Adhyaya 272

Verse 1

इत्यग्नेये महपुरणे दानादिमाहत्म्यं नामैक सप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ द्विसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सूर्यवंशकीर्तनं अग्निर् उवाच सूर्यवंशं सोमवंशं रज्ञां वंशं वदमि ते हरेर्ब्रह्मा पद्मगो ऽभून्मरीचिर्ब्रह्मणः सुतः

इत्यग्नेये महापुराणे दानादिमाहात्म्यं नामैकसप्तत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ द्विसप्तत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः सूर्यवंशकीर्तनम्। अग्निरुवाच—सूर्यवंशं सोमवंशं राज्ञां वंशं च ते वदामि। हरेर्ब्रह्मा पद्मगोऽभूत्, मरीचिर्ब्रह्मणः सुतः।

Verse 2

मरीचेः कश्यपस्तस्माद्विवस्वांस्तस्य पत्न्यपि संज्ञा राज्ञी प्रभा तिस्रो राज्ञी रैवतपुत्रिका

मरीचेः कश्यपः, तस्माद्विवस्वान्। तस्य पत्न्यः संज्ञा प्रभा च, तृतीया रैवतपुत्रिका राज्ञी।

Verse 3

रेवन्तं सुषुवे पुत्रं प्रभातञ्च प्रभा रवेः त्वाष्ट्री संज्ञा मनुं पुत्रं यमलौ यमुनां यमम्

प्रभा रवेः पुत्रं रेवन्तं सुषुवे, प्रभातं च। त्वाष्ट्री संज्ञा मनुं पुत्रं, यमलौ यमुनां यमं च सुषुवे।

Verse 4

छाया संज्ञा च सावर्णिं मनुं वैवस्वतं सुतम् शनिञ्च तपतीं विष्टिं संज्ञायाञ्चाश्विनौ पुनः

छाया संज्ञा च तस्य भार्ये। ताभ्यां सावर्णिर्मनुः, वैवस्वतो मनुः सुतश्च; तथा शनिः तपती विष्टिश्च। संज्ञायां पुनरश्विनौ जातौ।

Verse 5

मनोर्वैवस्वतस्यासन् पुत्रा वै न च तत्समाः इक्ष्वाकुश् चैव नाभागो धृष्टःशर्यातिरेव च

मनोर् वैवस्वतस्य पुत्रा आसन्, न च तत्समाḥ पराक्रमे; इक्ष्वाकुश्चैव नाभागो धृष्टः शर्यातिरेव च।

Verse 6

नरिष्यन्तस् तथा प्रांशुर्नाभागादिष्टसत्तमाः करुषश् च पृषध्रश् च अयोध्यायां महाबलाः

नरिष्यन्तस्तथा प्रांशुर्नाभागादिष्टसत्तमाः। करुषश्च पृषध्रश्च अयोध्यायां महाबलाः॥

Verse 7

कन्येला च मनोरासीद्बुधात्तस्यां पुरूरवाः पुरूरवसमुच्पाद्य सेला सुद्युम्नताङ्गता

कन्येला च मनोरासीद्बुधात्तस्यां पुरूरवाः। पुरूरवसमुत्पाद्य सेला सुद्युम्नतां गता॥

Verse 8

अत्र छायेतिपाठो युक्तः सुद्युम्नादुत्कलगयौ विनताश्वस्त्रयो नृपाः उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनताश्वस्य पश्चिमा

अत्र छायेतिपाठो युक्तः। सुद्युम्नादुत्कलगयौ विनताश्वस्त्रयो नृपाः। उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनताश्वस्य पश्चिमाऽदिशि॥

Verse 9

दिक् सर्वा राजवर्यस्य गयस्य तु गयापुरी वशिष्ठवाक्यात् सुद्युम्नः प्रतिष्ठानमवाप ह

दिक् सर्वा राजवर्यस्य गयस्य तु गयापुरी। वशिष्ठवाक्यात् सुद्युम्नः प्रतिष्ठानमवाप ह॥

Verse 10

तत् पुरूरवसे प्रादात्सुद्युम्नो राज्यमाप्य तु नरिष्यतः शकाः पुत्रा नाभागस्य च वैष्णवः

राज्यम् आप्य सुद्युम्नः तत् पुरूरवसे प्रादात्। नरिष्यतः शकाः पुत्रा अभवन्, नाभागस्य च वैष्णवः।

Verse 11

अम्बरीषः प्रजापालो धार्ष्टकं धृष्टतः कुलम् सुकल्पानर्तौ शर्यार्तेर्वैरोह्यानर्ततो नृपः

अम्बरीषः प्रजापालः। धृष्टतः धार्ष्टकं कुलम् अभवत्; ततः सुकल्पोऽनर्तश्च। शर्यार्तेः वैरोह्यः, अनर्ततो नृपः।

Verse 12

आनर्तविषयश्चासीत् पुरी चासीत् कुशस्थली रेवस्य रैवतः पुत्रः ककुद्मी नाम धार्मिकः

आनर्तविषयः आसीत्, पुरी च कुशस्थली आसीत्। रेवस्य पुत्रो रैवतः; तस्य पुत्रः ककुद्मी नाम धार्मिकः।

Verse 13

ज्येष्ठः पुत्रशतस्यासीद्राज्यं प्राप्य कुशस्थलीम् स कन्यासहितः श्रुत्वा गान्धर्वं ब्रह्मणो ऽन्तिके

पुत्रशतस्य ज्येष्ठः कुशस्थलीं प्राप्य राज्यं लेभे। स कन्यासहितः ब्रह्मणोऽन्तिके गान्धर्वं श्रुतवान्।

Verse 14

मुहूर्तभूतं देवस्य मर्त्ये बहुयुगं गतम् आजगाम जवेनाथ स्वां पुरीं यादवैर् वृताम्

देवस्य यन्मुहूर्तभूतं, मर्त्यलोके तद् बहुयुगं गतं। अथ स जवेन स्वां पुरीं यादवैर्वृताम् आजगाम।

Verse 15

कृतां द्वारवतीं नाम बहुद्वारां मनोरमाम् भोजवृष्ण्यन्धकैर् गुप्तां वासुदेवपुरोगमैः

द्वारवतीं नाम बहुद्वारां मनोरमां पुरीं कृतवान्; सा भोजवृष्ण्यन्धकैर् वासुदेवपुरोगमैः सम्यग् गुप्ता बभूव।

Verse 16

रेवतीं बलदेवाय ददौ ज्ञात्वा ह्य् अनिन्दिताम् तपः सुमेरुशिखरे तप्त्वा विष्ण्वालयं गतः

रेवतीं ह्यनिन्दितां ज्ञात्वा बलदेवाय ददौ; सुमेरुशिखरे तपः तप्त्वा विष्ण्वालयं गतवान्।

Verse 17

नाभागस्य च पुत्रौ द्वौ वैश्यौ ब्राह्मणतां गतौ करूषस्य तु कारूषाः क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः

नाभागस्य द्वौ पुत्रौ वैश्यौ ब्राह्मणतां गतौ; करूषात् तु कारूषाः क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः।

Verse 18

शूद्रत्वञ्च पृषध्रो ऽगाद्धिंसयित्वा गुरोश् च गाम् मनुपुत्रादथेक्षाकोर्विकुक्षिर्देवराडभूत्

पृषध्रः गुरोर्गां हिंसयित्वा शूद्रत्वं गतः; मनुपुत्रादथ इक्ष्वाकुः, इक्ष्वाकोर्विकुक्षिर्देवराडभूत्।

Verse 19

विकुक्षेस्तु ककुत्स्थो ऽभूत्तस्य पुत्रः सुयोधनः तस्य पुत्रः पृथुर् नाम विश्वगश्वः पृथोः सुतः

विकुक्षेः ककुत्स्थोऽभूत्, तस्य पुत्रः सुयोधनः; तस्य पुत्रः पृथुर्नाम, पृथोः सुतो विश्वगश्वः।

Verse 20

आयुस्तस्य च पुत्रो ऽभूद्युवनाश्वस् तथा सुतः युवनाश्वाच्च श्रावन्तः पूर्वे श्रावन्तिका पुरी

तस्य आयुः पुत्रोऽभूत्; आयुषः पुत्रो युवनाश्वः। युवनाश्वात् श्रावन्तो जातः; पूर्वं च श्रावन्तिका नाम पुरी आसीत्।

Verse 21

श्रावन्ताद् वृहदश्वो ऽभूत् कुबलाश्वस्ततो नृपः धुन्धुमारत्वमगमद्धुन्धोर् नाम्ना च वै पुरा

श्रावन्तात् वृहदश्वोऽभूत्; ततः कुबलाश्वो नृपः। स पुरा धुन्धोर्नाम्ना धुन्धुं हत्वा ‘धुन्धुमार’ इति ख्यातिमगमत्।

Verse 22

धुन्धुमारास्त्रयो भूपा दृढाश्वो दण्ड एव च कपिलो ऽथ दृढाश्वात्तु हर्यश्वश् च प्रमोदकः

धुन्धुमारनाम्नः त्रयो भूपा आसन्; ततः दृढाश्वो दण्डश्च। अनन्तरं कपिलः; दृढाश्वात् तु हर्यश्वः प्रमोदकश्च जातौ।

Verse 23

हर्यश्वाच्च निकुम्भो ऽभूत् संहताश्वो निकुम्भतः अकृशाश्वो रणाश्वश् च संहताश्वसुतावुभौ

हर्यश्वात् निकुम्भोऽभूत्; निकुम्भात् संहताश्वः। संहताश्वस्य तु अकृशाश्वो रणाश्वश्च—उभौ पुत्रौ।

Verse 24

युवनाश्वो रणाश्वस्य मान्धाता युवनाश्वतः मान्धातुः पुरुकुत्सो ऽभून्मुचुकुन्दो द्वितीयकः

रणाश्वस्य पुत्रो युवनाश्वः; युवनाश्वात् मान्धाता जातः। मान्धातुः पुरुकुत्सोऽभूत्; द्वितीयः पुत्रो मुचुकुन्दः।

Verse 25

पुरुकुत्सादसस्युश् च सम्भूतो नर्मदाभवः सम्भूतस्य सुधन्वाभूत्त्रिधन्वाथ सुधन्वनः

पुरुकुत्सात् असस्युः समभवत्; असस्योः सम्भूतः, स च नर्मदाभव इति प्रसिद्धः। सम्भूतात् सुधन्वा, सुधन्वनः त्रिधन्वा च जातः।

Verse 26

त्रिधन्वनस्तु तरुणस्तस्य सत्यव्रतः सुतः सत्यव्रतात्सत्यरथो हरिश् चन्द्रश् च तत्सुतः

त्रिधन्वनः तरुणो जातः; तस्य सुतः सत्यव्रतः। सत्यव्रतात् सत्यरथः, तस्य सुतौ हरिः चन्द्रश् च बभूवतुः।

Verse 27

हरिश् चन्द्राद्रोहिताश्वो रोहिताश्वाद्वृको ऽभवत् वृकाद्वाहुश् च वाहोश् च सगरस्तस्य च प्रिया

हरिश्चन्द्रात् रोहिताश्वो जातः; रोहिताश्वाद् वृकोऽभवत्। वृकात् बाहुः, बाहोः सगरो जातः, सह प्रियया भार्यया।

Verse 28

प्रभा षष्टिसहस्राणां सुतानां जननी ह्य् अभूत् तुष्टादौर्वान्नृपादेकं भानुमत्यसमञ्जसम्

प्रभा षष्टिसहस्राणां सुतानां जननी ह्यभवत्। तुष्टनृपात् भानुमती और्वसम्भवम् एकं सुतम् असमञ्जसम् अजजनत्।

Verse 29

खनन्तः पृथिवीं दग्धा विष्णुना बहुसागराः असमञ्जसो ऽंश्रुमांश् च दिलीपो ऽंशुमतो ऽभवत्

ते पृथिवीं खनन्तो विष्णुना दग्धाः; ततो बहवः सागराः समभवन्। असमञ्जसात् अंश्रुमान्, अंश्रुमतः दिलीपः, दिलीपाद् अंशुमान् अजायत।

Verse 30

भगीरथो दिलीपात्तु येन गङ्गावतारिता मुनिनेति ज भगीरथात्तु नाभागो नाभागादम्बरीषकः

दिलीपात् भगिरथो जातः; येन मुनिभिः कथितं गङ्गावतरणं कृतम्। भगिरथात् नाभागः, नाभागाद् अम्बरीषकः।

Verse 31

सिन्धुद्वीपो ऽम्बरीषात्तु श्रुतायुस्तत्सुतः स्मृतः श्रुतायोरृतपर्णो ऽभूत्तस्य कल्माषपादकः

अम्बरीषात् सिन्धुद्वीपः; तस्य सुतः श्रुतायुः स्मृतः। श्रुतायोः ऋतपर्णोऽभूत्, तस्य कल्माषपादकः।

Verse 32

कल्माषाङ्घ्रेः सर्वकर्मा ह्य् अनरण्यस्ततो ऽभवत् अनरण्यात्तु निघ्नो ऽथ अनमित्रस्ततो रघुः

कल्माषाङ्घ्रेः सर्वकर्मा जातः; तस्माद् अनरण्यः अभवत्। अनरण्यात् निघ्नः, ततः अनमित्रः, अनमित्रात् रघुः।

Verse 33

रघोरभुद्दिलीपस्तु दिलीपाच्चाप्यजो नृपः दीर्घवाहुरजात् कालस्त्वजापालस्ततो ऽभवत्

रघोः दिलीपः अभवत्; दिलीपाच्च अजो नृपः। दीर्घवाहोः कालः जातः; ततः अजापालः अभवत्।

Verse 34

तथ दशरथो जातस्तस्य पुत्रचतुष्टयम् नारायणात्मकाः सर्वे रामस्तस्याग्रजो ऽभवत्

ततः दशरथो जातः; तस्य पुत्रचतुष्टयं जातम्। सर्वे नारायणात्मका एव; तेषां रामः अग्रजोऽभवत्।

Verse 35

रावणान्तकरो राजा ह्य् अयोध्यायां रघूत्तमः वाल्मीकिर्यस्य चरितं चक्रे तन्नारदश्रवात्

रावणान्तकरो राजा रघूत्तमो रामो ह्ययोध्यायां स्थितः। तस्य चरितं वाल्मीकिः नारदात् श्रुत्वा चकार॥

Verse 36

रामपुत्रौ कुशलवौ सीतायां कुलवर्धनौ अतिथिश् च कुशाज्जज्ञे निषधस्तस्य चात्मजः

रामस्य पुत्रौ कुशलवौ सीतायां जातौ कुलवर्धनौ। कुशात् अतिथिर्जज्ञे, तस्यात्मजो निषधः॥

Verse 37

निषधात्तु नलो जज्ञे नभो ऽजायत वै नलात् नभसः पुण्डरीको ऽभूत् सुधन्वा च ततो ऽभवत्

निषधात् नलो जज्ञे, नलात् वै नभोऽजायत। नभसः पुण्डरीकोऽभूत्, ततोऽभवत् सुधन्वा॥

Verse 38

सुधन्वनो देवानीको ह्य् अहीनाश्वश् च तत्सुतः अहीनाश्वात् सहस्राश्वश् चन्द्रालोकस्ततो ऽभवत्

सुधन्वनः देवानीको जज्ञे, तस्य सुतोऽहीनाश्वः। अहीनाश्वात् सहस्राश्वः, ततोऽभवत् चन्द्रालोकः॥

Verse 39

चन्द्रावलोकतस्तारापीडो ऽस्माच्चन्द्रपर्वतः चन्द्रगिरेर्भानुरथः श्रुतायुस्तस्य चात्मजः इक्ष्वाकुवंशप्रभवाः सूर्यवंशधराः स्मृताः

चन्द्रावलोकात् तारापीडोऽभूत्, तस्माच्चन्द्रपर्वतः। चन्द्रपर्वतात् चन्द्रगिरिः, चन्द्रगिरेर्भानुरथः; तस्यात्मजः श्रुतायुः। एते इक्ष्वाकुवंशप्रभवाः सूर्यवंशधराः स्मृताः॥