Adhyaya 326

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गौर्यादिपूजा नाम पञ्चविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षड्विंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः देवालयमाहात्म्यम् ईश्वर+उवाच व्रतेश्वरांश् च सत्यादीनिष्ट्वा व्रतसमर्पणम् अरिष्टशमने शस्तमरिष्टं सूत्रनायकम्

इति श्रीआग्नेये महापुराणे ‘गौर्यादिपूजा’ नाम पञ्चविंशत्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ षड्विंशत्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः ‘देवालयमाहात्म्यम्’ आरभ्यते। ईश्वर उवाच—सत्यादीन् व्रतेश्वरान् सम्यगिष्ट्वा व्रतसमर्पणं कुर्यात्। अरिष्टशमने शस्तम् अरिष्टं सूत्रनायकप्रणीतं विधीयते॥

Verse 2

हेमरत्रमयं भूत्यै महाशङ्खञ्च मारणे आप्यायने शङ्खसूत्रं मौक्तिकं पुत्रवर्धनम्

हेमरक्तमणिमयं तिलकं भूत्यै; महाशङ्खो मारणकर्मणि। आप्यायने शङ्खसूत्रं विहितं; मौक्तिकसूत्रं पुत्रवर्धनम्।

Verse 3

स्फाटिकं भूतिदं कौशं मुक्तिदं रुद्रनेत्रजं धाधीफलप्रमाणेन रुद्राक्षं चोत्तमन्ततः

स्फाटिकं भूतिदं; कौशसूत्रं मुक्तिदम्। रुद्रनेत्रजं रुद्राक्षं धाधीफलप्रमाणं स्यात्, ततः सर्वेषामुत्तमम्।

Verse 4

समेरुं मेरुहीनं वा सूत्रं जप्यन्तु मानसम् अनामाङ्गुष्ठमाक्रम्य जपं भाष्यन्तु कारयेत्

समेरुं मेरुहीनं वा सूत्रं, जपं मानसं कुर्यात्। अनामाङ्गुष्ठमाक्रम्य, जपसंख्यां भाष्यन्तु कारयेत्।

Verse 5

तर्जन्यङ्गुष्ठमाक्रम्य न मेरुं लङ्घ्येज्जपे प्रमादात् पतिते सूत्रे जप्तव्यन्तु शतद्वयम्

तर्जन्यङ्गुष्ठमाक्रम्य, जपे मेरुं न लङ्घयेत्। प्रमादात् पतिते सूत्रे, जप्तव्यं शतद्वयम्।

Verse 6

सर्ववाद्यमयी घण्टा तस्या वादनमर्थकृत् गोशकृन्मूत्रवल्मीकमृत्तिकाभस्मवारिभिः

सर्ववाद्यमयी घण्टा; तस्या वादनमर्थकृत्। गोशकृन्मूत्र-वल्मीकमृत्तिका-भस्म-वारिभिः (शुद्ध्येत्)।

Verse 7

वेस्मायतनलिङ्गादेः कार्यमेवं विशोधनम् स्कन्दो नमः शिवायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः

वेस्मायतनलिङ्गादीनां शुद्धिकर्मैवं विधीयते। ‘स्कन्दो नमः शिवाय’ इति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः॥

Verse 8

गीतः पञ्चाक्षरो वेदे लोके गीतःषडक्षरः ओमित्यन्ते स्थितः शम्भुर्मुद्रार्थं वटवीजवत्

वेदे पञ्चाक्षरः प्रोक्तो लोके षडक्षरः स्मृतः। ओमित्यन्ते स्थितः शम्भुर्मुद्रार्थं वटबीजवत्॥

Verse 9

क्रमान्नमः शिवायेति ईशानाद्यानि वै विदुः षडक्षरस्य सूत्रस्य भाष्यद्विद्याकदम्बकं

क्रमान्नमः शिवायेति ईशानाद्यानि वै विदुः। षडक्षरस्य सूत्रस्य भाष्यद्विद्याकदम्बकम्॥

Verse 10

यदोंनमः शिवायेति एतावत् परमं पदम् अनेन पूजयेल्लिङ्गं लिङ्गे यस्मात् स्थितः शिवः

यद् ‘ओं नमः शिवाय’ इत्येतावत् परमं पदम्। अनेन पूजयेल्लिङ्गं लिङ्गे यस्मात् स्थितः शिवः॥

Verse 11

अनुग्रहाय लोकानां धर्मकामार्थमुक्तिदः यो न पूजयते लिङ्गन्न स धर्मादिभाजनं

अनुग्रहाय लोकानां धर्मकामार्थमुक्तिदः। यो न पूजयते लिङ्गं न स धर्मादिभाजनम्॥

Verse 12

लिङ्गार्चनाद्भुक्तिमुक्तिर्यावज्जीवमतो यजेत् वरं प्राणपरित्यागो भुञ्जीतापूज्य नैव तं

लिङ्गार्चनात् भुक्तिमुक्ती जायते; तस्माद् यावज्जीवं नरः पूजयेत्। अपूज्य तं भोगान् न भुञ्जीत; तदपेक्षा प्राणपरित्यागो वरः॥

Verse 13

भक्तिदमिति ख रुद्रस्य पूजनाद्रुद्रो विष्णुः स्याद्विष्णुपूजनात् सूर्यः स्यात् सुर्यपूजातः शक्त्यादिः शक्तिपूजनात्

“भक्तिदम्” इति; रुद्रपूजनात् रुद्रो विष्णुत्वं प्राप्नोति, विष्णुपूजनात् सूर्यलोकप्राप्तिः, सूर्यपूजनात् शक्त्यादिप्राप्तिः, शक्तिपूजनात् परं पदम्॥

Verse 14

सर्वयज्ञतपोदाने तीर्थे वेदेषु यत् फलं तत् फलं कोटिगुणितं स्थाप्य लिङ्गं लभेन्नरः

सर्वयज्ञतपोदानेषु तीर्थेषु वेदपाठे च यत् फलं, तत् फलं कोटिगुणितं लिङ्गं स्थापयित्वा नरः लभते॥

Verse 15

त्रिसन्ध्यं योर्चयेल्लिङ्गं कृत्वा विल्वेन पार्थिवम् शतैकादशिकं यावत् कुलमुद्धृत्य नाकभाक्

यः त्रिसन्ध्यं पार्थिवं लिङ्गं कृत्वा विल्वपत्रैः अर्चयेत्, स शतैकादशपर्यन्तं कुलम् उद्धृत्य स्वर्गभाग् भवति॥

Verse 16

भक्त्या वित्तानुसारेण कुर्यात् प्रसादसञ्चयम् अल्पे महति वा तुल्यफलमाढ्यदरिद्रयोः

भक्त्या वित्तानुसारं प्रसादसञ्चयं कुर्यात्; अल्पे महति वा दाने तुल्यं फलं भवत्याढ्यदरिद्रयोः॥

Verse 17

भागद्वयञ्च धर्मार्थं कल्पयेज्जीवनाय च धनस्य भागमेकन्तुअनित्यं जीवितं यतः

धनस्य भागद्वयं धर्मार्थं दद्याद्, जीवननिर्वाहाय चैकं भागं विनियोजयेत्; यतो हि जीवितं नित्यमनित्यं भवति।

Verse 18

त्रिसप्तकुलमुद्धृत्य देवागारकृदर्थभाक् मृत्काष्ठेष्टकशैलाद्यैः क्रमात् कोटिगुणं फलम्

त्रिसप्तकुलमुद्धृत्य देवागारकृदर्थभाक् भवति; मृत्काष्ठेष्टकशैलादिभिः क्रमात् कृतं देवालयं कोटिगुणं फलप्रदम्।

Verse 19

अष्टेष्टकसुरागारकारी स्वर्गमवाप्नुयात् पांशुना क्रीडमानोपि देवागारकृदर्थभाक्

अष्टेष्टकाभिः सुरागारकारीऽपि स्वर्गमवाप्नुयात्; पांशुना क्रीडमानोऽपि देवागारकृदर्थभाक् भवति।