Adhyaya 187
Ekādaśī-vrata (Observance of Ekādaśī)
अग्निर्देवो दशमीव्रतान्तरेऽनन्तरमेवैकादशीव्रतं प्रवक्तुमारभते। उपवासोऽयं भुक्तिमुक्तिदः साधनविशेष इति निरूप्यते। दशम्यां नियताहारः, मांसमैथुनवर्जनं च कृत्वा मनःशरीरयोः सिद्धिः साध्यते। शुक्लकृष्णपक्षयोरेकादश्यां भोजननिषेधः; एकादशीद्वादशीसंयोगे हरिसन्निधिर्वर्धते, तदा पारणकालो निर्णायकः। विशेषतिथिभागे पारणं त्रयोदश्यामपि शक्यं, तेन शतयज्ञसमं पुण्यं; दशमीमिश्रैकादशी तु न सेव्या, विपरीतफलप्रदा। कमलनयनमच्युतं शरणं गत्वा भक्तिसंकल्पेन व्रतं विधीयते। शुक्लैकादश्यां पुष्यनक्षत्रं, तथा श्रवणयुक्ता एकादशीद्वादशी (विजया तिथिः) प्रशस्यते; फाल्गुन-पुष्य-विजयायां मधुमांसवर्जनेन कोटिगुणं पुण्यं कथ्यते। अन्ते विष्णुपूजा सर्वोपकाररूपा, समृद्धिं सन्ततिं मानं च विष्णुलोके ददाति।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
One should eat in a regulated manner and abstain from meat and sexual intercourse, establishing bodily restraint as the precondition for a valid Ekādaśī fast.
By combining ethical restraint, precise calendrical discipline (tithi/nakṣatra rules), and Viṣṇu-bhakti through pūjā and śaraṇāgati, the vrata is taught as karma-purification that yields prosperity and social stability while directing the devotee toward liberation and Viṣṇu-loka.