Adhyaya 213
Chapter 213 — पृथ्वीदानानि (Gifts of the Earth)
अग्निर्देवः पृथ्वीदानस्य क्रमबद्धं निरूपणं करोति, दानं विश्वानुकरणं यज्ञोपायश्चेति दर्शयन्। पृथिवी मानभेदैः जम्बूद्वीपपर्यन्तं निर्दिश्यते, सुवर्णभारैः निर्मितं आदर्श-पृथ्वी-प्रतिरूपं कर्तव्यं, कूर्म-पद्म-रचनाभ्यां जगदाधारं मङ्गलप्रसवश्च सूच्यते। ततः फलश्रुतिः—दाता ब्रह्मलोकं गच्छति पितृभिः सह रमते; विष्णुप्रधान-दानात् कामधेनुफलं प्रसिद्धम्। गोदानं सर्वदानत्वेन स्तूयते; विष्णोः पुरतः कपिलादानं वंशोद्धारकं, अलङ्कृत-स्त्रीदानं अश्वमेधतुल्यपुण्यं, तथा सस्यवती भूमिः ग्राम-नगर-पट्टनदानं समृद्धि-सुखकरम्। अन्ते कार्त्तिके वृषोत्सर्गः वंशमोचकः विधिः, इति ब्रह्माण्ड-प्रतीकात् सामाजिक-आर्थिक-धर्मपर्यन्तं विस्तारः।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It prescribes graded standards and symbolic constructions for ‘gifting the Earth’ using precise measures and auspicious forms (kūrma/padma), and it links these gifts—along with land, cow, settlement, and bull-release rites—to lineage uplift and attainment of higher worlds such as Brahmaloka.
It treats dāna as a calibrated dharmic act: correct form, material measure, and devotional context (notably before Viṣṇu) convert wealth into merit, benefiting Pitṛs and lineage while orienting the donor toward higher loka-attainments and purified prosperity.