Adhyaya 59

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये स्नपनादिविधानं नाम अष्टपञ्चाशो ऽध्यायः अथोनषष्टितमो ऽध्यायः अधिवासनकथनं भगवानुवाच हरेः सान्निध्यकरणमधिवासनमुच्यते सर्वज्ञं सर्वगं ध्यात्वा आत्मानं पुरुषोत्तमं

इत्यादिमहापुराणे आग्नेये स्नपनादिविधानं नाम अष्टपञ्चाशोऽध्यायः समाप्तः। अथोनषष्टितमोऽध्यायः—अधिवासनकथनम्। भगवानुवाच—हरेः सान्निध्यकरणं कर्म अधिवासनमुच्यते। सर्वज्ञं सर्वगं पुरुषोत्तमं ध्यात्वा, स्वात्मानं शुद्धीकृत्य, तस्मिन् विभौ प्रवर्तेत॥

Verse 2

ओंकारेण समायोज्य चिच्छक्तिमभिमानिनीं निःसार्यात्मैकतां कृत्वा स्वस्मिन् सर्वगते विभौ

ओंकारेण समायोज्य चिच्छक्तिमभिमानिनीं निःसार्य, आत्मैकतां कृत्वा, स्वस्मिन् सर्वगते विभौ स्थितिं कुर्यात्॥

Verse 3

योजयेन्मरुतां पृथ्वीं वह्निवीजेन दीपयेत् संहरेद्वायुना चाग्निं वायुमाकाशतो नयेत्

मरुतां पृथ्वीं योजयेत्; वह्निबीजेन दीपयेत्। वायुना चाग्निं संहरेत्; वायुमाकाशतो नयेत्॥

Verse 4

मतिशालिनीमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः कृत्वा पुंसीति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अधिभूतादिदेवैस्तु साध्याख्यैर् विभवैः सह तन्मात्रपात्रकान् कृत्वा संहरेत्तत् क्रमाद् बुधः

अधिभूतादिदेवैस्तु साध्याख्यैर्विभवैः सह। तन्मात्रपात्रकान् कृत्वा संहरेत्तत् क्रमाद् बुधः॥

Verse 5

आकाशं मनसाहत्य मनोहङ्करणे कुरु अहङ्कारञ्च महति तञ्चाप्यव्याकृते नयेत्

आकाशं मनसा लीनं कृत्वा मनोऽहङ्कारे निवेशयेत्। अहङ्कारं महति लीनं कृत्वा तदप्यव्याकृते नयेत्॥

Verse 6

अव्याकृतं ज्ञानरूपे वासुदेवः स ईरितः स तामव्याकृतिं मायामभ्यष्ट सिसृक्षया

अव्याकृतं ज्ञानरूपे वासुदेवः स उच्यते। स सिसृक्षया तामव्याकृतिं मायां प्रवर्तयामास॥

Verse 7

सङ्कर्षणं सं शब्दात्मा स्पर्शाख्यमसृजत् प्रभुः क्षोभ्य मायां स प्रद्युम्नं तेजोरूपं स चासृजत्

सङ्कर्षणः शब्दात्मा प्रभुः स्पर्शाख्यं तत्त्वमसृजत्। मायां क्षोभयित्वा प्रद्युम्नं तेजोरूपं चासृजत्॥

Verse 8

अनिरुद्धं रसमात्रं ब्रह्माणं गन्धरूपकं अनिरुद्धः स च ब्रह्मा अप आदौ ससर्ज ह

अनिरुद्धः रसमात्रतत्त्वं ब्रह्मा गन्धरूपतत्त्वम्। स एव अनिरुद्धो ब्रह्मणा सह आदौ अपः ससर्ज॥

Verse 9

तस्मिन् हिरण्मयञ्चाण्डं सो ऽसृजत् पञ्चभूतवत् तस्मिन् सङ्क्रामिते जीवे शक्तिरात्मोपसंहृता

तस्मिन् पञ्चमहाभूतमयं हिरण्मयमण्डं सोऽसृजत्। तत्र जीवे प्रविष्टे शक्तिरात्मनि पुनरुपसंहृता॥

Verse 10

प्राणो जीवेन संयुक्तो वृत्तिमानिति शब्द्यते जीवोव्याहृतिसञ्ज्ञस्तु प्राणेष्वाध्यात्मिकः स्मृतः

प्राणो जीवेन संयुक्तो वृत्तिमानिति कथ्यते। जीवो व्याहृतिसञ्ज्ञस्तु प्राणेष्वाध्यात्मिकः स्मृतः॥

Verse 11

प्राणैर् युक्ता ततो बुद्धिः सञ्जाता चाष्टमूर्तिकी अहङ्कारस्ततो जज्ञे मनस्तस्मादजायत

प्राणैर्युक्ता ततो बुद्धिः सञ्जाता चाष्टमूर्तिकी। अहङ्कारस्ततो जज्ञे मनस्तस्मादजायत॥

Verse 12

अर्थाः प्रजज्ञिरे पञ्च सङ्कल्पादियुतास्ततः शब्दः स्पर्शश् च रूपञ्च रसो गन्ध इति स्मृता

अर्थाः प्रजज्ञिरे पञ्च सङ्कल्पादियुतास्ततः। शब्दः स्पर्शश्च रूपञ्च रसो गन्ध इति स्मृताः॥

Verse 13

ज्ञानशक्तियुतान्येतैर् आरब्धानीन्द्रियाणि तु र् इति ङ, चिहिनितपुस्तकपाठः मनसाहृत्य मनो ऽहङ्करणे क्षरे इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः वासुदेवे समाहित इति ङ, इति चिह्नितपुस्तकपाठः सङ्क्रमते जीव इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः चाष्टवृत्तिकीति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः त्वक्श्रोत्रघ्राणचक्षूंषि जिह्वाबुद्धीन्द्रियाणि तु

ज्ञानशक्तियुतान्येतैरारब्धानीन्द्रियाणि तु। मनसाहृत्य जीवोऽथ मनोऽहङ्करणे क्षरे॥ समाहितो वासुदेवे निगृह्यन्ते तदा गुणाः। त्वक्श्रोत्रघ्राणचक्षूंषि जिह्वा बुद्धीन्द्रियाणि तु॥

Verse 14

पादौ पायुःस् तथा पाणी वागुपस्थश् च पञ्चमः कर्मेन्द्रियाणि चैतानि पञ्चभूतान्यतः शृणु

पादौ पायुः तथा पाणी वागुपस्थश्च पञ्चमः। कर्मेन्द्रियाणि चैतानि पञ्चभूतान्यतः शृणु॥

Verse 15

आकाशवायुतेजांसि सलिलं पृथिवी तथा स्थूलमेभिः शरीरन्तु सर्वाधारं प्रजायते

एभ्यः—आकाशवायुतेजःसलिलपृथिवीभ्यः—स्थूलं शरीरं प्रजायते, यत् सर्वाधारं भवति।

Verse 16

एतेषां वाचका मन्त्रा न्यासायोच्यन्त उत्तमाः जीवभूतं मकारन्तु देवस्य व्यापकं न्यसेत्

एतेषां वाचका मन्त्रा न्यासायोच्यन्त उत्तमाः; मकारं जीवभूतं देवस्य व्यापकत्वेन न्यसेत्।

Verse 17

प्राणतत्त्वं भकारन्तु जीवोपाधिगतं न्यसेत् हृदयस्थं बकारन्तु बुद्धितत्त्वं न्यसेद् बुधः

भकारे प्राणतत्त्वं जीवोपाधिगतं न्यसेत्; हृदयस्थं बकारे बुद्धितत्त्वं बुधो न्यसेत्।

Verse 18

फकारमपि तत्रैव अहङ्कारमयं न्यसेत् मनस्तत्त्वं पकारन्तु न्यसेत्सङ्कल्पसम्भवं

तत्रैव फकारं अहङ्कारमयं न्यसेत्; पकारं मनस्तत्त्वं सङ्कल्पसम्भवं न्यसेत्।

Verse 19

शब्दतन्मात्रतत्त्वन्तु नकारं मस्तके न्यसेत् स्पर्शात्मकं धकारन्तु वक्त्रदेशे तु विन्यसेत्

शब्दतन्मात्रतत्त्वे नकारं मस्तके न्यसेत्; स्पर्शात्मकतत्त्वे धकारं वक्त्रदेशे विन्यसेत्।

Verse 20

दकारं रूपतत्त्वन्तु हृद्देशे विनिवेशयेत् थकारं वस्तिदेशे तु रसतन्मात्रकं न्यसेत्

दकारं रूपतत्त्वस्वरूपं हृद्देशे विनिवेशयेत्। थकारं रसतन्मात्रस्वरूपं वस्तिदेशे न्यसेत्॥

Verse 21

तकारं गन्धतन्मात्रं जङ्घयोर्विनिवेशयेत् णकारं श्रोत्रयोर् न्यस्य ढकारं विन्यसेत्त्वचि

तकारं गन्धतन्मात्रस्वरूपं जङ्घयोर्विनिवेशयेत्। णकारं श्रोत्रयोर् न्यस्य ढकारं त्वचि विन्यसेत्॥

Verse 22

डकारं नेत्रयुग्मे तु रसनायां ठकारकं टकारं नासिकायान्तु ञकारं वाचि विन्यसेत्

डकारं नेत्रयुग्मे तु रसनायां ठकारकम्। टकारं नासिकायां तु ञकारं वाचि विन्यसेत्॥

Verse 23

झकारं करयोर् न्यस्य पाणितत्त्वं विचक्षणः जकारं पदयोर् न्यस्य छं पायौ चमुपस्थके

झकारं करयोर् न्यस्य पाणितत्त्वं विचक्षणः। जकारं पदयोर् न्यस्य छकारं पायौ चकारमुपस्थके॥

Verse 24

विन्यसेत् पृथिवीतत्त्वं ङकारं पादयुग्मके वस्तौ घकारं गं तत्त्वं तैजसं हृदि विन्यसेत्

पादयुग्मके ङकारं पृथिवीतत्त्वं विन्यसेत्। वस्तौ घकारं न्यस्य हृदि गं तैजसतत्त्वं विन्यसेत्॥

Verse 25

मकारन्तद्देहस्येति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः विनियोजयेदिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः खकारं वायुतत्त्वञ्च नासिकायां निवेशयेत् ककारं विन्यसेन्नित्यं खतत्त्वं मस्तके बुधः

“मकारान्तद्देहस्येति”—इति चिह्नितपुस्तकपाठः; तथा “विनियोजयेदिति”—इति चिह्नितपुस्तकपाठः। बुधः साधकः खकारं वायुतत्त्वेन सह नासिकायां निवेशयेत्; ककारं च नित्यं खतत्त्वेन सह मस्तके विन्यसेत्।

Verse 26

हृत्पुण्डरीके विन्यस्य यकारं सूर्यदैवतं द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयादभिनिःसृताः

हृत्पुण्डरीके सूर्यदैवतं यकारं विन्यस्य, हृदयाद् द्वासप्ततिसहस्राणि नाड्यः (प्रवाहाः) अभिनिःसृताः।

Verse 27

कलाषोडशसंयुक्तं मकारं तत्र विन्यसेत् तन्मध्ये चिन्तयेन्मन्त्री विन्दुं वह्नेस्तु मण्डलं

तत्र कलाषोडशसंयुक्तं मकारं विन्यसेत्। तन्मध्ये मन्त्र्यग्निमण्डलरूपं विन्दुं चिन्तयेत्।

Verse 28

हकारं विन्यसेत्तत्र प्रणवेन सुरोत्तमः ॐ आं परमेष्ठ्यात्मने आं नमः पुरुषात्मने

तत्र प्रणवेन सह हकारं विन्यसेत् सुरोत्तमः। “ॐ आं परमेष्ठ्यात्मने आं नमः, पुरुषात्मने आं नमः” इति जपेत्।

Verse 29

ॐ वां मनोनिवृत्त्यात्मने नाञ्च विश्वात्मने नमः ॐ वं नमः सर्वात्मने इत्य् उक्ताः पञ्च शक्तयः

“ॐ वां मनोनिवृत्त्यात्मने नमः, विश्वात्मने नमः। ॐ वं सर्वात्मने नमः” इति पञ्च शक्तयः उक्ताः।

Verse 30

स्थाने तु प्रथमा योज्या द्वितीया आसने मता तृतीया शयने तद्वच्चतुर्थी पानकर्मणि

स्थाने तु प्रथमा योज्या, द्वितीया आसने मता। तृतीया शयने तथा, चतुर्थी पानकर्मणि॥

Verse 31

प्रत्यर्चायां पञ्चमी स्यात्पञ्चोपनिषदः स्मृताः हूङ्कारं विन्यसेन्मध्ये ध्यात्वा मन्त्रमयं हरिं

प्रत्यर्चायां पञ्चमी स्यात्, पञ्चोपनिषदः स्मृताः। हूङ्कारं विन्यसेन्मध्ये, ध्यात्वा मन्त्रमयं हरिम्॥

Verse 32

यां मूर्तिं स्थापयेत्तस्मात् मूलमन्त्रं न्यसेत्ततः ॐ नमो भगवते वासुदेवाय मूलकं

यां मूर्तिं स्थापयेत्तस्मात्, मूलमन्त्रं न्यसेत्ततः। ॐ नमो भगवते वासुदेवाय—मूलकम्॥

Verse 33

शिरोघ्राणललाटेषु मुखकण्ठहृदि क्रमात् भुजयोर्जङ्घयोरङ्घ्य्रोः केशवं शिरसि न्यसेत्

शिरोघ्राणललाटेषु, मुखकण्ठहृदि क्रमात्। भुजयोर्जङ्घयोरङ्घ्य्रोः, केशवं शिरसि न्यसेत्॥

Verse 34

नारायणं न्यसेद्वक्त्रे ग्रीवायां माधवं न्यसेत् अने इत्य् उक्ताः पञ्चशक्तयः इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दानकर्मणि इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अभ्यर्चायामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः क्षकारमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः या मूर्तिः स्थाप्यते तस्यामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः गोविन्दं भुजयोर्न्यस्य विष्णुं च हृदये न्यसेत्

नारायणं न्यसेद्वक्त्रे, ग्रीवायां माधवं न्यसेत्। गोविन्दं भुजयोर्न्यस्य, विष्णुं च हृदये न्यसेत्॥

Verse 35

मधुसूदनकं पृष्ठे वामनं जठरे न्यसेत् कक्ष्यान्त्रिविक्रमं न्यस्य जङ्घायां श्रीधरं न्यसेत्

मधुसूदनं पृष्ठे न्यसेत्, वामनं जठरे न्यसेत्। कक्षयोः त्रिविक्रमं न्यस्य, जङ्घयोः श्रीधरं न्यसेत्॥

Verse 36

हृषीकेशं दक्षिणायां पद्मनाभं तु गुल्फके दामोदरं पादयोश् च हृदयादिषडङ्गकं

हृषीकेशं दक्षिणे न्यसेत्, पद्मनाभं तु गुल्फके। दामोदरं पादयोश्च; हृदयादि-षडङ्गकं न्यसेत्॥

Verse 37

एतत् साधारणं प्रोक्तमादिर्मूर्तेस्तु सत्तम अथवा यस्य देवस्य प्रारब्धं स्थापनं भवेत्

एतत् साधारणं प्रोक्तम्, मूर्तेः स्थापन-आदिविधिः, सत्तम। अथवा यस्य देवस्य स्थापनं प्रारभ्यते तस्यैवायं विधिः॥

Verse 38

तस्यैव मूलमन्त्रेण सजीवकरणं भवेत् यस्या मूर्तेस्तु यन्नाम तस्याद्यं चाक्षरं च यत्

तस्यैव मूलमन्त्रेण सजीवकरणं विधीयते। यस्या मूर्तेः यन्नाम, तस्य नाम तथा आद्याक्षरं गृह्णीयात्॥

Verse 39

तत् स्वैरैर् द्वादशैर् भेद्य ह्य् अङ्गानि परिकल्पयेत् हृदयादीनि देवेश मूलञ्च दशमाक्षरं

तत् स्वैरैर्द्वादशधा भित्त्वा अङ्गानि परिकल्पयेत्। हृदयादीनि, देवेश, मूलं च दशमाक्षरं मन्त्रम्॥

Verse 40

यथा देवे तथा देहे तत्त्वानि विनियोजयेत् चक्राब्जमण्दले विष्णुं यजेद्गन्धादिना तथा

यथा देवतायां तत्त्वानि विनियोज्यन्ते तथा स्वदेहेऽपि तत्त्वन्यासं कुर्यात्। चक्राब्जमण्डले विष्णुं गन्धादिभिरुपचारैः सम्यगर्चयेत्॥

Verse 41

पूर्ववच्चासनं ध्यायेत्सगात्रं सपरिच्छदं शुभञ्चक्रं द्वादशारं ह्य् उपरिष्टाद्विचिन्तयेत्

पूर्ववत् आसनं ध्यायेत् सगात्रं सपरिच्छदं। तदुपरिष्टात् शुभं चक्रं द्वादशारं पुनर्विचिन्तयेत्॥

Verse 42

त्रिनाभिचक्रं द्विनेमि स्वरैस्तच्च समन्वितं पृष्ठदेशे ततः प्राज्ञः प्रकृत्यादीन्निवेशयेत्

त्रिनाभिचक्रं द्विनेमि स्वरैः समन्वितं ततः। पृष्ठदेशे ततो प्राज्ञः प्रकृत्यादीन् निवेशयेत्॥

Verse 43

पूजयेदारकाग्रेषु सूर्यं द्वादशधा पुनः एदाहुतिभिस् तथा इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ध्यायेत् तन्मात्रमिति ग, चिह्ह्नितपुस्तकपाठः ध्यायेत् समात्रमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजयेद् द्वादशाग्रेषु इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पूजयेद् द्वादशारेषु इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कलाषोडशसंयुक्तं सोमन्तत्र विचिन्तयेत्

द्वादशाग्रेषु सूर्यं द्वादशधा पूजयेत् पुनः। आहुतिभिश्च तथा कुर्यात्; तत्र सोमं कलाषोडशसंयुक्तं विचिन्तयेत्॥

Verse 44

सबलं त्रितयं नाभौ चिन्तयेद्देशिकोत्तमः पद्मञ्च द्वादशदलं पद्ममध्ये विचिन्तयेत्

नाभौ सबलं त्रितयं चिन्तयेद्देशिकोत्तमः। तत्र मध्ये द्वादशदलपद्मं विचिन्तयेत्॥

Verse 45

तन्मध्ये पौरुषीं शक्तिं ध्यात्वाभ्यर्च्य च दिशिकः प्रतिमायां हरिं न्यस्य तत्र तं पूजयेत् सुरान्

तन्मध्ये पौरुषीं शक्तिं ध्यात्वा तामभ्यर्च्य च, दिशिकः प्रतिमायां हरिं न्यस्य तत्र तं सुरैः सह पूजयेत्।

Verse 46

गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् साङ्गं सावरणं क्रमात् द्वादशाक्षरवीजैस्तु केशवादीन् समर्चयेत्

गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् साङ्गं सावरणं क्रमात् पूजयेत्; ततः द्वादशाक्षरबीजैः केशवादीन् समर्चयेत्।

Verse 47

द्वादशारे मण्डले तु लौकपालादिकं क्रमात् प्रतिमामर्चयेत् पश्चाद्गन्धपुष्पादिभिर्द्विजः

द्वादशारे मण्डले द्विजः क्रमात् लोकपालादिकं प्रतिमाः समर्चयेत्; पश्चात् गन्धपुष्पादिभिः ताः पूजयेत्।

Verse 48

पौरुषेण तु सूक्तेन श्रियाः सूक्तेन पिण्डिकां जननादिक्रमात् पश्चाज्जनयेद्वैष्णवानलं

पौरुषेण सूक्तेन श्रियाः सूक्तेन च पिण्डिकां जननादिक्रमात् निर्माय, पश्चात् वैष्णवानलं जनयेत्।

Verse 49

हुत्वाग्निं हुतमिति कुण्डेग्निं प्रणयेद्बुधः अग्निप्रणयने मन्त्रस्त्वमग्ने ह्य् अग्निरुच्यते

हुत्वा ‘हुतम्’ इति, बुद्धः कुण्डेऽग्निं प्रणयेत्। अग्निप्रणयने मन्त्रः— ‘त्वमग्ने …’ इति; तत्राग्निरग्निरिति सम्बोध्यते।

Verse 50

दक्षिणेग्निं हुतमिति कुण्डेग्निं प्रणयेद्बुधः अग्निमग्नीति पूर्वे तु कुण्डेग्निं प्रणयेद्बुधः

दक्षिणदिशि ‘हुतम् इति’ इत्युच्चार्य कुण्डाग्निं प्रणयेद् बुधः। पूर्वदिशि तु ‘अग्निम् अग्नि’ इत्युच्चार्य कुण्डाग्निं प्रणयेद् बुधः॥

Verse 51

उत्तरे प्रणयेदग्निमग्निमग्नी हवामहे अग्निप्रणयने मन्त्रस्त्वमग्ने ह्य् अग्निरुच्यते

उत्तरे ‘अग्निम् अग्नि हवामहे’ इति जपन् अग्निं प्रणयेत्। अग्निप्रणयने मन्त्रः—‘त्वम् अग्ने ह्यग्निरुच्यते’ इति॥

Verse 52

पलाशसमिधानान्तु अष्टोत्तरसहस्रकं कुण्डे कुण्डे होमयेच्च व्रीहीन् वेदादिकैस् तथा

पलाशसमिधा दत्त्वा अष्टोत्तरं सहस्रकं हुत्वा, कुण्डे कुण्डे व्रीहीन् अपि वेदादिमन्त्रैः सह होमयेत्॥

Verse 53

साज्यांस्तिलान् व्याहृतिभिर्मूलमन्त्रेण वै घृतं कुर्यात्ततः शान्तिहोमं मधुरत्रितयेन च

साज्यांस्तिलान् व्याहृतिभिः जुहुयात्, मूलमन्त्रेण च घृताहुतिं कुर्यात्। ततः मधुरत्रितयेन सह शान्तिहोमं समाचरेत्॥

Verse 54

द्वादशार्णैः स्पृशेत् पादौ नाभिं हृन् मस्तकं ततः घृतं दधि पयो हुत्वा स्पृशेन्मूर्धन्यथो ततः

द्वादशार्णमन्त्रेण पादौ स्पृशेत्, ततः नाभिं हृदयं मस्तकं च। घृतं दधि पयः हुत्वा, ततः मूर्धानं स्पृशेत्॥

Verse 55

ध्यात्वा पश्चात्तु देशिक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्र तान् पूजयेत् सुरामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः स्पृष्ट्वा शिरोनाभिपादांश् चतस्रः स्थापयेन्नदीः गङ्गा च यमुना गोदा क्रमान्नाम्ना सरस्वती

ततः ध्यात्वा (देशिक इति, सुरामिति चिह्नितपाठानुसारम्) तान् पूजयेत्। शिरो-नाभि-पादान् स्पृष्ट्वा चतस्रो नद्यः स्थापयेत्—गङ्गा, यमुना, गोदावरी, तथा क्रमान्नाम्ना सरस्वती।

Verse 56

दहेत्तु विष्णुगायत्र्या गायत्र्या श्रपयेच्चरुं होमयेच्च बलिं दद्यादुत्तरे भोजयेद्द्विजान्

विष्णुगायत्र्या दहेत्, गायत्र्या च चरुं श्रपयेत्। ततः होमं कुर्यात्, बलिं दद्यात्, उत्तरे द्विजान् भोजयेत्।

Verse 57

सामाधिपानां तुष्ट्यर्थं हेमगां गुरवे ददेत् दिक्पतिभ्यो बलिं दत्त्वा रात्रौ कुर्याच्च जागरं ब्रह्मगीतादिशब्देन सर्वभागधिवासनात्

सामाधिपानां तुष्ट्यर्थं गुरवे हेमगां ददेत्। दिक्पतिभ्यो बलिं दत्त्वा रात्रौ जागरं कुर्यात्; ब्रह्मगीतादिशब्देन सर्वभागधिवासनात्।