Adhyaya 188
Chapter 188: द्वादशीव्रतानि (The Dvādaśī-vows)
अग्निर्द्वादशीव्रतानां सुव्यवस्थितं सूचीकरणं आरभते, तानि भुक्तिमुक्तिसाधनानीति स्पष्टयन्। एकभुक्त्या, भक्त्या, अयाचितग्रहणेन च कर्तव्यानि। चैत्रशुक्लद्वादश्यां कामविजयी हरिर्मदनद्वादशीति पूज्यते; माघशुक्लद्वादश्यां भीमद्वादशिका; फाल्गुनशुक्लद्वादश्यां गोविन्दद्वादशीादयः। आश्वयुजे विशोकद्वादशी, भाद्रपदे गोवत्सद्वादशी—गोवत्सपूजया प्रायश्चित्तपुण्यवर्धनम्। तिलद्वादशी विशेषतः—कृष्णपक्षद्वादशी मध्याह्नोत्तरं श्रवणयुक्ता—इति काललक्षणेन निर्दिष्टा; तत्र तिलस्नानं, तिलहोमः, तिलनैवेद्यं, तिलतैलदीपः, तिलोदकं, तिलदानं च विधीयते, अन्ते “ॐ नमो भगवते वासुदेवाय” मन्त्रेण वासुदेवपूजा। षट्तिलद्वादशी स्वर्गफलदा, नामद्वादशी केशवादिनामक्रमेण संवत्सरपूजा, सुमति-अनन्त-द्वादशी, सुगतिद्वादशी कृष्णजय-नमस्कारयुक्ता चोक्ताः। पौषशुक्लद्वादश्यां सम्प्राप्तिसम्बद्धं व्रतं निर्दिश्य, मोक्षोन्मुखं धर्मशास्त्ररूपं पुराणन्यायं प्रतिपादयति।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It is the Kṛṣṇa-pakṣa Dvādaśī that occurs after midday (madhyāhna-samatītā) and is conjoined with the Śravaṇa nakṣatra; this conjunction is explicitly named Tiladvādaśī.
Sesame-based observances: bathing with sesame, sesame homa, sesame sweet offerings (tilamodaka) as naivedya, lighting a lamp with sesame oil, offering/gifting sesame-water, and donating sesame to Brahmins, followed by Vāsudeva worship with “Oṃ namo bhagavate vāsudevāya.”
Govatsa-dvādaśī; it is performed in the month of Bhādrapada, where the votary worships a cow along with her calf as part of the vow’s expiatory and merit-generating framework.
Nāmadvādaśī is a year-long worship of Hari using the divine names beginning with Keśava; the text states the performer becomes heaven-destined and does not become hell-bound.