumudī-vrata (Āśvina) is introduced: on Dvādaśī, worship Viṣṇu with lotus-type flowers, offer lamp and naivedya using ghee and sesame-oil, and recite ‘Om namo Vāsudevāya’.
By mapping regulated conduct (niyama), calendrical worship, and charitable giving to tangible outcomes (bhukti) while explicitly promising Viṣṇuloka/Vaikuṇṭha and liberation-oriented fruits (mukti), culminating in the fourfold puruṣārtha attainment through Kaumudī-vrata.