Adhyaya 150

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे युद्धजयार्णवे अयुतलक्षकोटिहोमो नामोनपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः मन्वन्तराणि अग्निर् उवाच मन्वन्तराणि वक्ष्यामि आद्याः स्वायम्भुवो मनुः अग्नीध्राद्यास्तस्य सुता यमो नाम तदा सुराः

इत्याग्नेये महापुराणे युद्धजयार्णवे अयुतलक्षकोटिहोमो नामोनपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ पञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः—मन्वन्तराणि। अग्निरुवाच—मन्वन्तराणि वक्ष्यामि; आद्यः स्वायम्भुवो मनुः। अग्नीध्राद्यास्तस्य सुता; यमो नाम तदा सुराः।

Verse 2

और्वाद्याश् च सप्तर्षय इन्द्रश् चैव शतक्रतुः पारावताः सतुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे

स्वारोचिषे मन्वन्तरे और्वाद्याः सप्तर्षयः; इन्द्रः शतक्रतुः; देवाः पारावताः सतुषिताश्च आसन्।

Verse 3

विपश्चित्तत्र देवेन्द्र ऊर्जस्तम्भादयो द्विजाः चैत्रकिम्पुरुषाः पुत्रास्तृतीयश्चोत्तोतमो मनुः

तत्र विपश्चित् देवेन्द्रश्च; ऊर्जस्तम्भादयो द्विजाः; चैत्रकिम्पुरुषाः पुत्राः; तृतीयश्चोत्तोतमो मनुः।

Verse 4

सुशान्तिरिन्द्रो देवाश् च सुधामाद्या वशिष्ठजाः सप्तर्षयो ऽजाद्याः पुत्राश् चतुर्थस्तामसी मनुः

सुशान्तिरिन्द्रः; देवाश्च सुधामाद्याः; सप्तर्षयो वशिष्ठजाः; पुत्रा अजाद्याः; चतुर्थस्तामसी मनुः।

Verse 5

स्वरूपाद्याः सुरगणाः शिखिरिन्द्रः सुरेश्वरः ज्योतिर्धामादयो विप्रा नव ख्यातिमुखाः सुताः

स्वरूपाद्याः सुरगणाः; शिखिरिन्द्रः सुरेश्वरश्च; ज्योतिर्धामादयो विप्राः; नव ख्यातिमुखाः सुताः।

Verse 6

रैवते वितथश्चेन्द्रो अमिताभास् तथा सुराः हिरण्यरोमाद्या मुनयो बलबन्धादयः सुताः

रैवते वितथः (प्रजापतिः) इन्द्रश्च; सुरा अमिताभासः; मुनयो हिरण्यरोमाद्याः; सुताः बलबन्धादयः।

Verse 7

मनोजवश्चाक्षुषे ऽथ इन्द्रः स्वात्यादयः सुराः सुमेधाद्या महर्षयः पुरुप्रभृतयः सुताः

चाक्षुषे मन्वन्तरे मनोजव इन्द्र आसीत्; स्वात्यादयः सुराः; सुमेधादयो महर्षयः; पुरुप्रभृतयः सुताः (प्रजाः) आसन्।

Verse 8

विवस्वतः सुतो विप्रः श्राद्धदेवो मनुस्ततः आदित्यवसुरुद्राद्या देवा इन्द्रः पुरन्दरः

विप्र! विवस्वतः सुतः श्राद्धदेवो मनुः; तस्मादादित्यवसुरुद्रादयो देवा अभवन्, तेषु पुरन्दर इन्द्रः।

Verse 9

वशिष्ठः काश्यपो ऽथात्रिर्जमदग्निः सगोतमः विश्वामित्रभरद्वाजौ मुनयः सप्त साम्प्रतं

वशिष्ठः काश्यपोऽथात्रिर्जमदग्निः सगोतमः। विश्वामित्रभरद्वाजौ—एते सप्त मुनयः साम्प्रतम्॥

Verse 10

इक्ष्वाकुप्रमुखाः पुत्रा अंशेन हरिराभवत् स्वायम्भुवे मानसो ऽभूदजितस्तदनन्तरे

इक्ष्वाकुप्रमुखाः पुत्रा हरेरंशेनाभवन्। स्वायम्भुवे मन्वन्तरे मानसोऽभूत्, तदनन्तरं च अजितः प्रादुरभवत्।

Verse 11

सत्यो हरिर्देवदरो वैकुण्ठो वामनः क्रमात् छायाजः सूर्यपुत्रस्तु भविता चाष्टमो मनुः

क्रमात् सत्यो हरिर्देवदारो वैकुण्ठो वामनश्च। छायाजः सूर्यपुत्रः—स एव अष्टमो मनुः भविता॥

Verse 12

पूर्वस्य च सवर्णो ऽसौ सावर्णिर्भविताष्टमः सुतपाद्या देवगणा दीप्तिमद्द्रौणिकादयः

पूर्वमन्वन्तरस्यैव सवर्णोऽसौ सावर्णिर्नाम अष्टमो मनुर्भविष्यति। सुतपाद्याः देवगणाः, दीप्तिमद्द्रौणिकादयश्च (देवाः) भविष्यन्ति।

Verse 13

मुनयो बलिरिन्द्रश् च विरजप्रमुखाः सुताः नवमो दक्षसावर्णिः पाराद्याश् च तदा सुराः

मुनयः, बलिरिन्द्रश्च, विरजप्रमुखाः सुताश्च। तस्मिन् काले नवमो मनुर्दक्षसावर्णिः; पाराद्याश्च तदा सुराः।

Verse 14

इन्द्रश् चैवाद्भुतस्तेषां सवनाद्या द्विजोत्तमाः धृतकेत्वादयः पुत्रा ब्रह्मसावर्णिरित्यतः

तेषां मध्ये इन्द्रः खल्वद्भुतो नाम। सवनाद्या द्विजोत्तमा ऋषयः; धृतकेतवादयः पुत्राः। इतः परं ब्रह्मसावर्णिर्निरूप्यते।

Verse 15

सुखादयो देवगणास्तेषां शान्तिः शतक्रतुः हिरण्यरोमाद्या ऋषय इति ञ तथा सुरा इति छ हविष्याद्याश् च मुनयः सुक्षेत्राद्याश् च तत्सुताः

सुखादयो देवगणास्तेषां शान्तिः शतक्रतुः (इन्द्रः) इति कीर्त्यते। हिरण्यरोमाद्या ऋषयः; तथा ‘सुरा’ इत्यादयो देवगणाः। हविष्याद्या मुनयः; सुक्षेत्राद्याश्च तत्सुताः।

Verse 16

धर्मसावर्णिकश्चाथ विहङ्गाद्यास्तदा सुराः गणेशश्चेन्द्रो नश् चराद्या मुनयः पुत्रकामयोः

तदा धर्मसावर्णिको मनुः। विहङ्गाद्याः सुराः; गणेशश्च (देवः) कीर्त्यते। इन्द्रः ‘नश्’ इति; चराद्या मुनयः पुत्रकामयोः (यागसम्बद्धाः) भवन्ति।

Verse 17

सर्वत्रगाद्या रुद्राख्यः सावर्णिभविता मनुः ऋतधामा सुरेन्द्रश् च हरिताद्याश् च देवताः

सर्वत्रगाद्याः देवताः प्रोक्ताः; रुद्राख्यः इन्द्रः; सावर्णिः मनुः भविष्यति; ऋतधामा सुरेन्द्रः (देवानां पतिः) च; हरिताद्याश्च देवगणाः निर्दिष्टाः।

Verse 18

तपस्याद्याः सप्तर्षयः सुता वैदेववन्मुखाः मनुस्त्रयोदशो रौच्यः सूत्रामाणादयः सुराः

रौच्ये त्रयोदशे मन्वन्तरे तपस्याद्याः सप्तर्षयः; वैदेववत्प्रमुखाः सुताः; सूत्रामाणादयश्च सुराः (देवगणाः) भवन्ति।

Verse 19

इन्द्रो दिवस्पतिस्तेषां दानवादिविमर्दनः निर्मोहाद्याः सप्तर्षयश्चित्रसेनादयः सुताः

तेषां दिवस्पतिरिन्द्रो दानवादिविमर्दनः प्रमुखः; निर्मोहाद्याः सप्तर्षयः; चित्रसेनादयश्च सुताः (आसन्)।

Verse 20

मनुश् चतुर्दशो भौत्यः शुचिरिन्द्रो भविष्यति चाक्षुषाद्याः सुरगणा अग्निबाह्णादयो द्विजाः

चतुर्दशो मनुर्भौत्यः; शुचिरिन्द्रो भविष्यति; चाक्षुषाद्याः सुरगणाः; अग्निबाह्वादयो द्विजर्षयः (भवन्ति)।

Verse 21

चतुर्दशस्य भौत्यस्य पुत्रा ऊरुमुखा मनोः प्रयर्तयन्ति देवांश् च भुवि सप्तर्षयो दिवः

चतुर्दशे भौत्यमन्वन्तरे मनोः ऊरुमुखादयः पुत्राः देवकार्याणि भुवि प्रवर्तयन्ति; भुवि सप्तर्षयः, दिवि देवाः (स्थिताः)।

Verse 22

देवा यज्ञभुजस्ते तु भूः पुत्रैः परिपाल्यते ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन्मनवस्तु चतुर्दश

देवा यज्ञभुजः सन्ति, तेषां पुत्रैः पृथिवी परिपाल्यते। ब्रह्मन्, ब्रह्मणो दिवसे एकस्मिन् चतुर्दश मनवो भवन्ति॥

Verse 23

मन्वाद्याश् च हरिर्वेदं द्वापरान्ते विभेद सः आद्यो वेदश् चतुष्पादः शतसाहस्रसम्मितः

मन्वाद्यैः प्राचीनर्षिभिः सह हरिः द्वापरान्ते वेदं विभेद। आद्यो वेदश्चतुष्पादः शतसाहस्रसम्मितः॥

Verse 24

एकश्चासीद् यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् आध्वर्यवं यजुर्भिस्तु ऋग्भिर्होत्रं तथा मुनिः

एक एव यजुर्वेद आसीत्; तं मुनिश्चतुर्धा व्यकल्पयत्। यजुर्भिराध्वर्यवं कर्म, ऋग्भिर्होत्रं तथाकरोत्॥

Verse 25

औद्गात्रं सामभिओश् चक्रे ब्रह्मत्वञ्चाप्यथर्वभिः प्रथमं व्यासशिष्यस्तु पैलो ह्य् ऋग्वेदपारगः

सामभिरौद्गात्रं कर्म चकार, अथर्वभिश्च ब्रह्मत्वं नियोजयत्। व्यासशिष्येषु प्रथमः पैलो ह्यृग्वेदपारगः॥

Verse 26

इन्द्रः प्रमतये प्रादाद्वास्कलाय च संहितां बौध्यादिभ्यो ददौ सोपि चतुर्धा निजसंहितां

इन्द्रः प्रमतये संहितां प्रादात् वास्कलाय च। वास्कलः स्वां संहितां चतुर्धा कृत्वा बौध्यादिभ्यो ददौ॥

Verse 27

यजुर्वेदतरोः शाखाः सप्तविंशन्महामतिः वैशम्पायननामासौ व्यासशिष्यश् चकार वै

यजुर्वेदतरॊः शाखाः सप्तविंशतिं महात्मा वैशम्पायननामासौ व्यासशिष्यः समचकार।

Verse 28

काण्वा वाजसनेयाद्या याज्ञवल्क्यादिभिः स्मृताः सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः सजैमिनिः

काण्वा वाजसनेयाद्याः याज्ञवल्क्यादिभिः स्मृताः। सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः स जैमिनिः॥

Verse 29

सुमन्तुश् च सुकर्मा च एकैकां संहितां ततः गृह्णते च सुकर्माख्यः सहस्रं संहितां गुरुः

सुमन्तुश्च सुकर्मा च एकैकां संहितां ततः। गृह्णते च सुकर्माख्यः सहस्रं संहितां गुरोः॥

Verse 30

सुमन्तुश्चाथर्वतरुं व्यासशिष्यो विभेद तं शिष्यानध्यापयामास पैप्यलादान् सहस्रशः

सुमन्तुश्चाथर्वतरुं व्यासशिष्यो विभेद तम्। शिष्यानध्यापयामास पैप्यलादान् सहस्रशः॥

Verse 31

पुराणसंहितां चक्रे सुतो व्यासप्रसादतः

पुराणसंहितां चक्रे सूतः व्यासप्रसादतः।