Adhyaya 136
The Nakṣatra Wheel (नक्षत्रचक्रम्)
अग्निर्देवः षट्त्रिंशदधिकशततमाध्याये यात्रादिकर्मणां फलनिर्णयार्थं व्यवहार्यं ज्योतिषोपकरणं नक्षत्रचक्रं निरूपयति। अश्विन्यादारभ्य लेखनीयं तच्चक्रं त्रिनाडीभिः त्रिभिः परिधिभिः संयोज्य व्याख्याव्यवस्थां दर्शयति। ततः नक्षत्रसमूहानां तथा अक्षर-मुद्रालक्षणानां (यथा मुष्टि–मुद्गर, ऋष्टि–मुद्गर; अभय, स्वस्तिक, स्तम्भिका-सहिताः) क्रमशः निर्देशः कृतः, येन फलपाठस्य गूढवर्गीकरणं सूच्यते। कृतिका–रोहिण्यादीनां, चित्रा–स्वाती–विशाखादीनां, श्रवणा–रेवत्यादीनां च ‘अहि’, ‘भं’ इत्यादि ध्वनिचिह्नैः संबन्धोऽपि प्रदर्शितः, स्मरणोपायत्वेन। एतत् फणीश्वरचक्रं नाम्ना प्रसिद्धं, त्रिनाडीसंयुक्तग्रहस्थितिभिः शुभाशुभनिर्णयः कार्य इति वदति। सूर्य-मङ्गल-शनिराहुसंयोगेऽशुभं, अनुकूलयोगे तु शुभपरिणामपरिवर्तनं, देश-ग्रामादिषु तथा भ्रातृ-भार्यादिसम्बन्धेष्वपि फलविस्तारश्च कथ्यते।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
The construction and reading protocol of the tri-nāḍī nakṣatra-cakra (Phaṇīśvara cakra): starting from Aśvinī, arranging nakṣatras with coded syllable/mudrā markers, and judging results via graha-conjunctions—especially the Sun–Mars–Saturn–Rāhu inauspicious configuration.
It frames predictive technique as disciplined dharmic support: by aligning journeys, campaigns, and social actions with cosmic order (ṛta/dharma), the practitioner reduces harm, chooses timely action, and treats worldly success (bhukti) as subordinate to righteous conduct that ultimately supports inner purification and mukti.