Adhyaya 192
Chapter 192: चतुर्दशीव्रतानि (Vows of the Fourteenth Lunar Day)
अग्निर् चतुर्दशीव्रतानां शिक्षां प्रवर्तयति। चतुर्दशीव्रतम् भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् इति स्पष्टयन्, विशेषतः कार्त्तिके उपवासपूर्वकं शिवपूजनं प्रशंसति। ततः भेदान् निर्दिशति—(१) शिवचतुर्दशी, यथाकालसंयोगविशेषैः आयुः-धन-भोगप्रदा; (२) फलचतुर्दशी (द्वादशी/चतुर्दशी), फलाहारः, मद्यत्यागः, फलदानं च; (३) उभयचतुर्दशी, शुक्लकृष्णपक्षयोः चतुर्दश्यां तथा अष्टम्यां शम्भोः पूजनोपवासः, स्वर्गप्रदा। पुनः कृष्णाष्टम्यां कृष्णचतुर्दश्यां नक्तव्रतं लौकिकसुखाय शुभपरलोकगतये च विधीयते। अनन्तरं कार्त्तिककृष्णचतुर्दश्यां स्नानम्, ध्वजाकारस्तम्भैः इन्द्रपूजनम्, तथा शुक्लचतुर्दश्यां अनन्तव्रतम्—दर्भविन्यासेन जलकलशेन च हरिं ‘अनन्त’रूपेण पूजयेत्; तण्डुलचूर्णपूपं निवेद्य अर्धं ब्राह्मणाय दद्यात्; नदीसंगमे हरिकथां पठित्वा अभिमन्त्रितं सूत्रं हस्ते वा कण्ठे वा बध्नीयात्, समृद्धिसौख्यप्राप्तये।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
Agni defines it as bhukti-mukti-pradāyaka: properly observed Caturdaśī worship and fasting can yield worldly enjoyments (prosperity, longevity, happiness) and spiritual uplift culminating in liberation.
Worship Hari as Ananta on Śukla Caturdaśī using a darbha arrangement and a water-vessel, prepare a rice-flour pūpa (half offered to a brāhmaṇa), perform Hari-kathā at a river-confluence, and tie a mantra-consecrated thread on the hand or neck.